کتاب زیارت · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3251

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب زیارت
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ، يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ كَانَ الْفَضْلُ بْنُ عَبَّاسٍ رَدِيفَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَاءَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ خَثْعَمَ تَسْتَفْتِيهِ فَجَعَلَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهَا وَتَنْظُرُ إِلَيْهِ فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَصْرِفُ وَجْهَ الْفَضْلِ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ ‏.‏ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ فَرِيضَةَ اللَّهِ عَلَى عِبَادِهِ فِي الْحَجِّ أَدْرَكَتْ أَبِي شَيْخًا كَبِيرًا لاَ يَسْتَطِيعُ أَنْ يَثْبُتَ عَلَى الرَّاحِلَةِ أَفَأَحُجُّ عَنْهُ قَالَ ‏ "‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ وَذَلِكَ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ ‏.‏

ترجمه

یحیی بن یحیی برای ما حدیث کرد و گفت: بر مالک از ابن شهاب خواندم، او از سلیمان بن یسار، و او از عبدالله بن عباس روایت کرده است که گفت: فضل بن عباس ترک‌نشین رسول خدا ﷺ بود. زنی از قبیله خثعم نزد ایشان آمد تا فتوایی بپرسد. فضل به او نگاه می‌کرد و او نیز به فضل نگاه می‌کرد. پس رسول خدا ﷺ صورت فضل را به سوی دیگر برگرداند. آن زن عرض کرد:

«ای رسول خدا! همانا فریضه حج که الله بر بندگانش واجب کرده است، شامل پدر پیر من نیز می‌شود، اما او توانایی نشستن و ثابت ماندن بر مرکب را ندارد. آیا می‌توانم از طرف او حج بگزارم؟» پیامبر ﷺ فرمودند: «بله.» این ماجرا در حجةالوداع رخ داد.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ روی فضل را از آن زن برگرداند و حج نیابتی را جایز دانست.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد در حجةالوداع رخ داد. زنی از قبیلهٔ خثعم پرسید آیا می‌تواند به نیابت از پدر سالخورده‌اش حج به‌جا آورد؛ پدرش نمی‌توانست به‌خوبی بر مرکب خود بنشیند.

توضیح واژه‌های دشوار
حجةالوداع

حجی که پیامبر ﷺ اندکی پیش از وفات خود به‌جا آورد.

حج نیابتی

حجی که کسی به نیابت از دیگری به‌جا می‌آورد، هنگامی که آن شخص خود توانایی انجام آن را ندارد.

خثعم

نام قبیله‌ای عرب که آن زن به آن تعلق داشت.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که اگر کسی به سبب کهولت سن نتواند خود سفر حج را انجام دهد، دیگری می‌تواند حج واجب را به نیابت از او به‌جا آورد. هنگامی که فضل و آن زن به یکدیگر نگاه کردند، پیامبر ﷺ روی فضل را برگرداند؛ این کار بر اهمیت فروبستن نگاه تأکید دارد. عالمان دربارهٔ شرایط دقیق حج نیابتی، از جمله ناتوانی پایدار شخص و اینکه بنا بر نظر بسیاری از عالمان، نایب باید پیش‌تر حج واجب خود را انجام داده باشد، بحث کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی که برای مدتی طولانی توانایی انجام حج را ندارد، می‌تواند از خویشاوندی شایسته بخواهد به نیابت از او حج کند.
  2. هرگاه نگاهت بی‌دلیل بر کسی ماند، آن را برگردان و این کار را با احترام انجام بده.
  3. اگر دربارهٔ یک تکلیف دینی تردید داری، پرسشی روشن از فردی آگاه بپرس.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.