Sahih al-Bukhari، حدیث 7369
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا الأُوَيْسِيُّ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ، عَنْ صَالِحٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، حَدَّثَنِي عُرْوَةُ، وَابْنُ الْمُسَيَّبِ، وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ، وَعُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الإِفْكِ قَالَتْ وَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْىُ يَسْأَلُهُمَا، وَهْوَ يَسْتَشِيرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ، فَأَمَّا أُسَامَةُ فَأَشَارَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ، وَأَمَّا عَلِيٌّ فَقَالَ لَمْ يُضَيِّقِ اللَّهُ عَلَيْكَ، وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ، وَسَلِ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ. فَقَالَ " هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَىْءٍ يَرِيبُكِ ". قَالَتْ مَا رَأَيْتُ أَمْرًا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ. فَقَامَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَقَالَ " يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِي، وَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلاَّ خَيْرًا ". فَذَكَرَ بَرَاءَةَ عَائِشَةَ. وَقَالَ أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ.
اُوَیسی برای ما حدیث کرد، ابراهیم برای ما حدیث کرد، از صالح، از ابن شهاب، عروه، ابن مسیب، علقمه بن وقاص و عبیدالله برایم حدیث کردند، از عایشه رضی الله عنها، هنگامی که تهمتزنندگان درباره او سخنان ناروا گفتند. او فرمود: چون نزول وحی به تأخیر افتاد، رسول الله ﷺ علی بن ابیطالب و اسامة بن زید را فراخواند تا با آنان مشورت کند و نظرشان را درباره جدایی از همسرش بپرسد. اسامة بر اساس آنچه از پاکی خاندان پیامبر میدانست، به بیگناهی ایشان گواهی داد. اما علی گفت:
«خداوند کار را بر تو تنگ نکرده است و زنان بسیار دیگری غیر از او هستند. از کنیز بپرس تا حقیقت را به تو بگوید.» پس پیامبر ﷺ از بریره پرسید: «آیا چیزی دیدی که باعث تردیدت شود؟» او پاسخ داد: «بیش از این ندیدم که او دختری جوان است که میخوابد و خمیر نان خانواده را رها میکند، سپس بزهای اهلی آمده و آن را میخورند.» آنگاه پیامبر ﷺ بر منبر ایستاد و فرمود: «ای گروه مسلمانان! چه کسی مرا در برابر مردی یاری میکند که با تهمت زدن به خانوادهام مرا آزرده است؟ به خدا سوگند، من درباره خانوادهام جز نیکی نمیدانم.» سپس به پاکی عایشه اشاره فرمود. ابواسامه نیز از هشام همین مضمون را روایت کرده است.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ با دیگران مشورت کرد و از عایشه در برابر تهمت دفاع نمود.
این ماجرا در جریان حادثهٔ افک رخ داد؛ زمانی که به عایشه تهمت ناروا زدند و وحی مدتی قطع شد. پیامبر ﷺ با اسامه بن زید و علی بن ابیطالب مشورت کرد، از بریره دربارهٔ آنچه دیده بود پرسید و برای دفاع از همسرش با مردم سخن گفت.
تهمت ناروا به عایشه که در قرآن رد شده است.
خمیری که عایشه هنگام خواب رها کرده بود و حیوانات خانگی آن را خوردند.
پیش از تصمیمگیری، از دیگران نظر خواستن.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کردهاند که هنگام نامشخص بودن یک مسئلهٔ مهم، مشورت شایسته است و این حکم رهبران را نیز در بر میگیرد. مشاور باید بر پایهٔ آنچه میداند صادقانه سخن بگوید؛ اسامه بر خوشنامی عایشه تأکید کرد، در حالی که علی پیشنهاد داد با پرسیدن از بریره، واقعیتها بررسی شوند. پیامبر ﷺ نشان داد که نباید اتهامها را بدون دلیل پراکند و میتوان آشکارا از آبروی کسی در برابر ستم دفاع کرد. مذاهب فقهی در معنایی کلیتر، تهمت را حرام و پاسداری از آبروی افراد را واجب میدانند؛ اما این روایت بهتنهایی شرح کاملی از قواعد اثبات حقوقی به دست نمیدهد.
- وقتی مسئلهای مهم روشن نیست، از افراد قابلاعتماد مشورت بخواهید.
- پیش از بررسی دقیق واقعیتها، اتهامی را بازگو نکنید.
- با بیان حقیقت از آبروی دیگران دفاع کنید و به آنچه واقعاً میدانید پایبند بمانید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.