Sahih al-Bukhari، حدیث 6228
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ أَرْدَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ يَوْمَ النَّحْرِ خَلْفَهُ عَلَى عَجُزِ رَاحِلَتِهِ، وَكَانَ الْفَضْلُ رَجُلاً وَضِيئًا، فَوَقَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلنَّاسِ يُفْتِيهِمْ، وَأَقْبَلَتِ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ وَضِيئَةٌ تَسْتَفْتِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا، وَأَعْجَبَهُ حُسْنُهَا، فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَنْظُرُ إِلَيْهَا، فَأَخْلَفَ بِيَدِهِ فَأَخَذَ بِذَقَنِ الْفَضْلِ، فَعَدَلَ وَجْهَهُ عَنِ النَّظَرِ إِلَيْهَا، فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ فِي الْحَجِّ عَلَى عِبَادِهِ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا، لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى الرَّاحِلَةِ، فَهَلْ يَقْضِي عَنْهُ أَنْ أَحُجَّ عَنْهُ قَالَ " نَعَمْ ".
ابوالیمان برای ما حدیث کرد، شعیب به ما خبر داد، از زهری، که گفت: سلیمان بن یسار به من خبر داد، عبدالله بن عباس — رضي الله عنهما — به من خبر داد و گفت: در روز نحر (دهم ذیالحجه)، رسول خدا ﷺ فضل بن عباس را پشت سر خود بر مرکبشان سوار کردند. فضل جوانی خوشچهره بود. پیامبر ﷺ برای فتوا دادن به مردم توقف کردند. در این هنگام زنی زیبارو از قبیله خثعم آمد تا از رسول خدا ﷺ پرسشی بپرسد. فضل مجذوب زیبایی او شد و پیوسته به او نگاه میکرد. پیامبر ﷺ به عقب نگریستند و متوجه نگاه فضل شدند؛ سپس دست مبارکشان را به عقب بردند و چانه فضل را گرفتند و روی او را برگرداندند تا به آن زن نگاه نکند. آن زن عرض کرد:
«ای رسول خدا ﷺ! فریضه حج که خداوند بر بندگانش واجب کرده است، بر پدر پیر من نیز واجب شده، اما او توانایی نشستن بر مرکب را ندارد. آیا اگر من از طرف او حج به جا آورم، کفایت میکند؟» ایشان فرمودند: «بله.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ نگاه فضل را برگرداند و انجام حج به نیابت از پدری را تأیید کرد.
در روز عید قربان، هنگام حج، زنی از قبیلهٔ خثعم پرسید آیا میتواند حج واجب را به نیابت از پدر سالخوردهاش انجام دهد؛ پدری که نمیتوانست محکم بر مرکب بنشیند.
دهم ذیالحجه، در ایام حج.
انجام حج برای کسی که بهسبب کهولت سن یا ناتوانی دائمی نمیتواند خودش به حج برود.
نام قبیلهٔ عربیای که آن زن به آن تعلق داشت.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که شخص میتواند حج واجب را به نیابت از پدر یا مادری انجام دهد که بهدلیل کهولت سن قادر به انجام آن نیستند. پیامبر ﷺ پاسخی مستقیم به پرسش فقهی او داد. رفتار ایشان همچنین نشان میدهد که باید نگاه را کنترل کرد و به شیوهای شایسته و محترمانه از خیرهشدن نامناسب جلوگیری کرد. عالمان دربارهٔ شرایط دقیق حج به نیابت از دیگری در مذاهب فقهی بحث کردهاند؛ این روایت یکی از مبانی مهم این مسئله است.
- هرکس پرسشی دینی دارد، میتواند آن را روشن و مستقیم با فردی آگاه در میان بگذارد.
- اگر متوجه شدی نامناسب به کسی خیره شدهای، نگاهت را برگردان و با احترام به دیگران نیز در این کار کمک کن.
- برای ترتیبدادن حج به نیابت از پدر یا مادر، شرایط لازم و فرد مجاز برای انجام آن را بررسی کن.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.