کتاب مساجد و اماکن نماز · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1560

روایت‌شده توسط Abu Hurayrah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساجد و اماکن نماز
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

از مسلم تا پیامبر ﷺ

Sahih (معتبر)
  1. 1حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّآن را به مسلم روایت کرد
  2. 2ابْنُ وَهْبٍ
  3. 3يُونُسُ
  4. 4ابْنِ شِهَابٍ
  5. 5سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ
  6. 6أَبِي هُرَيْرَةَ
  7. 7رسول خدا ﷺ

ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ قَفَلَ مِنْ غَزْوَةِ خَيْبَرَ سَارَ لَيْلَهُ حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهُ الْكَرَى عَرَّسَ وَقَالَ لِبِلاَلٍ ‏"‏ اكْلأْ لَنَا اللَّيْلَ ‏"‏ ‏.‏ فَصَلَّى بِلاَلٌ مَا قُدِّرَ لَهُ وَنَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَصْحَابُهُ فَلَمَّا تَقَارَبَ الْفَجْرُ اسْتَنَدَ بِلاَلٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ مُوَاجِهَ الْفَجْرِ فَغَلَبَتْ بِلاَلاً عَيْنَاهُ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إِلَى رَاحِلَتِهِ فَلَمْ يَسْتَيْقِظْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ بِلاَلٌ وَلاَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِهِ حَتَّى ضَرَبَتْهُمُ الشَّمْسُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَوَّلَهُمُ اسْتِيقَاظًا فَفَزِعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَىْ بِلاَلُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ بِلاَلٌ أَخَذَ بِنَفْسِي الَّذِي أَخَذَ - بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ - بِنَفْسِكَ قَالَ ‏"‏ اقْتَادُوا ‏"‏ ‏.‏ فَاقْتَادُوا رَوَاحِلَهُمْ شَيْئًا ثُمَّ تَوَضَّأَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَقَامَ الصَّلاَةَ فَصَلَّى بِهِمُ الصُّبْحَ فَلَمَّا قَضَى الصَّلاَةَ قَالَ ‏"‏ مَنْ نَسِيَ الصَّلاَةَ فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا فَإِنَّ اللَّهَ قَالَ ‏{‏ أَقِمِ الصَّلاَةَ لِذِكْرِي‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يُونُسُ وَكَانَ ابْنُ شِهَابٍ يَقْرَؤُهَا لِلذِّكْرَى ‏.‏

ترجمه

حرملة بن یحیی تجیبی برایم حدیث کرد، ابن وهب ما را خبر داد، یونس مرا خبر داد، از ابن شهاب، از سعید بن مسیب، از ابوهریره که چون رسول خدا ﷺ از غزوه خیبر بازمی‌گشتند، شبانه راه پیمودند تا آنگاه که خواب بر ایشان غلبه کرد، فرود آمدند و به بلال فرمودند:

«شب را برای ما پاس بدار.» پس بلال هر چه مقدور بود نماز خواند و رسول خدا ﷺ و یارانشان خوابیدند. چون سپیده نزدیک شد، بلال رو به سوی فجر به شترش تکیه داد، اما در حالی که به شتر تکیه داده بود چشمانش گرم خواب شد. نه رسول خدا ﷺ بیدار شدند، نه بلال و نه هیچ‌یک از یارانش، تا آنکه خورشید بر آنان تابید. رسول خدا ﷺ نخستین کسی بودند که بیدار شدند و هراسان بلال را صدا زدند: «ای بلال!» بلال عرض کرد: پدر و مادرم فدایت باد ای رسول خدا، همان چیزی بر من چیره شد که بر شما چیره شده بود. حضرت فرمودند: «رکاب‌هایتان را پیش ببرید.» پس مرکب‌هایشان را کمی به پیش راندند. سپس رسول خدا ﷺ وضو ساختند و به بلال دستور دادند تا اقامه گوید و ایشان نماز صبح را با جماعت خواندند. چون نماز را به پایان بردند، فرمودند: «هر کس نمازی را فراموش کند، چون به یاد آورد آن را بگزارد، زیرا خداوند فرموده است: ﴿أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي﴾ (نماز را برای یاد من به پا دار).» یونس گفت: و ابن شهاب آن را «لِلذِّكْرَى» (برای یادآوری) می‌خواند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هرکس نمازی را به‌سبب خواب یا فراموشی از دست بدهد، به‌محض بیدار شدن یا به‌یادآوردن آن را بخواند.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ و یارانش در بازگشت از غزوه خیبر، به‌سبب خواب ماندن نماز صبح را از دست دادند. وقتی بیدار شدند، مرکب‌هایشان را جابه‌جا کردند، وضو گرفتند و نماز را به جماعت خواندند.

توضیح واژه‌های دشوار
اقامه

ندایی که درست پیش از آغاز نماز واجبِ جماعت گفته می‌شود.

قضا

به‌جا آوردن نماز واجب پس از پایان وقت تعیین‌شده آن.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که هرکس سهواً به‌سبب خواب یا فراموشی نمازی واجب را از دست بدهد، به‌محض بیدار شدن یا به‌یادآوردن آن نماز را بخواند؛ لازم نیست آن را تا زمانی مشابه به تأخیر بیندازد. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت، قضای نماز واجبِ فوت‌شده را واجب می‌دانند. این رویداد همچنین می‌آموزد که خوابیدن به‌خودی‌خود کوتاهی محسوب نمی‌شود، اگر شخص صادقانه برای بیدار شدن تدبیرهایی اندیشیده باشد؛ چنان‌که بلال چنین کرد. عالمان جابه‌جا کردن مرکب‌ها پیش از نماز را احتیاطی عملی دانسته‌اند تا از مکانی که خواب بر آنان چیره شده بود دور شوند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر پس از پایان وقت نماز بیدار شدی، نمازِ فوت‌شده را به‌محض بیدار شدن بخوان.
  2. در سفر یا موقعیت‌های دشوار دیگر، برای خواندن نماز در وقت آن تدابیر عملی بیندیش.
  3. به دیگران کمک کن نماز را به‌موقع بخوانند، اما بپذیر که گاهی خواب ناخواسته بر انسان چیره می‌شود.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.