Sahih al-Bukhari، حدیث 79
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از البخاري تا پیامبر ﷺ
- 1مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِآن را به البخاري روایت کرد
- 2حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ
- 3بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ
- 4أَبِي بُرْدَةَ
- 5أَبِي مُوسَى
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح البخاري در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ أُسَامَةَ، عَنْ بُرَيْدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ مِنَ الْهُدَى وَالْعِلْمِ كَمَثَلِ الْغَيْثِ الْكَثِيرِ أَصَابَ أَرْضًا، فَكَانَ مِنْهَا نَقِيَّةٌ قَبِلَتِ الْمَاءَ، فَأَنْبَتَتِ الْكَلأَ وَالْعُشْبَ الْكَثِيرَ، وَكَانَتْ مِنْهَا أَجَادِبُ أَمْسَكَتِ الْمَاءَ، فَنَفَعَ اللَّهُ بِهَا النَّاسَ، فَشَرِبُوا وَسَقَوْا وَزَرَعُوا، وَأَصَابَتْ مِنْهَا طَائِفَةً أُخْرَى، إِنَّمَا هِيَ قِيعَانٌ لاَ تُمْسِكُ مَاءً، وَلاَ تُنْبِتُ كَلأً، فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ فَقِهَ فِي دِينِ اللَّهِ وَنَفَعَهُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ، فَعَلِمَ وَعَلَّمَ، وَمَثَلُ مَنْ لَمْ يَرْفَعْ بِذَلِكَ رَأْسًا، وَلَمْ يَقْبَلْ هُدَى اللَّهِ الَّذِي أُرْسِلْتُ بِهِ ". قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ قَالَ إِسْحَاقُ وَكَانَ مِنْهَا طَائِفَةٌ قَيَّلَتِ الْمَاءَ. قَاعٌ يَعْلُوهُ الْمَاءُ، وَالصَّفْصَفُ الْمُسْتَوِي مِنَ الأَرْضِ.
محمد بن علاء به ما حدیث کرد و گفت: حماد بن اسامه به ما حدیث کرد، از بریده بن عبدالله، از ابوبرده، از ابوموسی، از پیامبر ﷺ که فرمودند:
«مثل هدایت و علمی که خداوند مرا با آن مبعوث کرده است، مانند باران فراوانی است که بر زمینی ببارد. بخشی از آن زمین پاک و حاصلخیز بود که آب را پذیرفت و گیاه و علف بسیار رویاند. بخشی دیگر زمین سخت و سفت بود که آب را در خود نگه داشت و خداوند به وسیله آن به مردم سود رساند؛ پس از آن نوشیدند، چهارپایان را سیراب کردند و کشت ورزیدند. و بخش دیگری از آن تنها زمین هموار و بیحاصلی بود که نه آب نگه میداشت و نه گیاهی میرویاند. این مثل کسی است که در دین خداوند فهم عمیق یافت و از آنچه خداوند مرا با آن فرستاده بهرهمند شد، سپس آموخت و آموزش داد. و مثل کسی که به این امر توجهی نکرد و هدایت الهی را که من با آن مبعوث شدهام نپذیرفت، مانند آن زمین بایر است.» ابوعبدالله گفت: اسحاق گفته است: «و بخشی از آن زمینی بود که آب را نگه داشت»، یعنی گودالی که آب بر آن جمع شود و زمین صاف و هموار.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ دانش و هدایت را به بارانی تشبیه میکند که دلهای حاصلخیز را بارور میسازد.
رهنمودهای الهی و دانش دینیای که پیامبر ﷺ آورده است.
تمثیلی برای کسی که دانش را میفهمد، به آن عمل میکند و آن را به دیگران میآموزد.
تمثیلی برای کسی که دانش را به خاطر میسپارد و حفظ میکند تا دیگران از آن بهرهمند شوند.
عالمان کلاسیکِ شرح حدیث، از جمله ابن حجر، تأکید میکنند که مردم در برابر یک وحی یکسان واکنشهای متفاوتی دارند: برخی دانش را میفهمند و به کار میبندند، برخی دیگر آن را حفظ میکنند و انتقال میدهند، و گروهی نیز از آن روی میگردانند. این تمثیل هم فهم عمیق و هم انتقال امانتدارانهٔ دانش را میستاید؛ دانش زمانی ارزش ویژهای مییابد که به مردم سود برساند.
- هر روز بخش کوچکی از قرآن یا شرحی معتبر بخوانید و یک درس عملی را در رفتار خود به کار ببندید.
- دانشی را که بهخوبی بررسی کردهاید، به زبانی روشن با دیگران در میان بگذارید و چیزی فراتر از دانستههایتان ادعا نکنید.
- اگر هنوز مطلبی را درک نکردهاید، از عالمی مورد اعتماد بپرسید و برای پذیرش هدایت گشوده بمانید.
این روایت از همان کتاب به ارزش دانش میپردازد و با تأکید بر دریافت و انتقال هدایت پیوند دارد.
Sahih al-Bukhari · #78 (Sahih)این روایت در همان باب، بحث دربارهٔ چگونگی کسب دانش و جایگاه آن در دین را کامل میکند.
Sahih al-Bukhari · #80 (Sahih)این روایت دربارهٔ از میان رفتن دانش هشدار میدهد و اهمیت آموختن، حفظ کردن و آموزش دادن را تأیید میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.