Sunan Ibn Majah، حدیث 3969
روایتشده توسط Bilal ibn al-Harith al-Muzani. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Bilal ibn al-Harith al-Muzani
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِيهِ، عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ قَالَ مَرَّ بِهِ رَجُلٌ لَهُ شَرَفٌ فَقَالَ لَهُ عَلْقَمَةُ إِنَّ لَكَ رَحِمًا وَإِنَّ لَكَ حَقًّا وَإِنِّي رَأَيْتُكَ تَدْخُلُ عَلَى هَؤُلاَءِ الأُمَرَاءِ وَتَتَكَلَّمُ عِنْدَهُمْ بِمَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ تَتَكَلَّمَ بِهِ وَإِنِّي سَمِعْتُ بِلاَلَ بْنَ الْحَارِثِ الْمُزَنِيَّ صَاحِبَ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ " إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ رِضْوَانِ اللَّهِ مَا يَظُنُّ أَنْ تَبْلُغَ مَا بَلَغَتْ فَيَكْتُبُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ بِهَا رِضْوَانَهُ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ مِنْ سَخَطِ اللَّهِ مَا يَظُنُّ أَنْ تَبْلُغَ مَا بَلَغَتْ فَيَكْتُبُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ بِهَا سَخَطَهُ إِلَى يَوْمِ يَلْقَاهُ " . قَالَ عَلْقَمَةُ فَانْظُرْ وَيْحَكَ مَاذَا تَقُولُ وَمَاذَا تَكَلَّمُ بِهِ فَرُبَّ كَلاَمٍ - قَدْ - مَنَعَنِي أَنْ أَتَكَلَّمَ بِهِ مَا سَمِعْتُ مِنْ بِلاَلِ بْنِ الْحَارِثِ .
ابوبکر بن ابیشیبه برای ما حدیث کرد، محمد بن بِشر برای ما حدیث کرد، محمد بن عمرو برای ما حدیث کرد، پدرم برایم حدیث کرد، از پدرش علقمه بن وقّاص که گفت: مردی دارای جایگاه و شرف از نزد او گذشت، پس علقمه به او گفت:
«بیگمان تو خویشاوندی و حقی داری و من میبینم که بر این امرا وارد میشوی و نزد آنان آنچه را الله بخواهد سخن میگویی. اما من از بلال بن حارث مُزَنی، صحابی رسول الله ﷺ شنیدم که گفت: رسول الله ﷺ فرمودند: ‹همانا یکی از شما سخنی در راستای خشنودی الله میگوید و گمان نمیبرد که آن سخن تا کجا رسیده باشد، پس الله عزوجل به سبب آن سخن، خشنودی خود را تا روز قیامت برایش مینویسد. و همانا یکی از شما سخنی در راستای خشم الله میگوید و گمان نمیبرد که آن سخن تا کجا رسیده باشد، پس الله عزوجل به سبب آن سخن، خشم خود را تا روز دیدار با او بر وی مینویسد.›» علقمه گفت: «پس بنگر، وای بر تو! ببین چه میگویی و درباره چه سخن میرانی؛ زیرا چه بسا سخنانی بوده که به سبب آنچه از بلال بن حارث شنیدهام، مرا از گفتنشان بازداشته است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
یک سخن میتواند خشنودی یا خشم خدا را تا روز قیامت رقم بزند.
علقمه بن وقاص با مردی صاحبمنصب که نزد حاکمان رفتوآمد داشت، سخن گفت. او به آن مرد درباره ضرورت سنجیده سخن گفتن هشدار داد و آنچه را از بلال بن حارث شنیده بود، نقل کرد.
آنچه خداوند میپسندد و موجب رضایت اوست.
صاحبان قدرتی که مرد مورد خطاب به دیدارشان میرفت.
تا روز قیامت، هنگامی که انسان در پیشگاه خداوند میایستد.
عالمان از این روایت چنین برداشت میکنند که سخنان اهمیت زیادی دارند، حتی اگر گوینده از دامنه تأثیرشان آگاه نباشد. این هشدار دعوت به سنجیدهگویی است، نه سکوت: اندرز راستین و عادلانه به صاحبان قدرت میتواند خود عملی نیک باشد. چهار مذهب فقهی اهلسنت در مباحث فقهی خود تأکید میکنند که گفتهها بر پایه محتوا، نیت و پیامدهایشان ارزیابی میشوند؛ این روایت بهتنهایی حکم فقهی جداگانهای مقرر نمیکند.
- پیش از گفتوگویی مهم، لحظهای درنگ کنید و سخنانتان را از نظر راستی، عدالت و سودمندی بسنجید.
- اگر میتوانید به صاحبان قدرت اندرز دهید، با احترام و صداقت با آنان سخن بگویید و از چاپلوسی یا اتهامهای بیاساس بپرهیزید.
- پیش از بازنشر سخنی، محتوای آن و پیامدهای احتمالیاش را بررسی کنید.
این روایت صحیح که در همان باب آمده است، آن نیز به پیامدهای سخنان میپردازد و بر اهمیت سنجیدهگویی تأکید میکند.
Sunan Ibn Majah · #3971 (Sahih)این روایت صحیح بر اهمیت اعمال انسان دلالت دارد و کمک میکند دعوت به پاسخگویی درباره رفتار را در زمینهای گستردهتر ببینیم.
Sahih al-Bukhari · #304 (Sahih)این روایت صحیح به مسئولیت و پاسخگویی میپردازد؛ موضوعاتی که با پیامدهای ماندگار سخنان انسان پیوند دارند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.