Sahih Muslim، حدیث 2200
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Anas ibn Malik
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَزُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ كُلُّهُمْ عَنِ ابْنِ عُلَيَّةَ، - وَاللَّفْظُ لِيَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، - أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، بْنُ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرٌ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ " . وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرٌّ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ " . قَالَ عُمَرُ فِدًى لَكَ أَبِي وَأُمِّي مُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا خَيْرًا فَقُلْتَ وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ . وَمُرَّ بِجَنَازَةٍ فَأُثْنِيَ عَلَيْهَا شَرٌّ فَقُلْتَ وَجَبَتْ وَجَبَتْ وَجَبَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ خَيْرًا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ وَمَنْ أَثْنَيْتُمْ عَلَيْهِ شَرًّا وَجَبَتْ لَهُ النَّارُ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ اللَّهِ فِي الأَرْضِ " .
یحیی بن ایوب، ابوبکر بن ابیشیبه، زهیر بن حرب و علی بن حجر سعدی برای ما حدیث کردند، همگی از ابن عُلیّه — و این لفظ از یحیی است؛ او گفت: ابن عُلیّه برای ما حدیث کرد — عبدالعزیز بن صُهیب از انس بن مالک به ما خبر داد که گفت: جنازهای عبور کرد و به نیکی از او ستایش شد، پس پیامبر خدا ﷺ فرمودند:
«واجب شد، واجب شد، واجب شد.» و جنازهای دیگر عبور کرد و به بدی از او سخن گفته شد، پس پیامبر خدا ﷺ فرمودند: «واجب شد، واجب شد، واجب شد.» عمر گفت: پدر و مادرم فدایت باد! جنازهای عبور کرد و به نیکی از او ستایش شد و شما فرمودید: «واجب شد، واجب شد، واجب شد.» و جنازهای عبور کرد و به بدی از او سخن گفته شد و شما فرمودید: «واجب شد، واجب شد، واجب شد.» آنگاه رسول الله ﷺ فرمودند: «هر کس را که به نیکی بستایید، بهشت بر او واجب میشود و هر کس را که به بدی نکوهش کنید، دوزخ بر او واجب میشود. شما گواهان خدا در زمین هستید، شما گواهان خدا در زمین هستید، شما گواهان خدا در زمین هستید.»
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
گواهی صادقانه مردم درباره فرد درگذشته اهمیت فراوانی دارد.
این سخن به سرانجامی قطعی اشاره دارد: بهشت برای کسی که صادقانه به نیکی ستوده شود و دوزخ برای کسی که صادقانه بد دانسته شود.
جامعه بر پایه آنچه واقعاً از رفتار فرد دیده است گواهی میدهد؛ در نهایت خداوند از نهان آگاه است و داوری نهایی را میکند.
عالمان کلاسیک توضیح دادهاند که ستایش یا نکوهش در اینجا به گواهیهای صادقانه کسانی مربوط است که فرد درگذشته را میشناختند، نه سخنان بیپایه یا چاپلوسی. این سخن بر اهمیت منش نیک و گواهیهای قابل اعتماد در جامعه تأکید میکند. این روایت مجوزی نیست که درباره سرانجام نهایی کسی فراتر از آنچه پیامبر ﷺ بیان کرده است داوری کنیم.
- برای پرورش منش و کرداری بکوش که مردم بتوانند صادقانه و از روی آگاهی درباره آن گواهی نیک دهند.
- پس از درگذشت کسی، صادقانه و سنجیده سخن بگویید و از ستایش بیپایه و غیبت بپرهیزید.
- هنگام پرسوجو درباره زندگی کسی، به گواهیهای قابل اعتماد کسانی توجه کنید که واقعاً او را میشناختند.
این روایت از همان باب نیز درباره ارزیابی فرد درگذشته از سوی مردم است و معنای گواهی آنان را روشنتر میکند.
Sahih Muslim · #2199 (Sahih)این روایت صحیح نیز به عبارت «قطعی شده است» در تشییع جنازه میپردازد و مضمون اصلی این روایت را تکمیل میکند.
Sahih Muslim · #2201 (Sahih)این روایت با این سخن که مردم در زمین گواهاناند مرتبط است و صورتبندی دیگری از آن واقعه ارائه میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.