الحيل · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 6979

روایت‌شده توسط Abu Humaid As-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: الحيل
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Humaid As-Sa'idi

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ هِشَامٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ اسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ يُدْعَى ابْنَ اللُّتَبِيَّةِ، فَلَمَّا جَاءَ حَاسَبَهُ قَالَ هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَهَلاَّ جَلَسْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَأُمِّكَ، حَتَّى تَأْتِيَكَ هَدِيَّتُكَ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا ‏"‏‏.‏ ثُمَّ خَطَبَنَا فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ أَمَّا بَعْدُ، فَإِنِّي أَسْتَعْمِلُ الرَّجُلَ مِنْكُمْ عَلَى الْعَمَلِ مِمَّا وَلاَّنِي اللَّهُ، فَيَأْتِي فَيَقُولُ هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي‏.‏ أَفَلاَ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ حَتَّى تَأْتِيَهُ هَدِيَّتُهُ، وَاللَّهِ لاَ يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْكُمْ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ، إِلاَّ لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ، فَلأَعْرِفَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَهُ حَتَّى رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطِهِ يَقُولُ ‏"‏ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ ‏"‏‏.‏ بَصْرَ عَيْنِي وَسَمْعَ أُذُنِي‏.‏

ترجمه

عبید بن اسماعیل برای ما حدیث کرد، ابواسامه برای ما حدیث کرد، از هشام، از پدرش، از ابوحُمَید ساعدی که گفت: رسول خدا ﷺ مردی را به نام ابن‌اللُّتَبِیّه برای جمع‌آوری زکات بنی‌سلیم مأمور کرد. چون بازگشت، پیامبر ﷺ حساب او را رسیدگی کرد. آن مرد گفت:

«این اموال شماست و این‌ها هدیه‌ای است که به من داده شده.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «چرا در خانه پدر و مادرت ننشستی تا اگر راست می‌گویی، هدیه‌ات نزد تو بیاید؟» سپس برای ما خطبه خواند، خداوند را ستایش و ثنا گفت و فرمود: «اما بعد، من مردی از میان شما را بر کاری که خداوند به من واگذار کرده می‌گمارم، آنگاه او می‌آید و می‌گوید: "این اموال شماست و این هدیه‌ای است که به من داده شده." چرا در خانه پدر و مادرش ننشست تا ببیند هدیه‌ای به او می‌رسد یا خیر؟ سوگند به خدا، هیچ‌یک از شما چیزی را به ناحق نمی‌گیرد مگر اینکه روز قیامت در حالی که آن را حمل می‌کند با خداوند ملاقات خواهد کرد. حتماً یکی از شما را خواهم شناخت که روز قیامت شتری را که نعره می‌کشد، یا گاوی را که بانگ می‌زند، یا گوسفندی را که بع‌بع می‌کند، حمل کرده و با خداوند دیدار می‌کند.» سپس دستانش را بالا برد تا سفیدی زیر بغلش نمایان شد و فرمود: «بار خدایا! آیا رساندم؟» چشمانم دید و گوش‌هایم شنید.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هدیه‌ای که به‌سبب مقام و مسئولیت اداری به دست می‌آید، دارایی شخصی نیست.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ ابن‌اللُّتَبیّه را مأمور کرد زکات بنی‌سُلَیم را جمع‌آوری کند. او هنگام بازگشت میان اموال جمع‌آوری‌شده و چیزهایی که به‌عنوان هدیه دریافت کرده بود تفاوت گذاشت؛ در پی آن، هشدار عمومی صادر شد.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

نوعی صدقه واجب که مطابق احکام اسلامی جمع‌آوری و توزیع می‌شود.

ابن‌اللُّتَبیّه

مردی که پیامبر ﷺ او را مأمور جمع‌آوری زکات از بنی‌سُلَیم کرد.

پاسخ‌گویی

توضیح دادن درباره آنچه مدیریت کرده‌ای و پاسخ‌گو بودن درباره سرانجام آن.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که نمی‌توان هدیه‌ای را که به یک صاحب‌منصب داده می‌شود از مقام او جدا دانست: اگر آن را به‌واسطه مقامش دریافت کرده باشد، نمی‌تواند بی‌درنگ آن را هدیه‌ای شخصی به‌شمار آورد و نگه دارد. مقایسه با حالتی که در خانه نزد پدر و مادرش بود، نشان می‌دهد که علت دریافت هدیه موقعیت شغلی او بوده است. مسئولان باید از اموال عمومی با دقت نگهداری کنند و پاسخ‌گو باشند؛ تصاحب ناعادلانه اموال، مسئله‌ای جدی است که انسان در روز قیامت باید درباره آن پاسخ دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. اموال شخصی را از پول و هدایایی که به‌واسطه کار یا مقامت دریافت می‌کنی، کاملاً جدا نگه دار.
  2. دریافت‌ها و هزینه‌های مربوط به مسئولیتی عمومی را به‌روشنی ثبت کن.
  3. اگر درباره هدیه‌ای تردید داری، مشورت کن و موضوع را به سازمان مسئول اطلاع بده.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.