Sahih al-Bukhari، حدیث 668
روایتشده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Abbas
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ، صَاحِبُ الزِّيَادِيِّ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ، قَالَ خَطَبَنَا ابْنُ عَبَّاسٍ فِي يَوْمٍ ذِي رَدْغٍ، فَأَمَرَ الْمُؤَذِّنَ لَمَّا بَلَغَ حَىَّ عَلَى الصَّلاَةِ. قَالَ قُلِ الصَّلاَةُ فِي الرِّحَالِ، فَنَظَرَ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ، فَكَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا فَقَالَ كَأَنَّكُمْ أَنْكَرْتُمْ هَذَا إِنَّ هَذَا فَعَلَهُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي ـ يَعْنِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم ـ إِنَّهَا عَزْمَةٌ، وَإِنِّي كَرِهْتُ أَنْ أُحْرِجَكُمْ. وَعَنْ حَمَّادٍ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ نَحْوَهُ، غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ كَرِهْتُ أَنْ أُؤَثِّمَكُمْ، فَتَجِيئُونَ تَدُوسُونَ الطِّينَ إِلَى رُكَبِكُمْ.
عبدالله بن عبدالوهاب به ما حدیث کرد و گفت: حماد بن زید به ما حدیث کرد و گفت: عبدالحمید، یار زیادی به ما حدیث کرد و گفت: شنیدم عبدالله بن حارث میگفت: ابن عباس در روزی گلآلود برای ما خطبه خواند؛ چون مؤذن به
«حیّ علی الصلوة» رسید، ابن عباس به او دستور داد که بگو: «نماز را در خانههایتان بخوانید.» پس برخی به یکدیگر نگاه کردند گویی این امر را ناپسند داشتند. ابن عباس فرمود: «گویا این کار را انکار کردید، اما بیگمان کسی بهتر از من این کار را انجام داده است — یعنی پیامبر ﷺ. همانا نماز جماعت دستوری اکید است، ولی من نخواستم شما را به مشقت بیندازم.» و از حماد، از عاصم، از عبدالله بن حارث، از ابن عباس نیز روایتی مشابه نقل شده است، جز اینکه فرمود: «ناخوش داشتم که نیایید و گناهکار شوید، یا تا زانو در گل فرو روید و بیایید.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
وقتی گلولای شدید بود، ابنعباس برای آنکه مؤمنان به زحمت نیفتند، به آنان اجازه داد در خانه نماز بخوانند.
ابنعباس در روزی که باران زمین را گلآلود کرده بود، با مردم سخن گفت. او به مؤذن دستور داد اعلام کند که مردم میتوانند در خانه نماز بخوانند تا مجبور نباشند از میان گلولای به مسجد بیایند.
اعلام اینکه مردم بهدلیل شرایط میتوانند بهجای رفتن به مسجد، در خانه نماز بخوانند.
وظیفهای دینی که بر آن تأکید شده است؛ ابنعباس در اینجا به نماز جماعت اشاره دارد.
عبور از گلولای بسیار عمیق که رفتن به مسجد را دشوار میکرد.
عالمان از این روایت نتیجه میگیرند که نماز جماعت همچنان اهمیت دارد، اما شرایط دشواری مانند باران آزاردهنده و گلولای، عذری معتبر برای نماز خواندن در خانه است. سنت پیامبر که ابنعباس به آن استناد میکند، نشان میدهد که برداشتن دشواریهای غیرضروری با شریعت اسلامی سازگار است. مذاهب فقهی شرایط جوی را عذری برای معافیت از حضور در نماز میدانند؛ کاربرد دقیق این حکم به میزان دشواری و شرایط بستگی دارد.
- اگر باران یا گلولای رفتن به مسجد را دشوار میکند، از معافیت پذیرفتهشده بهره بگیرید و در خانه نماز بخوانید.
- هنگام اعلام معافیت، دلیل آن را روشن بیان کنید تا مردم علت شرعی را درک کنند.
- به نماز جماعت اهمیت دهید، اما نگذارید دشواری غیرضروری مردم را از آن دلسرد کند.
ابنعمر در شبی سرد و پُرباد اعلام کرد که مردم میتوانند در محل اقامت خود نماز بخوانند. این روایت نیز معافیت در هوای نامساعد را تأیید میکند.
Sahih al-Bukhari · #669 (Sahih)این روایت دربارهٔ جمع میان نمازها هنگام بارندگی است و با آسانگیری در تکالیف نماز هنگامی که هوا دشواری ایجاد میکند، ارتباط دارد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.