دعاها · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6337

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: دعاها
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ السَّكَنِ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ أَبُو حَبِيبٍ، حَدَّثَنَا هَارُونُ الْمُقْرِئُ، حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ الْخِرِّيتِ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدِّثِ النَّاسَ، كُلَّ جُمُعَةٍ مَرَّةً، فَإِنْ أَبَيْتَ فَمَرَّتَيْنِ، فَإِنَّ أَكْثَرْتَ فَثَلاَثَ مِرَارٍ وَلاَ تُمِلَّ النَّاسَ هَذَا الْقُرْآنَ، وَلاَ أُلْفِيَنَّكَ تَأْتِي الْقَوْمَ وَهُمْ فِي حَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِهِمْ فَتَقُصُّ عَلَيْهِمْ، فَتَقْطَعُ عَلَيْهِمْ حَدِيثَهُمْ فَتُمِلُّهُمْ، وَلَكِنْ أَنْصِتْ، فَإِذَا أَمَرُوكَ فَحَدِّثْهُمْ وَهُمْ يَشْتَهُونَهُ، فَانْظُرِ السَّجْعَ مِنَ الدُّعَاءِ فَاجْتَنِبْهُ، فَإِنِّي عَهِدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابَهُ لاَ يَفْعَلُونَ إِلاَّ ذَلِكَ‏.‏ يَعْنِي لاَ يَفْعَلُونَ إِلاَّ ذَلِكَ الاِجْتِنَابَ‏.‏

ترجمه

یحیی بن محمد بن سَکَن برای ما حدیث کرد، حَبّان بن هلال ابوحبیب برای ما حدیث کرد، هارون مُقرِئ برای ما حدیث کرد، زُبَیر بن خِرّیت برای ما حدیث کرد، از عِکرِمه، از ابن عباس که فرمود:

«هر هفته یک بار برای مردم سخنرانی کن؛ اگر نخواستی دو بار، و اگر بیشتر خواستی سه بار. مردم را با این قرآن به ستوه میاور. و هرگز نباید ببینمت که نزد گروهی می‌روی که در حال گفتگو هستند و تو برایشان موعظه می‌کنی و سخنشان را قطع می‌سازی و آنان را ملول می‌گردانی. بلکه ساکت باش و گوش فرا ده؛ آنگاه که از تو خواستند و مشتاق شنیدن بودند، برایشان سخن بگو. و از سجع (نثر مسجّع) در دعا بپرهیز، زیرا من رسول خدا ﷺ و یارانشان را دیدم که جز این نمی‌کردند — یعنی تنها همین پرهیز را رعایت می‌فرمودند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

آموزش را متناسب با توان مخاطبان پیش ببرید، به گفت‌وگو احترام بگذارید و از قافیه‌پردازی تصنعی در دعا بپرهیزید.

توضیح واژه‌های دشوار
مردم را از این قرآن خسته نکنید

چنان مکرر یا طولانی آموزش ندهید که شنوندگان دل‌زده شوند و از یادگیری روی‌گردان گردند.

نثر مسجع در دعا

عبارت‌پردازی‌های آگاهانه و تصنعیِ قافیه‌دار که ممکن است توجه را از دعای خالصانه منحرف کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که آموزگاران باید توان و میزان توجه مخاطبان را در نظر بگیرند. ابن حجر توضیح می‌دهد که بسامد یادشده، راهنمایی برای رعایت اندازهٔ مناسب است، نه حدی ثابت برای همهٔ موقعیت‌ها. همچنین شایسته است سخنران بی‌دلیل گفت‌وگویی را که در جریان است قطع نکند، بلکه با دقت گوش دهد و زمانی سخن بگوید که مردم آمادگی آموزش را دارند. در دعا، تأکید بر اخلاص و فروتنی است؛ باید از قافیه‌پردازی تصنعی پرهیز کرد، اما این به معنای ممنوع بودن هرگونه آهنگ طبیعی در کلام نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. درس‌ها را طوری برنامه‌ریزی کنید که مردم فرصت فهم مطالب را داشته باشند و به میزان توجهشان توجه کنید.
  2. اگر به گفت‌وگویی رسیدید، نخست گوش دهید و تنها وقتی برای آموزش مجال هست سخن را آغاز کنید.
  3. خالصانه و ساده دعا کنید و برای ساختن قافیه، واژه‌ها را به‌زور کنار هم نچینید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.