کتاب مساجد و اماکن نماز · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1199

روایت‌شده توسط Mu'awiya ibn al-Hakam al-Sulami. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساجد و اماکن نماز
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Mu'awiya ibn al-Hakam al-Sulami

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو جَعْفَرٍ، مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ - وَتَقَارَبَا فِي لَفْظِ الْحَدِيثِ - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ حَجَّاجٍ الصَّوَّافِ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ الْحَكَمِ السُّلَمِيِّ، قَالَ بَيْنَا أَنَا أُصَلِّي، مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذْ عَطَسَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ فَقُلْتُ يَرْحَمُكَ اللَّهُ ‏.‏ فَرَمَانِي الْقَوْمُ بِأَبْصَارِهِمْ فَقُلْتُ وَاثُكْلَ أُمِّيَاهْ مَا شَأْنُكُمْ تَنْظُرُونَ إِلَىَّ ‏.‏ فَجَعَلُوا يَضْرِبُونَ بِأَيْدِيهِمْ عَلَى أَفْخَاذِهِمْ فَلَمَّا رَأَيْتُهُمْ يُصَمِّتُونَنِي لَكِنِّي سَكَتُّ فَلَمَّا صَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَبِأَبِي هُوَ وَأُمِّي مَا رَأَيْتُ مُعَلِّمًا قَبْلَهُ وَلاَ بَعْدَهُ أَحْسَنَ تَعْلِيمًا مِنْهُ فَوَاللَّهِ مَا كَهَرَنِي وَلاَ ضَرَبَنِي وَلاَ شَتَمَنِي قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَذِهِ الصَّلاَةَ لاَ يَصْلُحُ فِيهَا شَىْءٌ مِنْ كَلاَمِ النَّاسِ إِنَّمَا هُوَ التَّسْبِيحُ وَالتَّكْبِيرُ وَقِرَاءَةُ الْقُرْآنِ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ كَمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي حَدِيثُ عَهْدٍ بِجَاهِلِيَّةٍ وَقَدْ جَاءَ اللَّهُ بِالإِسْلاَمِ وَإِنَّ مِنَّا رِجَالاً يَأْتُونَ الْكُهَّانَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ تَأْتِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَمِنَّا رِجَالٌ يَتَطَيَّرُونَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ذَاكَ شَىْءٌ يَجِدُونَهُ فِي صُدُورِهِمْ فَلاَ يَصُدَّنَّهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ الصَّبَّاحِ ‏"‏ فَلاَ يَصُدَّنَّكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ وَمِنَّا رِجَالٌ يَخُطُّونَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَانَ نَبِيٌّ مِنَ الأَنْبِيَاءِ يَخُطُّ فَمَنْ وَافَقَ خَطَّهُ فَذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَكَانَتْ لِي جَارِيَةٌ تَرْعَى غَنَمًا لِي قِبَلَ أُحُدٍ وَالْجَوَّانِيَّةِ فَاطَّلَعْتُ ذَاتَ يَوْمٍ فَإِذَا الذِّيبُ قَدْ ذَهَبَ بِشَاةٍ مِنْ غَنَمِهَا وَأَنَا رَجُلٌ مِنْ بَنِي آدَمَ آسَفُ كَمَا يَأْسَفُونَ لَكِنِّي صَكَكْتُهَا صَكَّةً فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَظَّمَ ذَلِكَ عَلَىَّ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَفَلاَ أُعْتِقُهَا قَالَ ‏"‏ ائْتِنِي بِهَا ‏"‏ ‏.‏ فَأَتَيْتُهُ بِهَا فَقَالَ لَهَا ‏"‏ أَيْنَ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ فِي السَّمَاءِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَنْ أَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَعْتِقْهَا فَإِنَّهَا مُؤْمِنَةٌ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابو جعفر محمد بن صبّاح و ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کردند — و الفاظ حدیثشان به هم نزدیک بود — گفتند: اسماعیل بن ابراهیم برای ما حدیث کرد، از حجاج صوّاف، از یحیی بن ابی‌کثیر، از هلال بن ابی‌میمونه، از عطاء بن یسار، از معاویه بن حکم سلمی که گفت: هنگامی که با رسول الله ﷺ نماز می‌خواندم، مردی از میان جمع عطسه کرد و من گفتم:

«یرحمک الله». مردم با نگاه‌های ناخوشایند به من نگریستند. گفتم: «مادرم به سوگم بنشیند! چرا به من نگاه می‌کنید؟» آنگاه آنان دست‌هایشان را بر ران‌های خود زدند. چون دیدم که مرا به سکوت وامی‌دارند، ساکت شدم. وقتی رسول الله ﷺ از نماز فارغ شدند — پدر و مادرم فدایش باد — هرگز پیش از ایشان و پس از ایشان آموزگاری ندیدم که بهتر از ایشان بیاموزد. به خدا سوگند! نه مرا سرزنش کرد، نه زد و نه دشنام داد. فرمود: «همانا در این نماز هیچ سخنی از گفته‌های مردم روا نیست؛ همانا آن تنها تسبیح، تکبیر و قرائت قرآن است»، یا چنانکه رسول الله ﷺ فرمودند. گفتم: «ای رسول الله! من تازه از دوران جاهلیت خارج شده‌ام و الله اسلام را برای ما آورده است؛ اما در میان ما مردانی هستند که نزد کاهنان می‌روند.» فرمود: «پس نزد آنان مرو.» گفتم: «و در میان ما مردانی هستند که فال بد می‌زنند.» فرمود: «آن چیزی است که در سینه‌هایشان می‌یابند، پس نباید آنان را (از کار خیر) باز دارد.» ابن صبّاح گفت: «پس نباید شما را باز دارد.» گفتم: «و در میان ما مردانی هستند که خط می‌کشند (فالگیری می‌کنند).» فرمود: «پیامبری از پیامبران خط می‌کشید، پس هر کس خطش با خط او موافق افتاد، همان درست است.» گفت: «کنیزی داشتم که گوسفندانم را در نزدیکی احد و جوانیه می‌چراند. روزی سر زدم و دیدم که گرگی یکی از گوسفندانش را برده است. من نیز فرزندی از فرزندان آدمم و همچون دیگران اندوهگین می‌شوم، پس سیلی‌ای به او زدم. سپس نزد رسول الله ﷺ آمدم و این کارم بر من گران آمد. گفتم: ای رسول الله! آیا او را آزاد نکنم؟ فرمود: «او را نزد من بیاور.» او را نزد ایشان بردم. به او فرمود: «الله کجاست؟» گفت: «در آسمان.» فرمود: «من کیستم؟» گفت: «تو رسول الله هستی.» فرمود: «او را آزاد کن، همانا او زن مؤمنی است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ با شکیبایی درباره نماز، خرافات و آزاد کردن یک کنیز آموزش داد.

توضیح واژه‌های دشوار
کاهنان

غیب‌گویانی که ادعا می‌کنند از دانش پنهان برخوردارند.

فال‌گرفتن از نشانه‌ها

رویدادها یا نشانه‌ها را پیش‌بینی‌کننده خوش‌شانسی یا بدشانسی دانستن.

تسبیح و تکبیر

با گفتن عباراتی مانند «سبحان‌الله» خدا را منزه دانستن و با گفتن «الله‌اکبر» بزرگی او را به رسمیت شناختن.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که گفت‌وگوهای معمولیِ انسانی در نماز جایگاهی ندارند؛ نماز شامل یاد خدا و تلاوت قرآن است. پیامبر ﷺ معاویه را با مهربانی و روشنی اصلاح کرد؛ این رفتار آموزگاران را به انتقال دانش با شکیبایی ترغیب می‌کند. سخنان مربوط به فال و نشانه‌ها می‌آموزد که احساس ناگهانی نباید انسان را از اقدام بازدارد، و مراجعه به غیب‌گویان مردود است. این حدیث همچنین نشان می‌دهد که آزاد کردن کنیز به‌عنوان کاری نیک و شایسته تشویق می‌شد. عالمان پرسش درباره خدا و پاسخ آن زن را در چارچوب ایمان و برتری خداوند بررسی کرده‌اند؛ آنان با احترام با چنین متونی برخورد می‌کنند و خدا را با آفریدگان همسان نمی‌دانند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام نماز توجه خود را به خدا معطوف کن و از گفت‌وگوهای معمولی بپرهیز.
  2. کسی را که چیزی نمی‌داند با آرامش اصلاح کن و توضیح بده که از این پس چه کاری می‌تواند انجام دهد.
  3. اجازه نده خرافات بر انتخاب‌هایت اثر بگذارند و با افرادی که مسئولیتشان را بر عهده داری، مهربان باش.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.