کتاب سنت · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 18

روایت‌شده توسط Ubadah ibn As-Samit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب سنت
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

از ابن ماجه تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍآن را به ابن ماجه روایت کرد
  2. 2يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ
  3. 3بُرْدُ بْنُ سِنَانٍ
  4. 4إِسْحَاقَ بْنِ قَبِيصَةَ
  5. 5أَبِيهِ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، حَدَّثَنِي بُرْدُ بْنُ سِنَانٍ، عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ قَبِيصَةَ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ الأَنْصَارِيَّ النَّقِيبَ، صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ غَزَا مَعَ مُعَاوِيَةَ أَرْضَ الرُّومِ فَنَظَرَ إِلَى النَّاسِ وَهُمْ يَتَبَايَعُونَ كِسَرَ الذَّهَبِ بِالدَّنَانِيرِ وَكِسَرَ الْفِضَّةِ بِالدَّرَاهِمِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَأْكُلُونَ الرِّبَا سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ ‏ "‏ لاَ تَبْتَاعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ إِلاَّ مِثْلاً بِمِثْلٍ لاَ زِيَادَةَ بَيْنَهُمَا وَلاَ نَظِرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ مُعَاوِيَةُ يَا أَبَا الْوَلِيدِ لاَ أَرَى الرِّبَا فِي هَذَا إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ نَظِرَةٍ ‏.‏ فَقَالَ عُبَادَةُ أُحَدِّثُكَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَتُحَدِّثُنِي عَنْ رَأْيِكَ لَئِنْ أَخْرَجَنِي اللَّهُ لاَ أُسَاكِنْكَ بِأَرْضٍ لَكَ عَلَىَّ فِيهَا إِمْرَةٌ ‏.‏ فَلَمَّا قَفَلَ لَحِقَ بِالْمَدِينَةِ فَقَالَ لَهُ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ مَا أَقْدَمَكَ يَا أَبَا الْوَلِيدِ فَقَصَّ عَلَيْهِ الْقِصَّةَ وَمَا قَالَ مِنْ مُسَاكَنَتِهِ فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا الْوَلِيدِ إِلَى أَرْضِكَ فَقَبَحَ اللَّهُ أَرْضًا لَسْتَ فِيهَا وَأَمْثَالُكَ ‏.‏ وَكَتَبَ إِلَى مُعَاوِيَةَ لاَ إِمْرَةَ لَكَ عَلَيْهِ وَاحْمِلِ النَّاسَ عَلَى مَا قَالَ فَإِنَّهُ هُوَ الأَمْرُ ‏.‏

ترجمه

هشام بن عمار به ما حدیث کرد، یحیی بن حمزه به ما حدیث کرد، بُرد بن سنان برایم حدیث کرد، از اسحاق بن قبیشه، از پدرش، که عباده بن صامت انصاری نقیب، صحابی رسول الله ﷺ، همراه با معاویه در سرزمین روم به جنگ رفت. او دید که مردم تکه‌های طلا را با دینار و تکه‌های نقره را با درهم داد و ستد می‌کنند. پس فرمود:

«ای مردم! شما ربا می‌خورید! من از رسول الله ﷺ شنیدم که فرمودند: "طلا را به طلا نفروشید مگر مثل به مثل؛ هیچ افزونی میان آن دو نباشد و هیچ مهلتی نیز داده نشود."» معاویه به او گفت: «ای ابوالولید! من در این معامله ربایی نمی‌بینم جز در صورتی که مهلتی در کار باشد.» عباده گفت: «من برایت از رسول الله ﷺ حدیث نقل می‌کنم و تو نظرت را بیان می‌کنی! اگر خداوند مرا سالم بازگرداند، هرگز در سرزمینی سکونت نخواهم کرد که تو بر من ولایت داشته باشی.» چون بازگشت، در مدینه اقامت گزید. عمر بن خطاب به او گفت: «ای ابوالولید! چه چیزی تو را به اینجا آورد؟» او ماجرا و آنچه درباره عدم سکونت با معاویه گفته بود را برایش شرح داد. عمر فرمود: «ای ابوالولید! به سرزمینت بازگرد. چه بد سرزمینی است آنجا که تو و امثال تو در آن نباشند!» سپس به معاویه نوشت: «هیچ سلطه‌ای بر او نداری و مردم را ملزم کن تا مطابق گفته او عمل کنند، زیرا حق با اوست.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

طلا در برابر طلا باید بی‌درنگ و با وزن برابر مبادله شود.

پیشینه و سبب بیان

عباده بن صامت در یکی از لشکرکشی‌ها دید که مردم قطعات طلا را با دینار و قطعات نقره را با درهم مبادله می‌کنند. او به سخن پیامبر ﷺ استناد کرد؛ عمر نیز دیدگاه او را تأیید کرد و به معاویه دستور داد مردم را به پیروی از آن وادارد.

توضیح واژه‌های دشوار
ربا

بهره یا افزونیِ ممنوع؛ در این مبادله مقصود افزایش نامجاز یا تأخیر است.

برابر در برابر

هنگام مبادلهٔ طلا با طلا، وزن هر دو مقدار باید یکسان باشد.

بدون تأخیر

هر دو طرف باید کالای خود را همان هنگامِ مبادله تحویل دهند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که مبادلهٔ طلا با طلا با تفاوت وزن یا تحویلِ با تأخیر جایز نیست. این حکم حتی وقتی شکل یا کیفیت طلا متفاوت باشد نیز پابرجاست؛ تفاوت ارزش، مبادلهٔ مقدار نابرابر را مجاز نمی‌کند. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این شرایط را در احکام ربا در معاملات مبادله‌ای بررسی می‌کنند. این گزارش همچنین تأکید می‌کند که برای کنار گذاشتن یک روایت معتبر نبوی نمی‌توان به نظر شخصی تکیه کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. طلا را فقط با وزن برابر با طلا مبادله کن و هر دو طرف را بی‌درنگ تحویل بده.
  2. پیش از بستن قرارداد، دربارهٔ معاملهٔ مالی از کارشناس مشورت بگیر.
  3. وقتی رهنمود معتبر پیامبر روشن است، اجازه نده ترجیح شخصی آن را کنار بزند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.