احکام · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 7174

روایت‌شده توسط Abu Humaid al-Sa'idi. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: احکام
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Humaid al-Sa'idi

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، أَنَّهُ سَمِعَ عُرْوَةَ، أَخْبَرَنَا أَبُو حُمَيْدٍ السَّاعِدِيُّ، قَالَ اسْتَعْمَلَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ بَنِي أَسَدٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الأُتَبِيَّةِ عَلَى صَدَقَةٍ فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِيَ لِي‏.‏ فَقَامَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَلَى الْمِنْبَرِ ـ قَالَ سُفْيَانُ أَيْضًا فَصَعِدَ الْمِنْبَرَ ـ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَا بَالُ الْعَامِلِ نَبْعَثُهُ، فَيَأْتِي يَقُولُ هَذَا لَكَ وَهَذَا لِي‏.‏ فَهَلاَّ جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ فَيَنْظُرُ أَيُهْدَى لَهُ أَمْ لاَ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لاَ يَأْتِي بِشَىْءٍ إِلاَّ جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ، أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ‏"‏‏.‏ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَتَىْ إِبْطَيْهِ ‏"‏ أَلاَ هَلْ بَلَّغْتُ ‏"‏ ثَلاَثًا‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ قَصَّهُ عَلَيْنَا الزُّهْرِيُّ‏.‏ وَزَادَ هِشَامٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ قَالَ سَمِعَ أُذُنَاىَ وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنِي، وَسَلُوا زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَإِنَّهُ سَمِعَهُ مَعِي‏.‏ وَلَمْ يَقُلِ الزُّهْرِيُّ سَمِعَ أُذُنِي‏.‏ ‏{‏خُوَارٌ‏}‏ صَوْتٌ، وَالْجُؤَارُ مِنْ تَجْأَرُونَ كَصَوْتِ الْبَقَرَةِ‏.‏

ترجمه

علی بن عبدالله برای ما حدیث کرد، سفیان برای ما حدیث کرد، از زهری، که او عروه را شنید، ابوحُمَید ساعدی به ما خبر داد و گفت: پیامبر ﷺ مردی از بنی‌اسد را که ابن‌الُتَبِیّه نامیده می‌شد، مأمور جمع‌آوری زکات کردند. چون بازگشت، گفت:

«این‌ها برای شماست و این‌ها به من هدیه داده شده است.» آنگاه پیامبر ﷺ بر منبر ایستادند — سفیان نیز گفت: بر منبر بالا رفتند — سپس خداوند را حمد و ثنا گفتند و فرمودند: «چه شده است کارگزاری را که می‌فرستیم، می‌آید و می‌گوید: این برای شماست و این برای من؟ چرا در خانه پدر و مادرش ننشست تا ببیند آیا به او هدیه داده می‌شود یا خیر؟ سوگند به آنکه جانم در دست اوست، هر کس چیزی را (به ناحق) بیاورد، روز قیامت آن را بر گردن خود حمل کرده و می‌آورد؛ اگر شتر باشد، ناله‌اش شنیده می‌شود، اگر گاو باشد، بانگ دارد، و اگر گوسفند باشد، مع‌مع می‌کند.» سپس هر دو دستشان را بالا بردند تا سپیدی زیر بغلشان را دیدیم و فرمودند: «آگاه باشید! آیا رساندم؟» سه بار. سفیان گفت: زهری این داستان را برای ما نقل کرد. هشام از پدرش، از ابوحُمَید افزود: گوش‌هایم شنید و چشمانم دید، و از زید بن ثابت بپرسید که او نیز با من شنیده است. اما زهری نگفت «گوشم شنید». {خُوار} صداست، و جُعار مانند صدای گاو است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

کارگزار نباید هدایایی را که به‌سبب مقامش دریافت می‌کند، برای خود نگه دارد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ ابن‌العتبیه را برای گردآوری زکات منصوب کرده بود. هنگامی که او بازگشت و بخشی از اموال را هدیه‌ای شخصی به شمار آورد، پیامبر ﷺ در این‌باره با مردم سخن گفت.

توضیح واژه‌های دشوار
زکات

نوعی صدقه واجب که بر اساس احکام اسلامی پرداخت و توزیع می‌شود.

منبر

جایگاهی بلند در مسجد که امام از آنجا با مردم سخن می‌گوید.

امانت

مسئولیتی سپرده‌شده که باید با صداقت و دقت انجام شود.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که هدایایی که فرد به‌سبب داشتن منصب عمومی دریافت می‌کند، لزوماً دارایی شخصی او نیست. معیار پیامبر ﷺ این است که آیا آن شخص همان هدیه را در خانه و بیرون از جایگاه شغلی‌اش نیز دریافت می‌کرد؟ این حدیث کارگزاران را از آمیختن منفعت شخصی با اموال عمومی برحذر می‌دارد و تأکید می‌کند که آنان در روز قیامت پاسخ‌گو خواهند بود. فقیهان، احکام دقیق چنین هدایایی را با توجه به شرایط و سیاست‌های نهاد مسئول بررسی می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هدایایی را که به‌واسطه کار یا مقامتان دریافت می‌کنید گزارش دهید و از مقررات سازمان خود پیروی کنید.
  2. اموال شخصی را کاملاً از پول و اموالی که به شما سپرده شده است جدا نگه دارید.
  3. اگر درباره هدیه‌ای تردید دارید، از پیش با یک مدیر یا ناظر مستقل مشورت کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.