کتاب مساجد و اماکن نماز · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1563

روایت‌شده توسط Imran ibn Husain. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساجد و اماکن نماز
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Imran ibn Husain

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ صَخْرٍ الدَّارِمِيُّ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ، حَدَّثَنَا سَلْمُ بْنُ زَرِيرٍ الْعُطَارِدِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا رَجَاءٍ الْعُطَارِدِيَّ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ كُنْتُ مَعَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَسِيرٍ لَهُ فَأَدْلَجْنَا لَيْلَتَنَا حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَجْهِ الصُّبْحِ عَرَّسْنَا فَغَلَبَتْنَا أَعْيُنُنَا حَتَّى بَزَغَتِ الشَّمْسُ - قَالَ - فَكَانَ أَوَّلَ مَنِ اسْتَيْقَظَ مِنَّا أَبُو بَكْرٍ وَكُنَّا لاَ نُوقِظُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ مَنَامِهِ إِذَا نَامَ حَتَّى يَسْتَيْقِظَ ثُمَّ اسْتَيْقَظَ عُمَرُ فَقَامَ عِنْدَ نَبِيِّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَجَعَلَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمَّا رَفَعَ رَأْسَهُ وَرَأَى الشَّمْسَ قَدْ بَزَغَتْ قَالَ ‏"‏ ارْتَحِلُوا ‏"‏ ‏.‏ فَسَارَ بِنَا حَتَّى إِذَا ابْيَضَّتِ الشَّمْسُ نَزَلَ فَصَلَّى بِنَا الْغَدَاةَ فَاعْتَزَلَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لَمْ يُصَلِّ مَعَنَا فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا فُلاَنُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَنَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ ‏.‏ فَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَيَمَّمَ بِالصَّعِيدِ فَصَلَّى ثُمَّ عَجَّلَنِي فِي رَكْبٍ بَيْنَ يَدَيْهِ نَطْلُبُ الْمَاءَ وَقَدْ عَطِشْنَا عَطَشًا شَدِيدًا ‏.‏ فَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ إِذَا نَحْنُ بِامْرَأَةٍ سَادِلَةٍ رِجْلَيْهَا بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ فَقُلْنَا لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ أَيْهَاهْ أَيْهَاهْ لاَ مَاءَ لَكُمْ ‏.‏ قُلْنَا فَكَمْ بَيْنَ أَهْلِكِ وَبَيْنَ الْمَاءِ ‏.‏ قَالَتْ مَسِيرَةُ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ ‏.‏ قُلْنَا انْطَلِقِي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَتْ وَمَا رَسُولُ اللَّهِ فَلَمْ نُمَلِّكْهَا مِنْ أَمْرِهَا شَيْئًا حَتَّى انْطَلَقْنَا بِهَا فَاسْتَقْبَلْنَا بِهَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَأَلَهَا فَأَخْبَرَتْهُ مِثْلَ الَّذِي أَخْبَرَتْنَا وَأَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا مُوتِمَةٌ لَهَا صِبْيَانٌ أَيْتَامٌ فَأَمَرَ بِرَاوِيَتِهَا فَأُنِيخَتْ فَمَجَّ فِي الْعَزْلاَوَيْنِ الْعُلْيَاوَيْنِ ثُمَّ بَعَثَ بِرَاوِيَتِهَا فَشَرِبْنَا وَنَحْنُ أَرْبَعُونَ رَجُلاً عِطَاشٌ حَتَّى رَوِينَا وَمَلأْنَا كُلَّ قِرْبَةٍ مَعَنَا وَإِدَاوَةٍ وَغَسَّلْنَا صَاحِبَنَا غَيْرَ أَنَّا لَمْ نَسْقِ بَعِيرًا وَهِيَ تَكَادُ تَنْضَرِجُ مِنَ الْمَاءِ - يَعْنِي الْمَزَادَتَيْنِ - ثُمَّ قَالَ ‏"‏ هَاتُوا مَا كَانَ عِنْدَكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَجَمَعْنَا لَهَا مِنْ كِسَرٍ وَتَمْرٍ وَصَرَّ لَهَا صُرَّةً فَقَالَ لَهَا ‏"‏ اذْهَبِي فَأَطْعِمِي هَذَا عِيَالَكِ وَاعْلَمِي أَنَّا لَمْ نَرْزَأْ مِنْ مَائِكِ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا أَتَتْ أَهْلَهَا قَالَتْ لَقَدْ لَقِيتُ أَسْحَرَ الْبَشَرِ أَوْ إِنَّهُ لَنَبِيٌّ كَمَا زَعَمَ كَانَ مِنْ أَمْرِهِ ذَيْتَ وَذَيْتَ ‏.‏ فَهَدَى اللَّهُ ذَاكَ الصِّرْمَ بِتِلْكَ الْمَرْأَةِ فَأَسْلَمَتْ وَأَسْلَمُوا ‏.‏

ترجمه

احمد بن سعید بن صخر دارمی به من حدیث کرد، عبیدالله بن عبدالمجید به ما حدیث کرد، سلم بن زریر عطاردی به ما حدیث کرد و گفت: از ابورجاء عطاردی شنیدم که از عمران بن حصین روایت می‌کرد: در یکی از سفرها همراه پیامبر خدا ﷺ بودم. تمام شب را راه پیمودیم تا اینکه نزدیک سحرگاه برای استراحت فرود آمدیم و خواب بر ما غلبه کرد تا آنکه خورشید طلوع کرد. او گفت: نخستین کسی که از میان ما بیدار شد ابوبکر بود، و ما هرگز پیامبر خدا ﷺ را از خواب بیدار نمی‌کردیم تا اینکه خودشان بیدار می‌شدند. سپس عمر بیدار شد و در کنار پیامبر خدا ﷺ ایستاد و با صدای بلند تکبیر گفت تا اینکه رسول خدا ﷺ بیدار شدند. هنگامی که سر مبارکشان را بلند کردند و دیدند خورشید طلوع کرده است، فرمودند:

«حرکت کنید.» پس ما را به راه انداختند تا زمانی که خورشید کاملاً روشن شد، پیاده شدند و نماز صبح را با ما خواندند. مردی از گروه کناره گرفت و با ما نماز نخواند. چون نماز تمام شد، رسول خدا ﷺ به او فرمودند: «ای فلانی، چه چیزی تو را از خواندن نماز با ما بازداشت؟» عرض کرد: ای پیامبر خدا، دچار جنابت شده بودم. رسول خدا ﷺ به او دستور دادند، او با خاک تیمم کرد و نماز خواند. سپس مرا با سرعت همراه سوارانی پیشاپیش خود فرستادند تا آب بجوییم، زیرا تشنگی شدیدی داشتیم. همین‌طور که در حرکت بودیم، ناگهان به زنی رسیدیم که پاهایش را بین دو مشک آب آویزان کرده بود. به او گفتیم: «آب کجاست؟» گفت: «دور است، دور است! آبی برای شما نیست.» پرسیدیم: «فاصله میان خانواده‌ات و آب چقدر است؟» پاسخ داد: «مسافت یک روز و یک شب.» گفتیم: «نزد رسول خدا ﷺ بیا.» پرسید: «رسول خدا کیست؟» اختیار کارش را از دستش نگرفتیم تا اینکه او را نزد رسول خدا ﷺ بردیم. پیامبر ﷺ از او پرسیدند و او همان سخنانی را که به ما گفته بود، به ایشان نیز گفت و افزود که بیوه‌ای است دارای فرزندان یتیم. پیامبر ﷺ دستور دادند شترش را بخوابانند، سپس در دهانه دو مشک بالایی دمیدند. آنگاه شترش را بلند کردند و ما چهل مرد تشنه سیراب شدیم و نوشیدیم تا کاملاً سیراب گشتیم. تمام مشک‌ها و ظرف‌های آب همراه خود را پر کردیم و همسفرمان را شستشو دادیم، اما هیچ شتری را سیراب نکردیم، در حالی که آن مشک‌ها از زیادی آب نزدیک بود بترکند. سپس فرمودند: «هر چه دارید بیاورید.» پس تکه‌های نان و خرما برایش جمع کردیم و در بقچه‌ای بستیم. به او فرمودند: «برو و این را به فرزندانت بخوران و بدان که ما هیچ نقصانی در آب تو وارد نکردیم.» وقتی نزد خانواده‌اش رسید، گفت: «با ساحرترین مردم مواجه شدم، یا اینکه او همان‌گونه که ادعا می‌کند پیامبر است،» و ماجرا را تعریف کرد. بدین ترتیب خداوند آن قبیله را به واسطه آن زن هدایت کرد؛ او مسلمان شد و قومش نیز اسلام آوردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از فوت‌شدن نماز صبح و تشنگی شدید، پیامبر ﷺ راه چاره‌ای فراهم کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
تیمم

پاکیزگی آیینی با خاک پاک، هنگامی که آب در دسترس نیست یا نمی‌توان از آن استفاده کرد.

جنابت

حالتی از ناپاکی بزرگ آیینی که معمولاً غسل کامل را لازم می‌کند.

مشک آب

کیسه‌ای چرمی که مسافران آب را در آن نگهداری و حمل می‌کردند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت می‌کنند که هرکس به‌سبب خواب نماز را از دست بدهد، باید هنگامی که بیدار شد و توانایی داشت آن را بخواند؛ مسافران نخست به جایی رفتند که روشنایی صبح در آن آشکار بود. به مردی که در حالت جنابت بود، هنگامی که آب وجود نداشت اجازهٔ تیمم داده شد. مذاهب فقهی با استناد به این روایت و روایات دیگر، شرایط دقیق تیمم و قضای نماز را بررسی می‌کنند. معجزهٔ فراوان‌شدن آب، از نشانه‌های ویژهٔ پیامبر ﷺ است؛ و توجه ایشان به بیوه‌زن و فرزندان یتیم او، نمونه‌ای از مهربانی است.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر به‌سبب خواب نمازی از شما فوت شد، هرگاه بیدار شدید و شرایط اجازه داد آن را بخوانید.
  2. اگر برای وضو یا غسل آب در دسترس نیست، بیاموزید تیمم چه زمانی درست است و بر اساس آن عمل کنید.
  3. با احترام به نیازمندان کمک کنید: پیامبر ﷺ به مسافران آب نوشاند و برای فرزندان آن زن نیز خوراکی فرستاد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.