Sahih Muslim، حدیث 2951
روایتشده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Jabir ibn Abdullah
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ، - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْمَدَنِيُّ، - عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنِ الْقَوْمِ، حَتَّى انْتَهَى إِلَىَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ، . فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَىَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ . فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلاَةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ " اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي " . فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَىْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ " لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ " . وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ - رضى الله عنه - لَسْنَا نَنْوِي إِلاَّ الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلاَثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ - عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى} فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلاَ أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلاَّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ { قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ} وَ { قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ} ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنَ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنَ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} " أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ " . فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ " لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كَلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الأَحْزَابَ وَحْدَهُ " . ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ " لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقِ الْهَدْىَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً " . فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الأُخْرَى وَقَالَ " دَخَلَتِ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ - مَرَّتَيْنِ - لاَ بَلْ لأَبَدٍ أَبَدٍ " . وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَجَدَ فَاطِمَةَ - رضى الله عنها - مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا . قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ " صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ " . قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ . قَالَ " فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْىَ فَلاَ تَحِلُّ " . قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْىِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنَ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِائَةً - قَالَ - فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلاَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْىٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلاً حَتَّى طَلَعَتِ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلاَ تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلاَّ أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتِ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ " إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلاَ كُلُّ شَىْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَىَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لاَ يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ . فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنِ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ . وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ " . قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ . فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ " اللَّهُمَّ اشْهَدِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ " . ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتِ الشَّمْسُ وَذَهَبَتِ الصُّفْرَةُ قَلِيلاً حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى " أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ " . كُلَّمَا أَتَى حَبْلاً مِنَ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلاً حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ - حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ - بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلاً حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّتْ بِهِ ظُعُنٌ يَجْرِينَ فَطَفِقَ الْفَضْلُ يَنْظُرُ إِلَيْهِنَّ فَوَضَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ فَحَوَّلَ الْفَضْلُ وَجْهَهُ إِلَى الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ فَحَوَّلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ عَلَى وَجْهِ الْفَضْلِ يَصْرِفُ وَجْهَهُ مِنَ الشِّقِّ الآخَرِ يَنْظُرُ حَتَّى أَتَى بَطْنَ مُحَسِّرٍ فَحَرَّكَ قَلِيلاً ثُمَّ سَلَكَ الطَّرِيقَ الْوُسْطَى الَّتِي تَخْرُجُ عَلَى الْجَمْرَةِ الْكُبْرَى حَتَّى أَتَى الْجَمْرَةَ الَّتِي عِنْدَ الشَّجَرَةِ فَرَمَاهَا بِسَبْعِ حَصَيَاتٍ يُكَبِّرُ مَعَ كُلِّ حَصَاةٍ مِنْهَا مِثْلِ حَصَى الْخَذْفِ رَمَى مِنْ بَطْنِ الْوَادِي ثُمَّ انْصَرَفَ إِلَى الْمَنْحَرِ فَنَحَرَ ثَلاَثًا وَسِتِّينَ بِيَدِهِ ثُمَّ أَعْطَى عَلِيًّا فَنَحَرَ مَا غَبَرَ وَأَشْرَكَهُ فِي هَدْيِهِ ثُمَّ أَمَرَ مِنْ كُلِّ بَدَنَةٍ بِبَضْعَةٍ فَجُعِلَتْ فِي قِدْرٍ فَطُبِخَتْ فَأَكَلاَ مِنْ لَحْمِهَا وَشَرِبَا مِنْ مَرَقِهَا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَفَاضَ إِلَى الْبَيْتِ فَصَلَّى بِمَكَّةَ الظُّهْرَ فَأَتَى بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ يَسْقُونَ عَلَى زَمْزَمَ فَقَالَ " انْزِعُوا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَلَوْلاَ أَنْ يَغْلِبَكُمُ النَّاسُ عَلَى سِقَايَتِكُمْ لَنَزَعْتُ مَعَكُمْ " . فَنَاوَلُوهُ دَلْوًا فَشَرِبَ مِنْهُ .
جعفر بن محمد از پدرش نقل کرد: ما به جابر بن عبد الله رفتیم و او شروع به پرسش درباره کسانی کرد که به دیدن او رفته بودند تا نوبت من برسد. من گفتم: من محمد بن علی بن حسین هستم. او دستش را بر سرم گذاشت و دکمه بالای پیراهنم را باز کرد و سپس دکمه پایینتر را و سپس کف دستش را بر سینهام گذاشت (برای برکت دادن)، و من در آن روزها پسری جوان بودم، و او گفت: خوش آمدی، برادرزاده من. هر چه میخواهی بپرس. من از او پرسیدم، اما چون نابینا بود (نمیتوانست فوراً پاسخ دهد)، و وقت نماز شد. او برخاست و خودش را در ردای خود پیچید. و هر وقت لبههای آن را بر شانههایش میگذاشت، به دلیل کوتاهی، سر میخورد. ردای دیگری هم بر روی رخت آویز نزدیک بود. و ما را در نماز رهبری کرد. من به او گفتم: درباره حج پیامبر (ﷺ) برایم بگو. و او با دستش به نه اشاره کرد، و سپس گفت: پیامبر (ﷺ) در مدینه نه سال ماند، اما حج نکرد، سپس در سال دهم اعلام عمومی کرد که پیامبر (ﷺ) قصد انجام حج دارد. جمع زیادی به مدینه آمدند و همه مشتاق بودند که از پیامبر (ﷺ) پیروی کنند و مطابق عمل او انجام دهند. ما با او حرکت کردیم تا به ذات عرق رسیدیم. اسماء دختر امیسعد، محمد بن ابوبکر را به دنیا آورد. او پیغام داد که از پیامبر (ﷺ) بپرسد: چه باید بکنم؟ او (پیامبر) گفت: غسل کن، ناحیه خصوصیات را بپوشان و احرام ببند. سپس پیامبر (ﷺ) در مسجد نماز خواند و سوار بر ناقهاش، القصواء، شد و در بیضاء ایستاد. و من دیدم هر چه در مقابل من است، سواران و پیادهها، و همچنین در سمت راست و چپ و پشت سرم، مانند این. و پیامبر (ﷺ) در میان ما برجسته بود و وحی قرآن بر او نازل میشد. و او است که معنای واقعی آن را میداند. و هر چه او انجام میداد، ما هم همان را انجام دادیم. او توحید خدا را گفت:
«لبیک، اللهم لبیک، لبیک لا شریک لک، إن الحمد و النعمة لک، و الملك لا شریک لک» و مردم هم این تلبيّه را گفتند (که امروز میگویند). پیامبر (ﷺ) هیچ چیزی از آن رد نکرد. اما او به تلبيّه خودش پایبند ماند. جابر (رضی الله عنه) گفت: ما نیت دیگری جز حج نداشتیم، چون در آن فصل عمره نمیدانستیم، اما وقتی با او به خانه رسیدیم، به ستون تکیه داد و (هفت دور) طواف کرد، سه دور دویدن و چهار دور راه رفتن. و سپس به مقام ابراهیم رفت و قرائت کرد: «و اتخذوا من مقام ابراهیم مصلى»، و این مقام بین او و خانه بود. پدرم گفت (و من نمیدانم آیا اشارهای به آن کرده است یا نه، اما از رسول خدا (ﷺ) نقل شده است) که در دو رکعت قرائت میکرد: «قل هو الله أحد» و «قل یا ایها الکافرون». سپس به سمت ستون (حجر الاسود) رفت و آن را بوسید. سپس از در خارج شد و به سمت صفا رفت و وقتی نزدیک آن رسید، قرائت کرد: «إن الصفا والمروة من شعائر الله»، (و افزود:) «أبدأ بما بدأ الله به». او ابتدا بر صفا سوار شد تا خانه را دید، و روبروی قبله، توحید خدا را اعلام کرد و او را تمجید نمود و گفت: «لا إله إلا الله، وحده لا شریک له، له الملك، وله الحمد، وهو على كل شيء قدير»، و دعا کرد و این کلمات را سه بار تکرار کرد. سپس پایین آمد و به سمت مروه راه رفت، و وقتی پاهایش در پایین دره قرار گرفت، دوید، و وقتی شروع به بالا رفتن کرد، راه رفت تا به مروه رسید. و همانطور که در صفا انجام داد، در مروه هم انجام داد. و در آخرین دویدن در مروه گفت: اگر قبلاً میدانستم آنچه بعداً فهمیدم، هرگز شتر قربانی نمیبردم و عمره انجام میدادم. پس هر کس از شما شتر قربانی ندارد، باید احرام را بر دارد و آن را مانند عمره انجام دهد. سراقه بن مالک بن جُعشم برخاست و گفت: یا رسول الله، آیا این حکم برای سال جاری است یا برای همیشه؟ در آن زمان پیامبر (ﷺ) انگشتان دستش را در هم پیچید و دو بار گفت: «العمرة دخلت في الحج»، و افزود: «لا، بل إلى الأبد والأبد». همه از یمن با شترهای قربانی برای پیامبر (ﷺ) آمدند و فاطمه (رضی الله عنها) را دیدند که یکی از کسانی بود که احرام بر داشت و لباس رنگدار پوشید و از سرمه استفاده کرد. او (حضرت علی) از این کار ناراضی بود، و او گفت: پدرم به من دستور داده است که این کار را انجام دهم. او (راوی) گفت: علی در عراق میگفت: من به پیامبر (ﷺ) رفتم و ناراحتیام را نسبت به فاطمه نشان دادم و از پیامبر (ﷺ) درباره آنچه از او نقل کرده است، نظر خواستم، و به او گفتم که از او عصبانی هستم، و او گفت: او راست میگوید، او راست میگوید. (پیامبر سپس از علی پرسید): چه گفتی وقتی قصد حج داشتی؟ من (علی) گفتم: یا الله، من احرام بستهام برای همان هدفی که پیامبر تو بسته است. او گفت: من شتر قربانی دارم، پس احرام را بر ندار. او (جابر) گفت: تعداد کل شترهای قربانی که علی از یمن آورده بود و آنهایی که پیامبر (ﷺ) آورده بود، صد بود. سپس همه مردم، به جز پیامبر (ﷺ) و کسانی که شتر قربانی داشتند، احرام را بر داشتند و موهای خود را کوتاه کردند؛ وقتی روز ترویة (هشتم ذوالحجه) شد، به منی رفتند و برای حج احرام بستند و پیامبر (ﷺ) سوار شد و نماز ظهر، عصر، مغرب، عشاء و فجر را اقامه کرد. سپس کمی صبر کرد تا خورشید طلوع کند، و دستور داد چادری از پشم برپا شود در نمره. پیامبر (ﷺ) سپس حرکت کرد و قریش شک نداشتند که در مشعر الحرام توقف میکند، همانطور که در دوره جاهلیت میکردند. اما او عبور کرد تا به عرفة رسید و دید که چادر برای او در نمره برپا شده است. در آنجا پیاده شد تا خورشید از ظهر گذشت؛ و دستور داد که القصواء را بیاورند و سوارش کنند. سپس به پایین دره آمد و به مردم گفت: بیگمان خون، مال و حرمت شما همانند حرمت این روز و این ماه و این شهر است. نگاه دارید! هر چیزی که در روزهای جاهلیت بود، کاملاً از بین رفته است. خونریزیهای آن روزهای جاهلیت هم لغو شد. اولین ادعای ما در خونریزی، ادعای پسر ربیعة بن الحارث است که در قبیله سعد شیر خورده بود و توسط هذیل کشته شد. و بهرهکشی در دوره قبل اسلام لغو شد، و اولین بهرهکشی که لغو میکنم، بهرهکشی عباس بن عبد المطلب است، چون همه لغو شده است. درباره زنان، از خدا بترسید! همانا شما آنان را بر امان خدا گرفتهاید، و رابطه زناشویی با آنان بر اساس کلمات خدا حلال شده است. شما نیز حق دارید بر آنان، و آنان نباید اجازه دهند کسی بر تخت شما بنشیند که از او خوشتان نمیآید. اگر چنین کردند، میتوانید آنان را تنبیه کنید، اما نه شدید. حقوق آنان بر شما این است که در خوراک و پوشاک مناسب به آنان بدهید. من در میان شما کتاب خدا را باقی گذاشتهام، و اگر به آن چنگ بزنید، هرگز گمراه نخواهید شد. و در روز قیامت از من پرسیده خواهید شد، (حالا بگویید) چه میگویید؟ جمعیت گفتند: گواهی میدهیم که تو پیام را رساندی، وظیفه نبوت را انجام دادی و نصیحتی صادقانه کردی. او (راوی) گفت: سپس انگشت اشارهاش را به آسمان بلند کرد و به مردم اشاره کرد و گفت: «اللهم اشهد، اللهم اشهد»، سه بار تکرار کرد. سپس بلال اذان گفت و بعد اقامه، و او (پیامبر) نماز ظهر را اقامه کرد. او (بلال) سپس اقامه گفت و او (پیامبر) نماز عصر را اقامه کرد و بین آن دو نماز نخواند. پیامبر (ﷺ) سپس سوار شد و به محل اقامت رفت، و ناقهاش، القصواء، را به سمت جایی که سنگها هستند، برگرداند، و روبروی قبله ایستاد. تا غروب آفتاب، و نور زرد کمی کم شد، و قرص خورشید ناپدید شد، ایستاد و منتظر شد. و او اسامه را پشت سر خود نشاند، و ناحیهکش ناقه را آنقدر محکم کشید که سر آن به زین رسید (برای کنترل کامل). و با دست راستش به مردم اشاره کرد که در سرعت معتدل باشند، و هر وقت بر روی تپهای از شن عبور میکرد، کمی آن را شل میکرد (ناحیهکش ناقهاش) تا بالا برود، و اینگونه به عرفة رسید. در آنجا نماز مغرب و عشاء را با یک اذان و دو اقامه اقامه کرد و در بین آنها نماز نخواند (یعنی نمازهای مستحب بین مغرب و عشاء نخواند). سپس در کنار صبح، خوابید و نماز فجر را با اذان و اقامه، هنگامی که نور صبحانی واضح شد، اقامه کرد. دوباره بر القصواء سوار شد، و وقتی به مشعر الحرام رسید، روبروی قبله ایستاد، و او را دعا کرد، او را تمجید کرد، و یگانگی او را اعلام کرد (لا إله إلا الله) و توحید، و تا صبحگاه، ایستاد. سپس سریعتر از خورشید طلوع کرد، و فاضل بن عباس پشت سر او نشست، و مردی بود با موهای زیبا، رنگپری و چهرهای جذاب. وقتی پیامبر (ﷺ) در حرکت بود، گروهی از زنان هم همراه او بودند. فاضل شروع به نگاه کردن به آنها کرد. پیامبر (ﷺ) دستش را بر صورت فاضل گذاشت، و او صورتش را به سمت دیگر برگرداند، و شروع به نگاه کردن کرد، و پیامبر (ﷺ) دستش را به سمت دیگر برگرداند و بر صورت فاضل گذاشت. او دوباره صورتش را به سمت دیگر برگرداند تا به پایین محاسر رسید. او کمی ناقهاش را تشویق کرد، و در مسیر وسط، که از بزرگترین جمره خارج میشود، آمد به جمرهای که نزدیک درخت است. در اینجا، هفت سنگ کوچک پرتاب کرد، و گفت: الله اکبر، هر کدام را با انگشتانش پرتاب کرد، و این کار را در پایین دره انجام داد. سپس به محل قربانی رفت و شصت و سه شتر را با دست خودش قربانی کرد. سپس باقیمانده را به «علی» داد و او در قربانی شریک شد. و او دستور داد که از هر حیوان قربانی شده، تکهای گوشت در دیگی قرار دهند، و وقتی پخته شد، هر دو (پیامبر و حضرت علی) کمی از آن گوشت برداشتند و آب آن را نوشیدند. پیامبر (ﷺ) دوباره سوار شد و به خانه آمد و نماز ظهر را در مکه اقامه کرد. به قبیله عبد المطلب که آب زمزم را تأمین میکردند، آمد و گفت: آب بکشید، ای بنیعبد المطلب؛ اگر نبود که مردم این حق تأمین آب را از شما غصب میکردند، من هم همراه شما آب میکشیدم. پس او سبدی به او داد و از آن نوشید.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
جابر حج پیامبر ﷺ و خطبهٔ حجةالوداع ایشان را توصیف میکند.
این روایت حجةالوداع پیامبر ﷺ را شرح میدهد و میگوید ایشان در سال دهم هجری در مدینه اعلام کردند که قصد انجام حج دارند. روز عرفه، ایشان برای حاضران دربارهٔ موضوعاتی از جمله حرمت جان و مال، لغو ربا و رفتار شایسته با زنان سخن گفتند.
حالتی آیینی که زائر با ورود به آن حج یا عمره را آغاز میکند و از برخی کارها خودداری میورزد.
ذکری که زائر با آن به دعوت خداوند پاسخ میدهد: «لبیک اللهم لبیک».
هفت بار رفتوآمد میان صفا و مروه در حج یا عمره.
عالمان، گزارش مفصل جابر را منبعی مهم برای ترتیب و چگونگی انجام حج میدانند. این گزارش از جمله تلبیه، طواف، سعی، وقوف در عرفات و مزدلفه و رمی جمرات را شرح میدهد. فقیهان با تکیه بر این گزارش و ادلهٔ دیگر بررسی میکنند که کدام اعمال واجب، مستحب یا جایز هستند؛ جزئیات میان مذاهب فقهی متفاوت است. خطبهٔ حجةالوداع بر پاسداشت جان و مال، لغو ربا و اهمیت حقوق و مسئولیتهای زن و شوهر تأکید میکند.
- ترتیب و احکام حج را پیش از سفر از منابع معتبر بیاموزید.
- از جان، مال و حقوق دیگران محافظت کنید و این امور را مقدس و مصون بدانید.
- با آرامش و توجه از راهنمایی پیامبر ﷺ پیروی کنید و هنگام مناسک شلوغ به دیگران فضا بدهید.
این روایت از همان گزارش جابر، بخشهایی از حج پیامبر ﷺ را شرح میدهد و روایت مفصل را تکمیل میکند.
Sahih Muslim · #2952 (Sahih)این روایت رویدادهای پیوستهای را از شرح جابر دربارهٔ حجةالوداع بازگو میکند.
Sahih Muslim · #2953 (Sahih)این روایت صحیح نیز از طریق جابر اطلاعاتی دربارهٔ راهنمایی پیامبر ﷺ در حج ارائه میدهد.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.