Sahih al-Bukhari، حدیث 7218
روایتشده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abdullah ibn Umar
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا سُفْيَانُ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ قِيلَ لِعُمَرَ أَلاَ تَسْتَخْلِفُ قَالَ إِنْ أَسْتَخْلِفْ فَقَدِ اسْتَخْلَفَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي أَبُو بَكْرٍ، وَإِنْ أَتْرُكْ فَقَدْ تَرَكَ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنِّي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَثْنَوْا عَلَيْهِ فَقَالَ رَاغِبٌ رَاهِبٌ، وَدِدْتُ أَنِّي نَجَوْتُ مِنْهَا كَفَافًا لاَ لِي وَلاَ عَلَىَّ لاَ أَتَحَمَّلُهَا حَيًّا وَمَيِّتًا.
محمد بن یوسف برای ما حدیث کرد، سفیان به ما خبر داد، از هشام بن عروه، از پدرش، از عبدالله بن عمر — رضي الله عنهما — که گفت: به عمر گفته شد:
«آیا جانشینی برای خود تعیین نمیکنی؟» او پاسخ داد: «اگر جانشین تعیین کنم، کسی که از من بهتر است این کار را کرده است، یعنی ابوبکر؛ و اگر آن را بدون تصمیم رها کنم، کسی که از من بهتر است چنین کرده است، یعنی رسول خدا ﷺ.» پس مردم او را ستودند. آنگاه فرمود: «مردم دو دستهاند: یا کسی که مشتاق پذیرش این مسئولیت است و یا کسی که از تحمل آن هراس دارد. آرزو دارم که از این امر چنان رهایی یابم که نه سودی ببرم و نه زیانی ببینم؛ نمیخواهم بار خلافت را چه در زمان حیات و چه پس از مرگ بر دوش کشم.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
عمر رهبری را مسئولیتی سنگین میدانست، نه مایه افتخار.
مشخص کردن فردی که پس از رهبر، زمام امور را به دست بگیرد.
عمر میخواست از پیامدها و پاسخگوییای که با این مسئولیت سنگین همراه است، برکنار باشد.
دانشمندان از این روایت نتیجه میگیرند که هم تعیین جانشین و هم واگذاشتن انتخاب او به دیگران، هر دو شیوههایی جایز هستند: ابوبکر عمر را منصوب کرد، در حالی که پیامبر ﷺ جانشینی تعیین نکرد. روایت هیچیک از این دو روش را تنها انتخاب درست نمیداند. همچنین تأکید میکند که رهبری امانتی است که رهبر در برابر آن پاسخگوست، نه مقامی که باید در آرزویش بود. مذاهب فقهی اهلسنت از این روایت، رویه ثابت و مستقلی برای جانشینی استنباط نمیکنند.
- هنگام پذیرفتن مسئولیت رهبری، از خود بپرسید آیا توان تحمل مسئولیت را دارید، نه فقط اینکه آن مقام را میخواهید یا نه.
- در انتصابهای مهم، افراد را بر پایه شایستگی و امانتداری برگزینید، نه منفعت شخصی.
- هرکس رهبری میکند باید بداند تصمیمهایش پیامد دارند و در برابر آنها پاسخگوست.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.