توحید و یگانگی الله · Sahih al-Bukhari

Sahih al-Bukhari، حدیث 7524

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: توحید و یگانگی الله
صحيح البخاري
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، فِي قَوْلِهِ تَعَالَى ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ‏}‏ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعَالِجُ مِنَ التَّنْزِيلِ شِدَّةً، وَكَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ ـ فَقَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ أُحَرِّكُهُمَا لَكَ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُحَرِّكُهُمَا فَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ ـ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ‏{‏لاَ تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ * إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ جَمْعُهُ فِي صَدْرِكَ ثُمَّ تَقْرَؤُهُ‏.‏ ‏{‏فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ‏}‏ قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ‏.‏ قَالَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ ـ عَلَيْهِ السَّلاَمُ ـ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كَمَا أَقْرَأَهُ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید برای ما حدیث کرد، ابوعوانه از موسی بن ابی عایشه، او از سعید بن جبیر و او از ابن عباس دربارهٔ سخن خدای متعال {زبانت را به آن حرکت مده} روایت کرد که گفت:

«پیامبر ﷺ هنگام دریافت وحی دشواری زیادی تحمل می‌کردند و لب‌هایشان را تکان می‌دادند.» ابن عباس به من گفت: «من لب‌هایم را همان‌گونه تکان می‌دهم که رسول خدا ﷺ تکان می‌دادند.» سعید گفت: «من نیز لب‌هایم را همان‌گونه تکان می‌دهم که ابن عباس تکان می‌داد،» سپس لب‌هایش را تکان داد. آنگاه خدای عزوجل این آیات را نازل فرمود: {زبانت را به آن حرکت مده تا در خواندن آن شتاب کنی * بی‌گمان گردآوری و خواندن آن بر عهدهٔ ماست}. راوی گوید: یعنی گردآوری آن در سینه‌ات و سپس خواندن آن توسط تو. {پس چون آن را خواندیم، از خواندن آن پیروی کن}. گوید: یعنی با دقت گوش کن و خاموش باش، سپس خواناندن آن به تو بر عهدهٔ ماست. راوی افزود: «بنابراین هرگاه جبرئیل علیه‌السلام نزد رسول خدا ﷺ می‌آمد، ایشان با دقت گوش فرا می‌دادند و چون جبرئیل می‌رفت، پیامبر ﷺ قرآن را دقیقاً همان‌گونه که جبرئیل به ایشان آموخته بود، می‌خواندند.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ به جبرئیل گوش می‌داد و سپس وحی را تلاوت می‌کرد.

پیشینه و سبب بیان

ابن‌عباس آیات ۷۵:۱۶–۱۸ را توضیح می‌دهد: پیامبر ﷺ از نگرانی برای به‌خاطر سپردن فوری سخنانی که بر او نازل می‌شد، لب‌هایش را حرکت می‌داد. خداوند به او فرمان داد نخست با دقت گوش دهد و وعده داد قرآن را در سینه‌اش جای دهد و تلاوت آن را به او بیاموزد.

توضیح واژه‌های دشوار
وحی

پیامی که خداوند به پیامبرش ابلاغ می‌کند.

گردآوردن در سینهٔ تو

استوار ساختن قرآن در حافظهٔ پیامبر ﷺ.

تلاوت

خواندن دقیق و با صدای بلند قرآن.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این آیات چنین برداشت کرده‌اند که خداوند قرآن را در حافظهٔ پیامبر ﷺ حفظ کرد و او وحی جبرئیل ﷺ را با دقت دریافت و ابلاغ کرد. آیات می‌آموزند که هنگام تلاوت، گوش‌دادن و سکوت پیش از پیروی از آن قرار می‌گیرد. بنابراین، این روایت بر حفظ وحی خداوند از سوی او و امانت‌داری پیامبر در انتقال آن تأکید می‌کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از تلاوت یا بحث دربارهٔ آیات، با دقت به قرآن گوش دهید.
  2. هنگام یادگیری قرآن، برای به‌خاطر سپردن دقیق واژه‌ها و انتقال درست آن‌ها وقت بگذارید.
  3. اعتماد داشته باشید که خداوند وحی خود را حفظ کرده است و با احترام و توجه به قرآن روی آورید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.