مقدمه · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 7437

روایت‌شده توسط Abu Huraira. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

از البخاري تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِآن را به البخاري روایت کرد
  2. 2إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ
  3. 3ابْنِ شِهَابٍ
  4. 4عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ
  5. 5أَبِي هُرَيْرَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّاسَ، قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ ‏"‏‏.‏ قَالُوا لاَ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَهُ كَذَلِكَ، يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتَّبِعْهُ‏.‏ فَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الشَّمْسَ الشَّمْسَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الْقَمَرَ الْقَمَرَ، وَيَتْبَعُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ الطَّوَاغِيتَ الطَّوَاغِيتَ، وَتَبْقَى هَذِهِ الأُمَّةُ فِيهَا شَافِعُوهَا ـ أَوْ مُنَافِقُوهَا شَكَّ إِبْرَاهِيمُ ـ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ هَذَا مَكَانُنَا حَتَّى يَأْتِيَنَا رَبُّنَا فَإِذَا جَاءَنَا رَبُّنَا عَرَفْنَاهُ فَيَأْتِيهِمُ اللَّهُ فِي صُورَتِهِ الَّتِي يَعْرِفُونَ فَيَقُولُ أَنَا رَبُّكُمْ‏.‏ فَيَقُولُونَ أَنْتَ رَبُّنَا‏.‏ فَيَتْبَعُونَهُ وَيُضْرَبُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَىْ جَهَنَّمَ، فَأَكُونُ أَنَا وَأُمَّتِي أَوَّلَ مَنْ يُجِيزُهَا، وَلاَ يَتَكَلَّمُ يَوْمَئِذٍ إِلاَّ الرُّسُلُ، وَدَعْوَى الرُّسُلِ يَوْمَئِذٍ اللَّهُمَّ سَلِّمْ سَلِّمْ‏.‏ وَفِي جَهَنَّمَ كَلاَلِيبُ مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، هَلْ رَأَيْتُمُ السَّعْدَانَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَإِنَّهَا مِثْلُ شَوْكِ السَّعْدَانِ، غَيْرَ أَنَّهُ لاَ يَعْلَمُ مَا قَدْرُ عِظَمِهَا إِلاَّ اللَّهُ، تَخْطَفُ النَّاسَ بِأَعْمَالِهِمْ، فَمِنْهُمُ الْمُوبَقُ بَقِيَ بِعَمَلِهِ، أَوِ الْمُوثَقُ بِعَمَلِهِ، وَمِنْهُمُ الْمُخَرْدَلُ أَوِ الْمُجَازَى أَوْ نَحْوُهُ، ثُمَّ يَتَجَلَّى حَتَّى إِذَا فَرَغَ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ وَأَرَادَ أَنْ يُخْرِجَ بِرَحْمَتِهِ مَنْ أَرَادَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ أَمَرَ الْمَلاَئِكَةَ أَنْ يُخْرِجُوا مِنَ النَّارِ مَنْ كَانَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئًا، مِمَّنْ أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَرْحَمَهُ مِمَّنْ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ، فَيَعْرِفُونَهُمْ فِي النَّارِ بِأَثَرِ السُّجُودِ، تَأْكُلُ النَّارُ ابْنَ آدَمَ إِلاَّ أَثَرَ السُّجُودِ، حَرَّمَ اللَّهُ عَلَى النَّارِ أَنْ تَأْكُلَ أَثَرَ السُّجُودِ، فَيَخْرُجُونَ مِنَ النَّارِ قَدِ امْتُحِشُوا، فَيُصَبُّ عَلَيْهِمْ مَاءُ الْحَيَاةِ فَيَنْبُتُونَ تَحْتَهُ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ، ثُمَّ يَفْرُغُ اللَّهُ مِنَ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ، وَيَبْقَى رَجُلٌ مُقْبِلٌ بِوَجْهِهِ عَلَى النَّارِ هُوَ آخِرُ أَهْلِ النَّارِ دُخُولاً الْجَنَّةَ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنِ النَّارِ، فَإِنَّهُ قَدْ قَشَبَنِي رِيحُهَا وَأَحْرَقَنِي ذَكَاؤُهَا‏.‏ فَيَدْعُو اللَّهَ بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَهُ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي رَبَّهُ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ مَا شَاءَ، فَيَصْرِفُ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنِ النَّارِ، فَإِذَا أَقْبَلَ عَلَى الْجَنَّةِ وَرَآهَا سَكَتَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى باب الْجَنَّةِ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ لَهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَنِي غَيْرَ الَّذِي أُعْطِيتَ أَبَدًا، وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ‏.‏ وَيَدْعُو اللَّهَ حَتَّى يَقُولَ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أُعْطِيتَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَ غَيْرَهُ‏.‏ فَيَقُولُ لاَ وَعِزَّتِكَ لاَ أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ، وَيُعْطِي مَا شَاءَ مِنْ عُهُودٍ وَمَوَاثِيقَ، فَيُقَدِّمُهُ إِلَى باب الْجَنَّةِ، فَإِذَا قَامَ إِلَى باب الْجَنَّةِ انْفَهَقَتْ لَهُ الْجَنَّةُ فَرَأَى مَا فِيهَا مِنَ الْحَبْرَةِ وَالسُّرُورِ، فَيَسْكُتُ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَسْكُتَ ثُمَّ يَقُولُ أَىْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ‏.‏ فَيَقُولُ اللَّهُ أَلَسْتَ قَدْ أَعْطَيْتَ عُهُودَكَ وَمَوَاثِيقَكَ أَنْ لاَ تَسْأَلَ غَيْرَ مَا أُعْطِيتَ ـ فَيَقُولُ ـ وَيْلَكَ يَا ابْنَ آدَمَ مَا أَغْدَرَكَ‏.‏ فَيَقُولُ أَىْ رَبِّ لاَ أَكُونَنَّ أَشْقَى خَلْقِكَ فَلاَ يَزَالُ يَدْعُو حَتَّى يَضْحَكَ اللَّهُ مِنْهُ فَإِذَا ضَحِكَ مِنْهُ قَالَ لَهُ ادْخُلِ الْجَنَّةَ‏.‏ فَإِذَا دَخَلَهَا قَالَ اللَّهُ لَهُ تَمَنَّهْ‏.‏ فَسَأَلَ رَبَّهُ وَتَمَنَّى حَتَّى إِنَّ اللَّهَ لَيُذَكِّرُهُ يَقُولُ كَذَا وَكَذَا، حَتَّى انْقَطَعَتْ بِهِ الأَمَانِيُّ قَالَ اللَّهُ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ وَأَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ لاَ يَرُدُّ عَلَيْهِ مِنْ حَدِيثِهِ شَيْئًا حَتَّى إِذَا حَدَّثَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى قَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ ‏"‏ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ مَا حَفِظْتُ إِلاَّ قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَمِثْلُهُ مَعَهُ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ أَشْهَدُ أَنِّي حَفِظْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْلَهُ ‏"‏ ذَلِكَ لَكَ وَعَشَرَةُ أَمْثَالِهِ ‏"‏‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَذَلِكَ الرَّجُلُ آخِرُ أَهْلِ الْجَنَّةِ دُخُولاً الْجَنَّةَ‏.‏

ترجمه

عبدالعزيز بن عبدالله به ما حدیث کرد، ابراهيم بن سعد به ما حدیث کرد، از ابن شهاب، از عطاء بن يزيد ليثى، از ابوهريره که مردم گفتند:

«ای رسول خدا ﷺ، آیا پروردگارمان را در روز قیامت خواهیم دید؟» پس رسول الله ﷺ فرمودند: «آیا در دیدن ماه در شب چهارده دشواری دارید؟» گفتند: «خیر، ای رسول خدا ﷺ.» فرمودند: «آیا در دیدن خورشید وقتی ابری نیست دشواری دارید؟» گفتند: «خیر، ای رسول خدا ﷺ.» فرمودند: «پس شما او را همین‌گونه خواهید دید. الله مردم را در روز قیامت گرد می‌آورد و می‌فرماید: هر کس چیزی را می‌پرستید، پس باید از آن پیروی کند. پس هر کس خورشید را می‌پرستید از خورشید پیروی می‌کند، و هر کس ماه را می‌پرستید از ماه پیروی می‌کند، و هر کس طاغوت‌ها را می‌پرستید از طاغوت‌هایش پیروی می‌کند. و این امت باقی می‌ماند همراه با شفاعت‌کنندگانش — یا منافقانش (ابراهيم ترديد کرد) — آنگاه الله نزد آنان می‌آید و می‌فرماید: من پروردگار شما هستم. می‌گویند: اینجا جای ماست تا اینکه پروردگارمان نزد ما بیاید؛ چون پروردگارمان بیاید او را خواهیم شناخت. سپس الله به صورتی که می‌شناسند نزدشان می‌آید و می‌فرماید: من پروردگار شما هستم. می‌گویند: تو پروردگار مایی، و از او پیروی می‌کنند. سپس صراط بر روی جهنم گسترده می‌شود، و من و امتم نخستین کسانی هستیم که از آن می‌گذریم. در آن روز جز رسولان کسی سخن نمی‌گوید، و دعای رسولان در آن روز این است: بار الها، نجات ده! نجات ده! در جهنم قلاب‌هایی مانند خارهای سعدان وجود دارد. آیا سعدان را دیده‌اید؟» گفتند: «بله، ای رسول خدا ﷺ.» فرمودند: «آن قلاب‌ها مانند خارهای سعدان هستند، ولی هیچ‌کس جز الله بزرگی آنها را نمی‌داند. آن قلاب‌ها مردم را بر اساس اعمالشان می‌ربایند. برخی به سبب اعمالشان هلاک می‌شوند، برخی گرفتار یا تکه‌تکه می‌گردند، و برخی پس از مجازات نجات می‌یابند. چون الله داوری میان بندگان را به پایان رساند و خواست به رحمت خود کسانی را که بخواهد از اهل دوزخ خارج کند، به فرشتگان فرمان می‌دهد تا از آتش کسانی را که برای الله شریکی قائل نبودند خارج سازند، از میان کسانی که الله اراده رحمت بر آنان کرده و گواهی داده‌اند که هیچ معبودی جز الله نیست. فرشتگان آنان را در آتش از اثر سجده می‌شناسند. آتش فرزندان آدم را می‌سوزاند جز اثر سجده را؛ الله بر آتش حرام کرده است که اثر سجده را بسوزاند. آنان از آتش بیرون می‌آیند در حالی که سوخته‌اند، آنگاه آب حیات بر ایشان ریخته می‌شود و زیر آن می‌رویند چنان‌که دانه در گل‌ولای سیل می‌روید. سپس الله داوری میان بندگان را به پایان می‌رساند، و مردی باقی می‌ماند که رویش به سوی آتش است؛ او آخرین نفر از اهل دوزخ است که وارد بهشت می‌شود. می‌گوید: ای پروردگار من، روی مرا از آتش برگردان، زیرا بوی آن مرا آزار داده و گرمای سوزانش مرا سوزانده است. هر چه الله بخواهد او را می‌خواند، سپس الله می‌فرماید: اگر این را به تو دهم، آیا چیز دیگری درخواست خواهی کرد؟ می‌گوید: نه، به عزتت سوگند، غیر از آن چیزی نخواستم. و هر چه الله بخواهد از عهد و پیمان به پروردگارش می‌دهد. پس الله روی او را از آتش برمی‌گرداند. چون به بهشت رو کند و آن را ببیند، تا هر مدت که الله بخواهد خاموش می‌ماند، سپس می‌گوید: ای پروردگار من، مرا به درِ بهشت نزدیک کن. الله به او می‌فرماید: مگر عهد و پیمان ندادی که جز آنچه به تو داده شده چیزی نخواهی؟ وای بر تو ای فرزند آدم، چه بسیار پیمان‌شکنی! می‌گوید: ای پروردگار من، و همچنان الله را می‌خواند تا اینکه الله می‌فرماید: اگر این را به تو دهم، آیا چیز دیگری درخواست خواهی کرد؟ می‌گوید: نه، به عزتت سوگند، غیر از آن چیزی نخواستم. و هر چه الله بخواهد از عهد و پیمان می‌دهد، پس الله او را به درِ بهشت نزدیک می‌کند. چون به درِ بهشت برسد، بهشت برای او گشوده می‌شود و زیبایی و شادی درون آن را می‌

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

رحمت خدا مؤمنان را نجات می‌دهد و نعمت‌های فراوان به آنان می‌بخشد.

توضیح واژه‌های دشوار
صراط

پلی بر فراز دوزخ که بنا بر روایت، در روز رستاخیز از آن عبور می‌شود.

نشانه‌های سجده

آثار قابل‌تشخیصی بر بدن که با سجده‌کردن در نماز ارتباط دارند.

آبِ حیات

آبی که بنا بر توصیف روایت، کسانی را که از آتش بیرون می‌آیند دوباره زنده می‌کند و موجب رشدشان می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت می‌کنند که مؤمنان در آخرت خدا را خواهند دید؛ اما نباید تشبیه به خورشید یا ماه را تشبیهی میان خدا و آفریدگانش دانست، زیرا این تشبیه ناظر به روشنی و یقینی‌بودن رؤیت است. آنان تأکید می‌کنند که صفات خدا را باید پذیرفت، بی‌آنکه چگونگی آن‌ها را تعیین کنیم یا آن‌ها را به آفریدگان تشبیه کنیم. این روایت همچنین می‌آموزد که حسابرسی و عبور از پل، امری جدی است و خدا می‌تواند از سر رحمت، مؤمنانی را که تنها او را پرستیده‌اند نجات دهد. دعاهای پی‌درپی آخرین مرد و پاداش فراوان او، بزرگی رحمت خدا را نشان می‌دهد.

درس‌هایی برای امروز
  1. به پرستش خدای یکتا پایبند بمان و در دل و کردار خود چیزی را جایگزین او نکن.
  2. نمازت را جدی بگیر و سجده‌ها را خالصانه به‌جا آور؛ روایت آثار سجده را با نجات پیوند می‌دهد.
  3. ترس از حسابرسی را با امید به رحمت خدا همراه کن و از او پایداری و نجات بخواه.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.