Sahih al-Bukhari، حدیث 6373
روایتشده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ، عَنْ عَامِرِ بْنِ سَعْدٍ، أَنَّ أَبَاهُ، قَالَ عَادَنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ مِنْ شَكْوَى، أَشْفَيْتُ مِنْهَا عَلَى الْمَوْتِ، فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَلَغَ بِي مَا تَرَى مِنَ الْوَجَعِ، وَأَنَا ذُو مَالٍ، وَلاَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَةٌ لِي وَاحِدَةٌ، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ " لاَ ". قُلْتُ فَبِشَطْرِهِ قَالَ " الثُّلُثُ كَثِيرٌ، إِنَّكَ أَنْ تَذَرَ وَرَثَتَكَ أَغْنِيَاءَ، خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَذَرَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ أُجِرْتَ، حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فِي امْرَأَتِكَ ". قُلْتُ أَأُخَلَّفُ بَعْدَ أَصْحَابِي قَالَ " إِنَّكَ لَنْ تُخَلَّفَ فَتَعْمَلَ عَمَلاً تَبْتَغِي بِهِ وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ ازْدَدْتَ دَرَجَةً وَرِفْعَةً وَلَعَلَّكَ تُخَلَّفُ حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ، وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، اللَّهُمَّ أَمْضِ لأَصْحَابِي هِجْرَتَهُمْ، وَلاَ تَرُدَّهُمْ عَلَى أَعْقَابِهِمْ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ ". قَالَ سَعْدٌ رَثَى لَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ أَنْ تُوُفِّيَ بِمَكَّةَ.
موسی بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، ابراهیم بن سعد برای ما حدیث کرد، ابن شهاب به ما خبر داد، از عامر بن سعد، که پدرش گفت: رسول خدا ﷺ در حجةالوداع به عیادت من آمدند در حالی که به بیماری مبتلا بودم که مرا تا لبه مرگ کشانده بود. گفتم:
«ای رسول خدا! این درد مرا به حالتی رسانده که میبینید، و من مردی ثروتمند هستم و جز یک دختر وارث دیگری ندارم. آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟» فرمودند: «نه.» گفتم: «پس نصف آن را؟» فرمودند: «یک سوم هم زیاد است؛ زیرا اینکه وارثانت را بینیاز رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر و دستنگار مردم بگذاری. و همانا هر هزینهای که برای طلب رضای الله انجام دهی، پاداش داده خواهی شد، حتی لقمهای که در دهان همسرت میگذاری.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا پس از یارانم (در مکه) جا خواهم ماند؟» فرمودند: «اگر عقب بمانی و عملی برای خشنودی الله انجام دهی، درجه و مقام تو بالاتر خواهد رفت. شاید عمرت طولانی شود تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان بینند. بار الله! هجرت یارانم را کامل گردان و آنان را به عقب برنگردان؛ اما سعد بن خوله بیچاره.» سعد گفت: پیامبر ﷺ به خاطر اینکه او در مکه وفات یافت، برای او اندوهگین شدند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
سعد آموخت که صدقه ارزشمند است، اما نباید به وارثان زیان برساند.
در حجةالوداع، پیامبر ﷺ به سعد بن ابیوقاص که سخت بیمار بود سر زد. سعد پرسید چه مقدار از داراییاش را میتواند بهعنوان صدقه وصیت کند، زیرا تنها یک دختر وارث او بود.
بیشترین سهم از دارایی که شخص میتواند برای وصیت تعیین کند؛ پیامبر ﷺ آن را مقدار زیادی دانست.
انجام دادن کاری با نیت خالص برای بهدستآوردن خشنودی خداوند.
هجرت: کوچ مسلمانان از مکه بهخاطر ایمانشان.
عالمان کلاسیک از این روایت برداشت کردهاند که وصیت برای امور خیریه نباید بیش از یکسوم ماترک باشد و این سقف پس از پرداخت هزینههای کفنودفن و بدهیها محاسبه میشود. وصیت به نفع وارثی که از پیش سهم ارث دارد، به رضایت دیگر وارثان نیازمند است. چهار مذهب فقهی اهلسنت این قاعدهٔ اصلی را پذیرفتهاند. این روایت همچنین میآموزد که تأمین هزینههای خانواده، اگر خالصانه برای خدا باشد، پاداش دارد.
- هنگام تنظیم وصیتنامه، ابتدا بدهیها، وارثان و وصیتهای احتمالی را فهرست کنید.
- با نیت جلب رضای خدا از خانوادهٔ خود حمایت کنید؛ حتی رسیدگی روزمره نیز میتواند پاداش داشته باشد.
- با خردمندی صدقه دهید و خانوادهتان را بیدلیل نیازمند و وابسته رها نکنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.