کتاب نماز مسافر · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 1933

روایت‌شده توسط Umm Salama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نماز مسافر
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Salama

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى التُّجِيبِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ - عَنْ بُكَيْرٍ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ، بْنَ أَزْهَرَ وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَرْسَلُوهُ إِلَى عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالُوا اقْرَأْ عَلَيْهَا السَّلاَمَ مِنَّا جَمِيعًا وَسَلْهَا عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ وَقُلْ إِنَّا أُخْبِرْنَا أَنَّكِ تُصَلِّينَهُمَا وَقَدْ بَلَغَنَا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْهُمَا ‏.‏ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ وَكُنْتُ أَصْرِفُ مَعَ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ النَّاسَ عَنْهَا ‏.‏ قَالَ كُرَيْبٌ فَدَخَلْتُ عَلَيْهَا وَبَلَّغْتُهَا مَا أَرْسَلُونِي بِهِ ‏.‏ فَقَالَتْ سَلْ أُمَّ سَلَمَةَ ‏.‏ فَخَرَجْتُ إِلَيْهِمْ فَأَخْبَرْتُهُمْ بِقَوْلِهَا فَرَدُّونِي إِلَى أُمِّ سَلَمَةَ بِمِثْلِ مَا أَرْسَلُونِي بِهِ إِلَى عَائِشَةَ ‏.‏ فَقَالَتْ أُمُّ سَلَمَةَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْهُمَا ثُمَّ رَأَيْتُهُ يُصَلِّيهِمَا أَمَّا حِينَ صَلاَّهُمَا فَإِنَّهُ صَلَّى الْعَصْرَ ثُمَّ دَخَلَ وَعِنْدِي نِسْوَةٌ مِنْ بَنِي حَرَامٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَصَلاَّهُمَا فَأَرْسَلْتُ إِلَيْهِ الْجَارِيَةَ فَقُلْتُ قُومِي بِجَنْبِهِ فَقُولِي لَهُ تَقُولُ أُمُّ سَلَمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَسْمَعُكَ تَنْهَى عَنْ هَاتَيْنِ الرَّكْعَتَيْنِ وَأَرَاكَ تُصَلِّيهِمَا فَإِنْ أَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخِرِي عَنْهُ - قَالَ - فَفَعَلَتِ الْجَارِيَةُ فَأَشَارَ بِيَدِهِ فَاسْتَأْخَرَتْ عَنْهُ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ ‏ "‏ يَا بِنْتَ أَبِي أُمَيَّةَ سَأَلْتِ عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ إِنَّهُ أَتَانِي نَاسٌ مِنْ عَبْدِ الْقَيْسِ بِالإِسْلاَمِ مِنْ قَوْمِهِمْ فَشَغَلُونِي عَنِ الرَّكْعَتَيْنِ اللَّتَيْنِ بَعْدَ الظُّهْرِ فَهُمَا هَاتَانِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

حرملة بن یحیی تجیبی برایم حدیث کرد، عبدالله بن وهب برایمان حدیث کرد، عمرو — که پسر حارث است — از بوکیر، از کریب، غلام آزادشده‌ی ابن عباس خبر داد که عبدالله بن عباس، عبدالرحمن بن ازهر و مسور بن مخرمه او را نزد عایشه همسر پیامبر ﷺ فرستادند. گفتند:

«سلام ما همه را به ایشان برسان و درباره‌ی دو رکعت بعد از عصر از او بپرس. و بگو: به ما خبر رسیده که تو این دو رکعت را می‌خوانی، در حالی که به ما رسیده است که رسول الله ﷺ از آن نهی کرده‌اند.» ابن عباس گفت: «من و عمر بن خطاب مردم را از آن باز می‌داشتیم.» کریب گفت: «نزد ایشان رفتم و پیامی را که با آن فرستاده شده بودم رساندم.» ایشان فرمود: «از ام سلمه بپرس.» پس نزد آنان بازگشتم و سخن ایشان را اطلاع دادم، آنگاه مرا با همان پیامی که به عایشه فرستاده بودند، نزد ام سلمه فرستادند. ام سلمه گفت: «شنیدم که رسول الله ﷺ از آن دو نهی کردند، سپس دیدم که ایشان آن دو را خواندند. هنگامی که آن دو را خواندند، نماز عصر را به جا آورده و وارد خانه شده بودند و نزد من زنانی از بنی حرام از انصار حضور داشتند، آنگاه ایشان آن دو رکعت را خواندند. من کنیزی را نزد ایشان فرستادم و گفتم: کنارشان بایست و بگو که ام سلمه می‌گوید: ای رسول خدا! من شنیده‌ام که شما از این دو رکعت نهی می‌کنید، ولی می‌بینم که شما آنها را می‌خوانید؛ اگر با دست اشاره کردند (که صبر کن)، عقب برو.» راوی گفت: «کنیز چنین کرد، ایشان با دست اشاره کردند و او عقب رفت. چون از نماز فارغ شدند، فرمودند: ای دختر ابوامیه! درباره‌ی دو رکعت بعد از عصر پرسیدی. گروهی از قبیله‌ی عبدالقیس برای پذیرش اسلام از سوی قومشان نزد من آمدند و مرا از دو رکعت بعد از ظهر مشغول ساختند، بنابراین این دو رکعت جایگزین آن دو است.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ سنتِ فوت‌شدهٔ ظهر را پس از عصر به‌جا آورد.

پیشینه و سبب بیان

پیامبر ﷺ توضیح داد که دیدارکنندگان قبیلهٔ عبدالقیس او را از خواندن دو رکعت پس از ظهر بازداشته بودند؛ ازاین‌رو آن را پس از عصر به‌جا آورد.

توضیح واژه‌های دشوار
رکعت

واحدی که نماز اسلامی از آن تشکیل می‌شود.

سنتِ پس از ظهر

رکعت‌های مستحبی که پیامبر ﷺ معمولاً پس از نماز ظهر می‌خواند.

نماز قضا

نمازی که پس از فوت‌شدن وقت معمول آن به‌جا آورده می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برای توضیح این نکته استفاده می‌کنند که پیامبر ﷺ پس از عصر سنتِ همیشگیِ آن وقت را مقرر نکرد، بلکه سنتِ فوت‌شدهٔ ظهر را قضا کرد. آنان این موضوع را با روایت‌هایی مرتبط می‌دانند که به‌طور کلی نمازهای مستحبی پس از عصر را نهی می‌کنند: قضای نمازی که سبب مشخصی دارد، استثنا به‌شمار می‌آید. مذاهب فقهی دربارهٔ دامنهٔ دقیق قضای نمازهای مستحبی و نیز نمازخواندن در وقت‌هایی که معمولاً نماز در آن‌ها مکروه است، اختلاف نظر دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر سنت مستحبیِ همیشگی به دلیلی معتبر فوت شد، از عالمی مورد اعتماد بپرسید که طبق مذهب فقهی‌تان چگونه آن را قضا کنید.
  2. عمل پیامبر ﷺ را به تشویقی عمومی برای نماز مستحبی در هر وقت مکروه تعمیم ندهید.
  3. اگر میان روایت‌ها تعارضی ظاهری دیدید، دربارهٔ زمینهٔ آن‌ها پرس‌وجو کنید و آن‌ها را با دقت کنار هم بسنجید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.