Sunan Ibn Majah، حدیث 77
روایتشده توسط Zaid ibn Thabit. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Zaid ibn Thabit
روایت
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سِنَانٍ، عَنْ وَهْبِ بْنِ خَالِدٍ الْحِمْصِيِّ، عَنِ ابْنِ الدَّيْلَمِيِّ، قَالَ وَقَعَ فِي نَفْسِي شَىْءٌ مِنْ هَذَا الْقَدَرِ خَشِيتُ أَنْ يُفْسِدَ عَلَىَّ دِينِي وَأَمْرِي فَأَتَيْتُ أُبَىَّ بْنَ كَعْبٍ فَقَلْتُ أَبَا الْمُنْذِرِ إِنَّهُ قَدْ وَقَعَ فِي قَلْبِي شَىْءٌ مِنْ هَذَا الْقَدَرِ فَخَشِيتُ عَلَى دِينِي وَأَمْرِي فَحَدِّثْنِي مِنْ ذَلِكَ بِشَىْءٍ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَنْفَعَنِي بِهِ . فَقَالَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ لَعَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ لَكَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ . وَلَوْ كَانَ لَكَ مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ ذَهَبًا أَوْ مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ تُنْفِقُهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قُبِلَ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ . فَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَأَنَّ مَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ . وَأَنَّكَ إِنْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا دَخَلْتَ النَّارَ وَلاَ عَلَيْكَ أَنْ تَأْتِيَ أَخِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ فَتَسْأَلَهُ . فَأَتَيْتُ عَبْدَ اللَّهِ فَسَأَلْتُهُ فَذَكَرَ مِثْلَ مَا قَالَ أُبَىٌّ وَقَالَ لِي وَلاَ عَلَيْكَ أَنْ تَأْتِيَ حُذَيْفَةَ . فَأَتَيْتُ حُذَيْفَةَ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ مِثْلَ مَا قَالاَ وَقَالَ ائْتِ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَاسْأَلْهُ . فَأَتَيْتُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ فَسَأَلْتُهُ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَقُولُ " لَوْ أَنَّ اللَّهَ عَذَّبَ أَهْلَ سَمَوَاتِهِ وَأَهْلَ أَرْضِهِ لَعَذَّبَهُمْ وَهُوَ غَيْرُ ظَالِمٍ لَهُمْ وَلَوْ رَحِمَهُمْ لَكَانَتْ رَحْمَتُهُ خَيْرًا لَهُمْ مِنْ أَعْمَالِهِمْ وَلَوْ كَانَ لَكَ مِثْلُ أُحُدٍ ذَهَبًا أَوْ مِثْلُ جَبَلِ أُحُدٍ ذَهَبًا تُنْفِقُهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ مَا قَبِلَهُ مِنْكَ حَتَّى تُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ كُلِّهِ فَتَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَكَ وَمَا أَخْطَأَكَ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَكَ وَأَنَّكَ إِنْ مُتَّ عَلَى غَيْرِ هَذَا دَخَلْتَ النَّارَ " .
علی بن محمد برای ما حدیث کرد، اسحاق بن سلیمان برای ما حدیث کرد و گفت: شنیدم ابوسنان از وهب بن خالد حِمصی، و او از ابن دیلمی روایت میکند که گفت:
«در دلم درباره این تقدیر تردیدی پدید آمد و ترسیدم که دین و کارهایم را تباه سازد. پس نزد اُبیّ بن کعب رفتم و گفتم: ای ابوالمنذر! در دلم درباره این تقدیر چیزی پدید آمده و بر دین و کارهایم بیمناکم؛ پس مرا سخنی بگو که شاید الله به وسیله آن مرا سود رساند.» او فرمود: «اگر الله اهل آسمانها و زمینش را عذاب میکرد، بدون آنکه بر آنان ستم روا دارد، ایشان را عذاب مینمود؛ و اگر بر آنان رحم میکرد، رحمتش برایشان بهتر از اعمالشان بود. اگر به اندازه کوه اُحُد طلا داشتی و آن را در راه الله انفاق میکردی، از تو پذیرفته نمیشد مگر اینکه به تقدیر ایمان بیاوری؛ و بدانی آنچه به تو رسیده قرار نبود که تو را رها کند، و آنچه تو را رها کرده قرار نبود که به تو برسد؛ و اگر بر غیر این باور بمیری، وارد آتش خواهی شد. باکی نیست که نزد برادرم عبدالله بن مسعود بروی و از او بپرسی.» پس نزد عبدالله رفتم و پرسیدم؛ او نیز همانند گفته اُبیّ بیان کرد و به من گفت: «باکی نیست که نزد حذیفه بروی.» پس نزد حذیفه رفتم و پرسیدم؛ او نیز مانند آن دو پاسخ داد و گفت: «نزد زید بن ثابت برو و از او بپرس.» سپس نزد زید بن ثابت رفتم و پرسیدم؛ او گفت: شنیدم رسول الله ﷺ میفرمود: «اگر الله اهل آسمانها و زمینش را عذاب میکرد، بدون آنکه بر آنان ستم روا دارد، ایشان را عذاب مینمود؛ و اگر بر آنان رحم میکرد، رحمتش برایشان بهتر از اعمالشان بود. اگر به اندازه کوه اُحُد طلا داشتی و آن را در راه الله انفاق میکردی، از تو پذیرفته نمیشد مگر اینکه به تمام تقدیر ایمان بیاوری؛ و بدانی آنچه به تو رسیده قرار نبود که تو را رها کند، و آنچه تو را رها کرده قرار نبود که به تو برسد؛ و اگر بر غیر این باور بمیری، وارد آتش خواهی شد.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
به تقدیر کامل ایمان داشته باش: آنچه به تو میرسد، نمیتوانست از تو بگذرد.
ابن دیلمی درباره تردید در تقدیر نگران شد و بهترتیب با اُبَیّ بن کعب، عبدالله بن مسعود، حذیفه و زید بن ثابت مشورت کرد. زید آنچه را از پیامبر ﷺ شنیده بود برای او بازگو کرد.
علم و اراده الهی که همه آنچه را رخ میدهد دربرمیگیرد.
آنچه خداوند مقدر کرده رخ میدهد و آنچه برای تو مقدر نشده، به تو نمیرسد.
بخشش برای کارهای نیک و اموری که خداوند میپسندد.
عالمان ایمان به تقدیر را از پایههای ایمان میدانند: علم و اراده خداوند همهچیز را دربرمیگیرد، بیآنکه مسئولیت انسان را از میان ببرد. سخن درباره مجازات و رحمت تأکید میکند که خداوند به هیچکس ستم نمیکند و رحمت او از اعمالی که مردم به آن میبالند گستردهتر است. سفارش به مراجعه به عالمان مورد اعتماد نشان میدهد که با دانش و پرسوجوی دقیق میتوان به تردیدها پرداخت.
- هنگام تردید در ایمان، دانش معتبر بجویید و پرسشهایتان را از اهل بصیرت بپرسید.
- آنچه را نمیتوانید تغییر دهید بپذیرید، بیآنکه مسئولیت انتخابهای نیک را کنار بگذارید.
- برای خشنودی خدا صدقه دهید و به ایمان خود به تقدیر پایبند بمانید.
این روایت صحیح در همان کتاب، بیدرنگ در کنار این روایت آمده و آن نیز به ایمان به تقدیر میپردازد.
Sunan Ibn Majah · #78 (Sahih)این روایت صحیح از همان باب، آموزههای بیشتری درباره تقدیر الهی ارائه میکند.
40 Hadith van an-Nawawi · #4 (Sahih)این روایت صحیح به تقدیر خداوند و رابطه میان آنچه برای انسان مقدر شده و مسیر زندگی او میپردازد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.