حسن خلق و آداب · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6163

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: حسن خلق و آداب
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، وَالضَّحَّاكِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَقْسِمُ ذَاتَ يَوْمٍ قِسْمًا فَقَالَ ذُو الْخُوَيْصِرَةِ ـ رَجُلٌ مِنْ بَنِي تَمِيمٍ ـ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْدِلْ‏.‏ قَالَ ‏"‏ وَيْلَكَ مَنْ يَعْدِلُ إِذَا لَمْ أَعْدِلْ ‏"‏‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ ائْذَنْ لِي فَلأَضْرِبْ عُنُقَهُ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لاَ، إِنَّ لَهُ أَصْحَابًا يَحْقِرُ أَحَدُكُمْ صَلاَتَهُ مَعَ صَلاَتِهِمْ، وَصِيَامَهُ مَعَ صِيَامِهِمْ، يَمْرُقُونَ مِنَ الدِّينِ كَمُرُوقِ السَّهْمِ مِنَ الرَّمِيَّةِ، يُنْظَرُ إِلَى نَصْلِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى رِصَافِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى نَضِيِّهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، ثُمَّ يُنْظَرُ إِلَى قُذَذِهِ فَلاَ يُوجَدُ فِيهِ شَىْءٌ، سَبَقَ الْفَرْثَ وَالدَّمَ، يَخْرُجُونَ عَلَى حِينِ فُرْقَةٍ مِنَ النَّاسِ، آيَتُهُمْ رَجُلٌ إِحْدَى يَدَيْهِ مِثْلُ ثَدْىِ الْمَرْأَةِ، أَوْ مِثْلُ الْبَضْعَةِ تَدَرْدَرُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَشْهَدُ لَسَمِعْتُهُ مِنَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَأَشْهَدُ أَنِّي كُنْتُ مَعَ عَلِيٍّ حِينَ قَاتَلَهُمْ، فَالْتُمِسَ فِي الْقَتْلَى، فَأُتِيَ بِهِ عَلَى النَّعْتِ الَّذِي نَعَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

ترجمه

عبدالرحمن بن ابراهیم به من حدیث نقل کرد، گفت: ولید برای ما از اوزاعی، از زهری، از ابوسلمه و ضحاک، از ابوسعید خدری روایت کرد که فرمود: روزی پیامبر ﷺ در حال تقسیم مالی بودند که ذوالخویصره — مردی از قبیله بنی‌تمیم — گفت:

«ای رسول خدا ﷺ! عدالت ورز.» ایشان فرمودند: «وای بر تو! اگر من عدالت نکنم، چه کسی عدالت خواهد کرد؟» عمر عرض کرد: «به من اجازه بده تا گردنش را بزنم.» پیامبر ﷺ فرمودند: «نه، او یارانی دارد که هر یک از شما نماز خود را در برابر نماز آنان و روزه خود را در برابر روزه آنان ناچیز می‌شمارد. آنان از دین خارج می‌شوند همان‌گونه که تیر از بدن شکار عبور می‌کند؛ وقتی به پیکان آن نگاه شود چیزی در آن یافت نمی‌شود، سپس به محل اتصال آن نگاه شود چیزی در آن نیست، سپس به چوب آن نگاه شود چیزی در آن نیست، و آنگاه به پرهای آن نگاه شود باز هم چیزی در آن یافت نمی‌شود؛ زیرا تیر پیش از رسیدن خون و فضولات از آن گذشته است. این گروه هنگامی که میان مردم اختلاف پدید آید ظهور خواهند کرد. نشانه آنان مردی است که یکی از دست‌هایش مانند پستان زن یا تکه گوشتی لرزان و آویزان است.» ابوسعید فرمود: «گواهی می‌دهم که این سخن را از پیامبر ﷺ شنیده‌ام و گواهی می‌دهم که همراه علی بودم هنگامی که با آنان جنگید؛ در میان کشته‌شدگان جستجو شد و آن مرد دقیقاً مطابق توصیف پیامبر ﷺ یافت شد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

ظاهر پارسایی، افراط‌گرایی یا اتهام‌های بی‌پایه را توجیه نمی‌کند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ غنائم را تقسیم می‌کرد که ذوالخویصره از او خواست عدالت را رعایت کند. خود حدیث این پیشامد را ذکر می‌کند و همچنین از شناسایی بعدی مردی از آن گروه در جریان نبرد علی با آنان می‌گوید.

توضیح واژه‌های دشوار
ذوالخویصره

نام مردی از قبیلهٔ بنی‌تمیم که با پیامبر ﷺ سخن گفت.

خارج شدن از دین

تعبیری تصویری برای ترک اسلام، مانند تیری که با شتاب از هدف خود می‌گذرد.

دوران تفرقه

دوره‌ای که اختلاف و درگیری میان مسلمانان رواج دارد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که پارساییِ ظاهری به‌تنهایی نشانهٔ فهم درست یا اخلاص نیست. تشبیه به تیر، هشداری دربارهٔ افراط‌گرایی و محکوم کردن سطحی دیگران است. پیامبر ﷺ پیشنهاد عمر را نپذیرفت؛ بنابراین این روایت به افراد اجازه نمی‌دهد خودسرانه به خشونت دست بزنند. عالمان این توصیف را با خوارج مرتبط می‌دانند و تأکید می‌کنند که چنین سخنانی باید با دقت به کار روند، نه به‌عنوان اتهامی کلی علیه مخالفان فکری.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از متهم کردن دیگران به بی‌عدالتی یا کفر، گفته‌های دینی را با دقت بررسی کنید.
  2. فقط به پارساییِ ظاهری کسی تکیه نکنید؛ دانش، اعتدال و رفتار او را نیز در نظر بگیرید.
  3. رسیدگی به درگیری‌ها و اتهام‌ها را به مراجع قانونی بسپارید و خودسرانه به خشونت متوسل نشوید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.