دعاها · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6373

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: دعاها
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ عَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ شَكْوَى، أَشْفَيْتُ مِنْهَا عَلَى الْمَوْتِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَلَغَ بِي مَا تَرَى مِنَ الْوَجَعِ، وَأَنَا ذُو مَالٍ، وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ فَبِشَطْرِهِ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ، خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ أُجِرْتَ، حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ أَأُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ ‏"‏ إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ ازْدَدْتَ دَرَجَةً وَرِفْعَةً وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ، وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ سَعْدٌ رَثَى لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ‏.‏

ترجمه

موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، ابراهیم بن سعد برای ما حدیث کرد، ابن شهاب به ما خبر داد، از عامر بن سعد، که پدرش گفت: رسول خدا ﷺ در حجةالوداع به عیادت من آمدند در حالی که به بیماری مبتلا بودم که مرا تا لبه مرگ کشانده بود. گفتم:

«ای رسول خدا! این درد مرا به حالتی رسانده که می‌بینید، و من مردی ثروتمند هستم و جز یک دختر وارث دیگری ندارم. آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟» فرمودند: «نه.» گفتم: «پس نصف آن را؟» فرمودند: «یک سوم هم زیاد است؛ زیرا اینکه وارثانت را بی‌نیاز رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر و دست‌نگار مردم بگذاری. و همانا هر هزینه‌ای که برای طلب رضای الله انجام دهی، پاداش داده خواهی شد، حتی لقمه‌ای که در دهان همسرت می‌گذاری.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا پس از یارانم (در مکه) جا خواهم ماند؟» فرمودند: «اگر عقب بمانی و عملی برای خشنودی الله انجام دهی، درجه و مقام تو بالاتر خواهد رفت. شاید عمرت طولانی شود تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان بینند. بار الله! هجرت یارانم را کامل گردان و آنان را به عقب برنگردان؛ اما سعد بن خوله بیچاره.» سعد گفت: پیامبر ﷺ به خاطر اینکه او در مکه وفات یافت، برای او اندوهگین شدند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سعد آموخت که صدقه ارزشمند است، اما نباید به وارثان زیان برساند.

پیشینه و سبب بیان

در حجةالوداع، پیامبر ﷺ به سعد بن ابی‌وقاص که سخت بیمار بود سر زد. سعد پرسید چه مقدار از دارایی‌اش را می‌تواند به‌عنوان صدقه وصیت کند، زیرا تنها یک دختر وارث او بود.

توضیح واژه‌های دشوار
یک‌سوم

بیشترین سهم از دارایی که شخص می‌تواند برای وصیت تعیین کند؛ پیامبر ﷺ آن را مقدار زیادی دانست.

جست‌وجوی رضای خدا

انجام دادن کاری با نیت خالص برای به‌دست‌آوردن خشنودی خداوند.

هجرت

هجرت: کوچ مسلمانان از مکه به‌خاطر ایمانشان.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت برداشت کرده‌اند که وصیت برای امور خیریه نباید بیش از یک‌سوم ماترک باشد و این سقف پس از پرداخت هزینه‌های کفن‌ودفن و بدهی‌ها محاسبه می‌شود. وصیت به نفع وارثی که از پیش سهم ارث دارد، به رضایت دیگر وارثان نیازمند است. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این قاعدهٔ اصلی را پذیرفته‌اند. این روایت همچنین می‌آموزد که تأمین هزینه‌های خانواده، اگر خالصانه برای خدا باشد، پاداش دارد.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام تنظیم وصیت‌نامه، ابتدا بدهی‌ها، وارثان و وصیت‌های احتمالی را فهرست کنید.
  2. با نیت جلب رضای خدا از خانوادهٔ خود حمایت کنید؛ حتی رسیدگی روزمره نیز می‌تواند پاداش داشته باشد.
  3. با خردمندی صدقه دهید و خانواده‌تان را بی‌دلیل نیازمند و وابسته رها نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.