ارث · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6733

روایت‌شده توسط Sa'd ibn Abi Waqqas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: ارث
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sa'd ibn Abi Waqqas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ مَرِضْتُ بِمَكَّةَ مَرَضًا، فَأَشْفَيْتُ مِنْهُ عَلَى الْمَوْتِ، فَأَتَانِي النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ لِي مَالاً كَثِيرًا، وَلَيْسَ يَرِثُنِي إِلاَّ ابْنَتِي، أَفَأَتَصَدَّقُ بِثُلُثَىْ مَالِي قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قَالَ قُلْتُ فَالشَّطْرُ قَالَ ‏"‏ لاَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ الثُّلُثُ قَالَ ‏"‏ الثُّلُثُ كَبِيرٌ إِنَّكَ إِنْ تَرَكْتَ وَلَدَكَ أَغْنِيَاءَ خَيْرٌ مِنْ أَنْ تَتْرُكَهُمْ عَالَةً يَتَكَفَّفُونَ النَّاسَ، وَإِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً إِلاَّ أُجِرْتَ عَلَيْهَا، حَتَّى اللُّقْمَةَ تَرْفَعُهَا إِلَى فِي امْرَأَتِكَ ‏"‏‏.‏ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَأُخَلَّفُ عَنْ هِجْرَتِي فَقَالَ ‏"‏ لَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي فَتَعْمَلَ عَمَلاً تُرِيدُ بِهِ وَجْهَ اللَّهِ، إِلاَّ ازْدَدْتَ بِهِ رِفْعَةً وَدَرَجَةً، وَلَعَلَّ أَنْ تُخَلَّفَ بَعْدِي حَتَّى يَنْتَفِعَ بِكَ أَقْوَامٌ وَيُضَرَّ بِكَ آخَرُونَ، لَكِنِ الْبَائِسُ سَعْدُ ابْنُ خَوْلَةَ يَرْثِي لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَاتَ بِمَكَّةَ ‏"‏‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ وَسَعْدُ بْنُ خَوْلَةَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَىٍّ‏.‏

ترجمه

حمیدی برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، زهری برای ما حدیث کرد و گفت: عامر بن سعد بن ابی‌وقاص به من خبر داد، از پدرش که گفت: در مکه به بیماری سختی مبتلا شدم که نزدیک بود بمیرم. پیامبر ﷺ برای عیادت من آمدند. گفتم:

«ای رسول خدا! من مال فراوانی دارم و جز یک دخترم وارث دیگری ندارم. آیا دو سوم مالم را صدقه دهم؟» فرمودند: «نه.» گفتم: «نصف آن را؟» فرمودند: «نه.» گفتم: «یک سوم را؟» فرمودند: «یک سوم هم زیاد است؛ زیرا اینکه فرزندانت را ثروتمند رها کنی بهتر از آن است که آنان را فقیر و دست‌نیاز مردم بگذاری. و تو هر هزینه‌ای که در راه خدا کنی، پاداش آن را خواهی گرفت، حتی لقمه‌ای که در دهان همسرت می‌گذاری.» گفتم: «ای رسول خدا! آیا از هجرتم عقب خواهم ماند؟» فرمودند: «اگر پس از من عقب بمانی و کاری انجام دهی که رضایت خدا را طلب کنی، بر مقام و درجه‌ات افزوده خواهد شد. و شاید پس از من زنده بمانی تا گروهی از تو سود برند و گروهی دیگر زیان بینند. اما سعد بن خوله جای تأسف دارد،» زیرا رسول خدا ﷺ از اینکه او در مکه فوت کرد ابراز اندوه نمودند. سفیان گفت: سعد بن خوله مردی از قبیله بنی‌عامر بن لؤی بود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

یک‌سوم، سقف وصیت است و تأمین خانواده نیز اهمیت دارد.

پیشینه و سبب بیان

سعد بن ابی‌وقاص در مکه به‌شدت بیمار شد و از پیامبر ﷺ پرسید چه مقدار از دارایی‌اش را می‌تواند در زمان حیاتش به‌عنوان صدقه اختصاص دهد. او تنها یک دختر به‌عنوان وارث داشت.

توضیح واژه‌های دشوار
یک‌سوم

بیشترین بخشی از دارایی که شخص می‌تواند در وصیت به‌عنوان وصیت مالی اختصاص دهد؛ پیامبر ﷺ حتی همین مقدار را نیز زیاد دانست.

وارث

کسی که بر اساس احکام اسلامی حق دارد بخشی از ترکه را دریافت کند.

هجرت

هجرت؛ کوچ از مکه به مدینه به‌خاطر دین.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که وصیت به سود کسانی که وارث نیستند، نباید از یک‌سوم ترکه بیشتر باشد؛ وصیتِ بیش از این مقدار، پس از وفات به اجازهٔ وارثان نیاز دارد. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این حد را پذیرفته‌اند. آنان همچنین تأکید می‌کنند که تأمین مخارج خانواده، اگر با نیت خالص برای رضای خدا باشد، می‌تواند عملی پاداش‌آور باشد. سخن دربارهٔ بر جای گذاشتن فرزندانی بی‌نیاز، به مراقبت مسئولانه تشویق می‌کند، بی‌آنکه صدقه را رد کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام تنظیم وصیت، حقوق مقرر وارثان را در نظر بگیرید و وصیت مالی را به حداکثر یک‌سوم محدود کنید.
  2. با نیتی خالص نیازهای خانواده‌تان را تأمین کنید؛ حتی هزینه‌های معمول نیز می‌توانند پاداش داشته باشند.
  3. هنگام بیماری و تصمیم‌گیری‌های مالی مهم، از افراد متخصص مشورت بگیرید و با بازماندگانتان با دقت و مسئولیت رفتار کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.