Sunan Ibn Majah، حدیث 42
روایتشده توسط Irbad ibn Sariyah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Irbad ibn Sariyah
روایت
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ بَشِيرِ بْنِ ذَكْوَانَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْعَلاَءِ، - يَعْنِي ابْنَ زَبْرٍ - حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي الْمُطَاعِ، قَالَ سَمِعْتُ الْعِرْبَاضَ بْنَ سَارِيَةَ، يَقُولُ قَامَ فِينَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ذَاتَ يَوْمٍ فَوَعَظَنَا مَوْعِظَةً بَلِيغَةً وَجِلَتْ مِنْهَا الْقُلُوبُ وَذَرَفَتْ مِنْهَا الْعُيُونُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَعَظْتَنَا مَوْعِظَةَ مُوَدِّعٍ فَاعْهَدْ إِلَيْنَا بِعَهْدٍ فَقَالَ " عَلَيْكُمْ بِتَقْوَى اللَّهِ وَالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ وَإِنْ عَبْدًا حَبَشِيًّا وَسَتَرَوْنَ مِنْ بَعْدِي اخْتِلاَفًا شَدِيدًا فَعَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ الْمَهْدِيِّينَ عَضُّوا عَلَيْهَا بِالنَّوَاجِذِ وَإِيَّاكُمْ وَالأُمُورَ الْمُحْدَثَاتِ فَإِنَّ كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ " .
عبدالله بن احمد بن بشیر بن ذکوان دمشقی به ما حدیث کرد، ولید بن مسلم به ما حدیث کرد، عبدالله بن علاء — یعنی ابن زبر — به ما حدیث کرد، یحیی بن ابیالمطاع برایم حدیث کرد و گفت: شنیدم که عرباض بن ساریه میگفت: روزی رسول خدا ﷺ در میان ما برخاستند و موعظهای بسیار تأثیرگذار ایراد فرمودند که دلها را لرزاند و چشمها را اشکبار ساخت. عرض شد:
«ای رسول خدا! گویی موعظهی وداع کردید، پس ما را وصیتی بفرمایید.» ایشان فرمودند: «شما را به تقوای الهی و شنیدن و اطاعت کردن سفارش میکنم، حتی اگر فرمانروایتان بردهای حبشی باشد. پس از من اختلافات شدیدی خواهید دید؛ پس بر سنت من و سنت خلفای راشدین و مهدیین چنگ زنید و آن را با دندانهای آسیاب محکم بگیرید. و از امور نوپدید بر حذر باشید، زیرا هر بدعتی گمراهی است.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
هنگام اختلاف، به تقوا، سنت و هدایتِ خلفای راشدین پایبند باشید.
پرهیزگاریای که انسان را به اطاعت از الله و دوری از گناهان وامیدارد.
نخستین رهبران پس از پیامبر ﷺ که به هدایت عادلانه شناخته میشوند.
تعبیری مجازی برای پایبندی استوار به سنت، حتی هنگام فشار یا اختلاف.
عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت میکنند که تقوا پایهٔ پایداری دینی است و اطاعت از رهبر در چارچوب امور جایز معنا دارد؛ در گناه اطاعتی نیست. هنگام اختلاف باید به سنت پیامبر ﷺ و خلفای راشدین رجوع کرد. هشدار دربارهٔ نوآوریها ناظر به اموری است که بدون پشتوانه در وحی، بهعنوان عبادت یا آموزهٔ دینی وارد دین میشوند؛ این هشدار مجوز محکومکردن خودسرانهٔ اختلافها در مسائل فقهیِ مورد پذیرش نیست.
- هنگام اختلاف، نخست زمانی برای مراجعه به قرآن و سنت معتبر در نظر بگیرید.
- در کارهای نیک و جایز از رهبران اطاعت کنید، اما در گناه نه.
- پیش از پذیرفتن یک عمل بهعنوان بخشی از دین، بررسی کنید که آیا پشتوانهای دینی دارد.
معنای این روایت از درون تا جامعه — برای باز کردن، روی هر دایره بزنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.