کتاب النکاح · Sunan Ibn Majah

Sunan Ibn Majah، حدیث 2004

روایت‌شده توسط Aishah bint Abu Bakr. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب النکاح
سنن ابن ماجه
چه کسی روایت کرد؟

از ابن ماجه تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَآن را به ابن ماجه روایت کرد
  2. 2سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ
  3. 3الزُّهْرِيِّ
  4. 4عُرْوَةَ
  5. 5عَائِشَةَ
  6. 6رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ إِنَّ عَبْدَ بْنَ زَمْعَةَ وَسَعْدًا اخْتَصَمَا إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ ‏.‏ فَقَالَ سَعْدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوْصَانِي أَخِي إِذَا قَدِمْتُ مَكَّةَ أَنْ أَنْظُرَ إِلَى ابْنِ أَمَةِ زَمْعَةَ فَأَقْبِضَهُ ‏.‏ وَقَالَ عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ أَخِي وَابْنُ أَمَةِ أَبِي وُلِدَ عَلَى فِرَاشِ أَبِي ‏.‏ فَرَأَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ شَبَهَهُ بِعُتْبَةَ فَقَالَ ‏ "‏ هُوَ لَكَ يَا عَبْدُ بْنُ زَمْعَةَ ‏.‏ الْوَلَدُ لِلْفِرَاشِ وَاحْتَجِبِي عَنْهُ يَا سَوْدَةُ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، سفیان بن عیینه برای ما حدیث کرد، از زهری، از عروه، از عایشه رضی‌الله‌عنها که فرمود: همانا عبد بن زمعه و سعد درباره پسر کنیزِ زمعه نزد پیامبر ﷺ اختلاف کردند و داوری خواستند. سعد گفت:

«ای رسول خدا! برادرم به من وصیت کرد که چون به مکه رسیدم، پسر کنیزِ زمعه را بجویم و او را تحت سرپرستی خود بگیرم.» و عبد بن زمعه گفت: «او برادر من و پسر کنیز پدرم است؛ بر بستر پدرم زاده شده است.» پس پیامبر ﷺ دید که او شباهت زیادی به عتبه دارد، فرمودند: «او مال توست ای عبد بن زمعه! فرزند از آنِ بستر است. و ای سوده! از او حجاب کن (پرده پوش).»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

النسب يُلحق بالفراش، ولا يكفي الشبه الظاهري وحده للحسم.

پیشینه و سبب بیان

عبد بن زمعه و سعد بن ابی وقاص اختلافی دربارهٔ نسب و سرپرستی پسر کنیز زمعه را نزد پیامبر ﷺ مطرح کردند. سعد به سفارش برادرش عتبه استناد کرد؛ عبد گفت که آن پسر در بستر پدرش به دنیا آمده بود.

توضیح واژه‌های دشوار
الفراش

رابطهٔ زناشویی‌ای که در آن فرزندی متولد می‌شود و نسب او بر اساس قاعدهٔ حقوقیِ یادشده به آن نسبت داده می‌شود.

احتجبي منه

سوده باید در برابر آن پسر، احکام پوشش و معاشرت را رعایت می‌کرد، زیرا خویشاوندی زیستی او با عتبه به‌نظر آشکار می‌رسید.

النسب

نسبت حقوقی فرزند به یکی از والدین، با پیامدهایی از جمله در روابط خویشاوندی و حق ارث.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از عبارت «فرزند از آنِ بستر است» چنین برداشت می‌کنند که رابطهٔ زناشوییِ برقرارشده، نسبِ قانونی را تعیین می‌کند، مگر آن‌که انکارِ معتبر از نظر شرعی یا دلیلِ پذیرفته‌شدهٔ دیگری وجود داشته باشد. شباهت به عتبه، حکمِ مربوط به نسب را تغییر نداد، اما موجب احتیاط در معاشرت شد: به سوده دستور داده شد حجاب را رعایت کند. مذاهب فقهی این اصل را در چارچوب حقوق خانواده بررسی می‌کنند؛ جزئیاتِ مربوط به ادله، انکار نسب و پیامدهای آن، بسته به هر مورد و مکتب فقهی متفاوت است.

درس‌هایی برای امروز
  1. يُثبَت النسب وفق القواعد والأدلة المعتمدة، لا اعتمادًا على المظهر وحده.
  2. در اختلاف خانوادگی، پیش از نتیجه‌گیری‌هایی که به تبار یا حقوق کسی مربوط می‌شوند، از کارشناسی آگاهانه مشورت بگیر.
  3. هنگامی که خویشاوندی قطعی نیست، در معاشرت و حفظ حریم خصوصی احتیاط‌های لازم را به‌عمل آورید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.