Sahih Muslim، حدیث 2957
روایتشده توسط Abu Musa al-Ash'ari. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Abu Musa al-Ash'ari
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالَ ابْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ، عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ مُنِيخٌ بِالْبَطْحَاءِ فَقَالَ لِي " أَحَجَجْتَ " . فَقُلْتُ نَعَمْ . فَقَالَ " بِمَ أَهْلَلْتَ " . قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ بِإِهْلاَلٍ كَإِهْلاَلِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ " فَقَدْ أَحْسَنْتَ طُفْ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَأَحِلَّ " . قَالَ فَطُفْتُ بِالْبَيْتِ وَبِالصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ أَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ بَنِي قَيْسٍ فَفَلَتْ رَأْسِي ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ . قَالَ فَكُنْتُ أُفْتِي بِهِ النَّاسَ حَتَّى كَانَ فِي خِلاَفَةِ عُمَرَ - رضى الله عنه - فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ يَا أَبَا مُوسَى - أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ - رُوَيْدَكَ بَعْضَ فُتْيَاكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَا أَحْدَثَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي النُّسُكِ بَعْدَكَ . فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فُتْيَا فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ عَلَيْكُمْ فَبِهِ فَائْتَمُّوا . قَالَ فَقَدِمَ عُمَرُ - رضى الله عنه - فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ إِنْ نَأْخُذْ بِكِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّ كِتَابَ اللَّهِ يَأْمُرُ بِالتَّمَامِ وَإِنْ نَأْخُذْ بِسُنَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَمْ يَحِلَّ حَتَّى بَلَغَ الْهَدْىُ مَحِلَّهُ .
محمد بن مثنی و ابن بشار برای ما حدیث کردند. ابن مثنی گفت: محمد بن جعفر برای ما حدیث کرد، شعبه به ما خبر داد، از قیس بن مسلم، از طارق بن شهاب، از ابوموسی رضی الله عنه که گفت: نزد رسول خدا ﷺ آمدم در حالی که ایشان در بطحاء اتراق کرده بودند. پس مرا فرمودند:
«آیا حج را قصد کردهای؟» گفتم: بله. سپس فرمودند: «با چه نیتی تلبیه گفتهای (احرام بستهای)؟» گفتم: با همان نیتی تلبیه گفتم که پیامبر ﷺ تلبیه گفتهاند. فرمودند: «بسیار خوب کردی. اکنون طواف خانه و سعی بین صفا و مروه را انجام بده و سپس از احرام خارج شو.» ابوموسی گفت: پس طواف خانه و سعی بین صفا و مروه را انجام دادم، سپس نزد زنی از قبیله بنیقیس رفتم و او سرم را شانه زد (و شپشها را گرفت)، آنگاه برای حج احرام بستم. ابوموسی گفت: من بر همین اساس به مردم فتوا میدادم تا اینکه در دوران خلافت عمر رضی الله عنه مردی به او گفت: ای ابوموسی - یا ای عبدالله بن قیس - در برخی از فتواهایت تأمل کن، زیرا نمیدانی امیرالمؤمنین پس از تو در مناسک حج چه حکمی صادر کرده است. ابوموسی گفت: ای مردم! هر کس را که ما فتوایی دادهایم، باید دست نگه دارد، زیرا امیرالمؤمنین به سوی شما میآید، پس از او پیروی کنید. ابوموسی گفت: چون عمر رضی الله عنه آمد، این موضوع را با او در میان گذاشتم. ایشان فرمودند: اگر به کتاب خدا عمل کنیم، کتاب خدا ما را به تمام کردن (حج و عمره) امر میکند؛ و اگر به سنت رسول خدا ﷺ عمل کنیم، رسول خدا ﷺ تا زمانی که قربانی به محل ذبح خود نرسید، از احرام خارج نشدند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
ابوموسی پس از طواف و سعی از احرام بیرون آمد، اما عمر برداشت دیگری داشت.
در دوران خلافت عمر، به ابوموسی هشدار دادند که عمر دربارهٔ مناسک حج دیدگاه دیگری دارد. ابوموسی از عمر دربارهٔ نظرش پرسید.
حالتی آیینی که در آن حاجی از انجام برخی کارها و امور خودداری میکند.
دعایی که حاجی در پاسخ به فراخوان الله برای حج یا عمره میخواند.
مکان و زمانی که قربانی بر اساس مناسک آورده و ذبح میشود.
عالمان این روایت را در بحثِ این مسئله بررسی میکنند که آیا حاجیای که قربانی همراه نیاورده است میتواند پس از طواف و سعی از احرام بیرون آید و بعداً دوباره برای حج احرام ببندد. پیامبر ﷺ چنین راهنماییای به ابوموسی داد، در حالی که عمر بر لزوم کاملکردن مناسک و نیز بر شیوهٔ پیامبر ﷺ استناد میکرد؛ پیامبر ﷺ تا زمانی که قربانی به محل خود نرسیده بود از احرام بیرون نیامد. فقیهان کلاسیک این روایتها را در کنار متون دیگر دربارهٔ تمتع، قران و افراد میسنجند؛ مذاهب فقهی در نحوهٔ اجرا و شرایط آن اختلاف دارند. بنابراین، سخن عمر را نباید جدا از دیگر دلایل مربوط به حج فهمید.
- اگر دربارهٔ حج تردید دارید، از عالمی آگاه بپرسید و توضیح دهید با چه نوع احرامی وارد مناسک شدهاید.
- در توصیههای دینی روشن کنید که چه متون و شرایطی مبنای آنها هستند.
- پیش از آنکه سخنی را قاعدهای کلی بدانید، روایتها را با دقت با یکدیگر بسنجید.
این روایت صحیح همان زنجیرهٔ ناقلان را دارد و گفتوگوی ابوموسی با پیامبر ﷺ را به شکلی همارز توصیف میکند.
Sahih Muslim · #2959 (Sahih)این روایت نیز به راهنمایی او دربارهٔ حج و دیدگاه عمر دربارهٔ مناسک میپردازد.
Sahih Muslim · #2794 (Sahih)این روایت جابر مناسک را شرح میدهد و به قراردادن احکام گستردهتر حج در زمینهٔ درست کمک میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.