کتاب مساجد و اماکن نماز · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1452

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساجد و اماکن نماز
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَطَاءٍ أَىُّ حِينٍ أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أُصَلِّيَ الْعِشَاءَ الَّتِي يَقُولُهَا النَّاسُ الْعَتَمَةَ إِمَامًا وَخِلْوًا قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يَقُولُ أَعْتَمَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَاتَ لَيْلَةٍ الْعِشَاءَ - قَالَ - حَتَّى رَقَدَ نَاسٌ وَاسْتَيْقَظُوا وَرَقَدُوا وَاسْتَيْقَظُوا فَقَامَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ الصَّلاَةَ ‏.‏ فَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَخَرَجَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَيْهِ الآنَ يَقْطُرُ رَأْسُهُ مَاءً وَاضِعًا يَدَهُ عَلَى شِقِّ رَأْسِهِ قَالَ ‏ "‏ لَوْلاَ أَنْ يَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي لأَمَرْتُهُمْ أَنْ يُصَلُّوهَا كَذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَاسْتَثْبَتُّ عَطَاءً كَيْفَ وَضَعَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ كَمَا أَنْبَأَهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَبَدَّدَ لِي عَطَاءٌ بَيْنَ أَصَابِعِهِ شَيْئًا مِنْ تَبْدِيدٍ ثُمَّ وَضَعَ أَطْرَافَ أَصَابِعِهِ عَلَى قَرْنِ الرَّأْسِ ثُمَّ صَبَّهَا يُمِرُّهَا كَذَلِكَ عَلَى الرَّأْسِ حَتَّى مَسَّتْ إِبْهَامُهُ طَرَفَ الأُذُنِ مِمَّا يَلِي الْوَجْهَ ثُمَّ عَلَى الصُّدْغِ وَنَاحِيَةِ اللِّحْيَةِ لاَ يُقَصِّرُ وَلاَ يَبْطِشُ بِشَىْءٍ إِلاَّ كَذَلِكَ ‏.‏ قُلْتُ لِعَطَاءٍ كَمْ ذُكِرَ لَكَ أَخَّرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَتَئِذٍ قَالَ لاَ أَدْرِي ‏.‏ قَالَ عَطَاءٌ أَحَبُّ إِلَىَّ أَنْ أُصَلِّيَهَا إِمَامًا وَخِلْوًا مُؤَخَّرَةً كَمَا صَلاَّهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لَيْلَتَئِذٍ فَإِنْ شَقَّ عَلَيْكَ ذَلِكَ خِلْوًا أَوْ عَلَى النَّاسِ فِي الْجَمَاعَةِ وَأَنْتَ إِمَامُهُمْ فَصَلِّهَا وَسَطًا لاَ مُعَجَّلَةً وَلاَ مُؤَخَّرَةً ‏.‏

ترجمه

محمد بن رافع برای ما حدیث کرد، عبدالرزاق برای ما حدیث کرد، ابن جریج به ما خبر داد و گفت: از عطاء پرسیدم:

«کدام وقت را برای خواندن نماز عشا که مردم آن را عتمه می‌نامند، چه به عنوان امام و چه به تنهایی، بیشتر دوست داری؟» او گفت: «شنیدم ابن عباس می‌گفت: ‹یک شب پیامبر خدا ﷺ نماز عشا را چنان به تأخیر انداخت که مردم خوابیدند، بیدار شدند، دوباره خوابیدند و باز بیدار شدند. آنگاه عمر بن خطاب برخاست و فریاد زد: «نماز!»› عطاء گفت که ابن عباس ادامه داد: ‹سپس پیامبر خدا ﷺ بیرون آمد، گویی همین اکنون او را می‌بینم در حالی که آب از سرش می‌چکید و دستش را بر یک سوی سرش گذاشته بود. فرمود: «اگر بر امتم دشوار نبود، آنان را فرمان می‌دادم که نماز را در چنین وقتی بخوانند.»› راوی گفت: «از عطاء با اطمینان پرسیدم که پیامبر ﷺ چگونه دستش را بر سرش گذاشت، همان‌گونه که ابن عباس خبر داده بود. پس عطاء انگشتانش را کمی گشود، سپس نوک انگشتانش را بر کنارۀ سر نهاد و بدین سان بر سر کشید تا آنکه شستش بخش گوش که نزدیک صورت است را لمس کرد، سپس به سوی گیجگاه و ناحیۀ ریش برد؛ چیزی را نگرفت و فشار نداد، بلکه تنها بدین گونه دست کشید.» به عطاء گفتم: «آیا به تو گفته شده که آن شب پیامبر ﷺ نماز را چقدر به تأخیر انداخت؟» گفت: «نمی‌دانم.» عطاء گفت: «بیشتر دوست دارم که آن را چه به عنوان امام و چه به تنهایی، به تأخیر بیندازم، همان‌گونه که پیامبر ﷺ آن شب خواند. اما اگر این کار به تنهایی بر تو دشوار است یا هنگامی که امام جماعت هستی بر مردم سخت می‌گذرد، پس نماز را در وقتی میانه بخوان؛ نه خیلی زود و نه خیلی دیر.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نماز عشا فضیلت دارد که دیرتر خوانده شود، اما امام باید حال جماعت را در نظر بگیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
عَتَمه

نامی که مردم برای نماز عشا به کار می‌بردند.

عشا

نماز واجب شبانه که پس از ناپدیدشدن شفق آغاز می‌شود.

امام

کسی که نماز جماعت را امامت می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که خواندن نماز عشا در زمانی دیرتر فضیلت دارد، به شرط آنکه وقت نماز نگذشته باشد و این کار دشواری نامعقولی ایجاد نکند. پیامبر ﷺ آن شب نماز را به تأخیر انداخت، اما تأکید کرد که آن را به‌طور کلی واجب نکرده است، زیرا برای امت دشوار می‌شد. ازاین‌رو، مذاهب فقهی امکان خواندن دیرتر نماز را پذیرفته‌اند، درحالی‌که امام باید حال نمازگزاران پشت سر خود را در نظر بگیرد؛ ‘عطاء در صورت دشواری، زمانی میانه را توصیه می‌کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. نماز عشا را در وقت شرعی آن بخوانید و اگر احتمال می‌رود با تأخیر آن را از دست بدهید، به تأخیر نیندازید.
  2. اگر امام جماعت هستید، زمانی را انتخاب کنید که برای حاضران مناسب باشد.
  3. با جماعت دربارهٔ زمانی برای نماز گفت‌وگو کنید که هم فضیلت تأخیر و هم نیازهای مردم را در نظر بگیرد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.