Sahih Muslim، حدیث 3245
روایتشده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Aisha
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا هَنَّادُ بْنُ السَّرِيِّ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ عَطَاءٍ، قَالَ لَمَّا احْتَرَقَ الْبَيْتُ زَمَنَ يَزِيدَ بْنِ مُعَاوِيَةَ حِينَ غَزَاهَا أَهْلُ الشَّامِ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ تَرَكَهُ ابْنُ الزُّبَيْرِ حَتَّى قَدِمَ النَّاسُ الْمَوْسِمَ يُرِيدُ أَنْ يُجَرِّئَهُمْ - أَوْ يُحَرِّبَهُمْ - عَلَى أَهْلِ الشَّامِ فَلَمَّا صَدَرَ النَّاسُ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَشِيرُوا عَلَىَّ فِي الْكَعْبَةِ أَنْقُضُهَا ثُمَّ أَبْنِي بِنَاءَهَا أَوْ أُصْلِحُ مَا وَهَى مِنْهَا قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَإِنِّي قَدْ فُرِقَ لِي رَأْىٌ فِيهَا أَرَى أَنْ تُصْلِحَ مَا وَهَى مِنْهَا وَتَدَعَ بَيْتًا أَسْلَمَ النَّاسُ عَلَيْهِ وَأَحْجَارًا أَسْلَمَ النَّاسُ عَلَيْهَا وَبُعِثَ عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ لَوْ كَانَ أَحَدُكُمُ احْتَرَقَ بَيْتُهُ مَا رَضِيَ حَتَّى يُجِدَّهُ فَكَيْفَ بَيْتُ رَبِّكُمْ إِنِّي مُسْتَخِيرٌ رَبِّي ثَلاَثًا ثُمَّ عَازِمٌ عَلَى أَمْرِي فَلَمَّا مَضَى الثَّلاَثُ أَجْمَعَ رَأْيَهُ عَلَى أَنْ يَنْقُضَهَا فَتَحَامَاهُ النَّاسُ أَنْ يَنْزِلَ بِأَوَّلِ النَّاسِ يَصْعَدُ فِيهِ أَمْرٌ مِنَ السَّمَاءِ حَتَّى صَعِدَهُ رَجُلٌ فَأَلْقَى مِنْهُ حِجَارَةً فَلَمَّا لَمْ يَرَهُ النَّاسُ أَصَابَهُ شَىْءٌ تَتَابَعُوا فَنَقَضُوهُ حَتَّى بَلَغُوا بِهِ الأَرْضَ فَجَعَلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ أَعْمِدَةً فَسَتَّرَ عَلَيْهَا السُّتُورَ حَتَّى ارْتَفَعَ بِنَاؤُهُ . وَقَالَ ابْنُ الزُّبَيْرِ إِنِّي سَمِعْتُ عَائِشَةَ تَقُولُ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لَوْلاَ أَنَّ النَّاسَ حَدِيثٌ عَهْدُهُمْ بِكُفْرٍ وَلَيْسَ عِنْدِي مِنَ النَّفَقَةِ مَا يُقَوِّي عَلَى بِنَائِهِ لَكُنْتُ أَدْخَلْتُ فِيهِ مِنَ الْحِجْرِ خَمْسَ أَذْرُعٍ وَلَجَعَلْتُ لَهَا بَابًا يَدْخُلُ النَّاسُ مِنْهُ وَبَابًا يَخْرُجُونَ مِنْهُ " . قَالَ فَأَنَا الْيَوْمَ أَجِدُ مَا أُنْفِقُ وَلَسْتُ أَخَافُ النَّاسَ - قَالَ - فَزَادَ فِيهِ خَمْسَ أَذْرُعٍ مِنَ الْحِجْرِ حَتَّى أَبْدَى أُسًّا نَظَرَ النَّاسُ إِلَيْهِ فَبَنَى عَلَيْهِ الْبِنَاءَ وَكَانَ طُولُ الْكَعْبَةِ ثَمَانِيَ عَشْرَةَ ذِرَاعًا فَلَمَّا زَادَ فِيهِ اسْتَقْصَرَهُ فَزَادَ فِي طُولِهِ عَشَرَ أَذْرُعٍ وَجَعَلَ لَهُ بَابَيْنِ أَحَدُهُمَا يُدْخَلُ مِنْهُ وَالآخَرُ يُخْرَجُ مِنْهُ . فَلَمَّا قُتِلَ ابْنُ الزُّبَيْرِ كَتَبَ الْحَجَّاجُ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ يُخْبِرُهُ بِذَلِكَ وَيُخْبِرُهُ أَنَّ ابْنَ الزُّبَيْرِ قَدْ وَضَعَ الْبِنَاءَ عَلَى أُسٍّ نَظَرَ إِلَيْهِ الْعُدُولُ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ . فَكَتَبَ إِلَيْهِ عَبْدُ الْمَلِكِ إِنَّا لَسْنَا مِنْ تَلْطِيخِ ابْنِ الزُّبَيْرِ فِي شَىْءٍ أَمَّا مَا زَادَ فِي طُولِهِ فَأَقِرَّهُ وَأَمَّا مَا زَادَ فِيهِ مِنَ الْحِجْرِ فَرُدَّهُ إِلَى بِنَائِهِ وَسُدَّ الْبَابَ الَّذِي فَتَحَهُ . فَنَقَضَهُ وَأَعَادَهُ إِلَى بِنَائِهِ .
هناد بن سری به ما حدیث کرد، ابن ابی زائده به ما حدیث کرد، ابن ابی سلیمان مرا خبر داد، از عطاء که گفت: چون در زمان یزید بن معاویه، هنگامی که اهل شام به مکه حمله کردند، خانه کعبه سوخت و آنچه مقدر بود بر سر آن آمد، عبدالله بن زبیر (رضی الله عنه) آن را در همان حال رها کرد تا اینکه مردم در موسم حج آمدند. قصد او این بود که مردم را علیه اهل شام تحریک یا آماده جنگ کند. وقتی مردم گرد آمدند، گفت: ای مردم! درباره کعبه به من مشورت دهید؛ آیا آن را ویران کنم و از پایه بسازم یا بخشهای آسیبدیدهاش را تعمیر کنم؟ ابن عباس (رضی الله عنه) گفت: رأی من این است که تنها بخشهای ویرانشده را تعمیر کنی و خانه را بر همان حالتی که مردم بر آن اسلام آوردند و سنگهایی که مردم بر آن اسلام آوردند و پیامبر ﷺ بر آن برانگیخته شد، باقی بگذاری. ابن زبیر گفت: اگر خانه یکی از شما بسوزد، تا آن را از نو نسازد خرسند نمیشود؛ پس خانه پروردگارتان چگونه است؟ من سه بار از پروردگارم استخاره میکنم و سپس بر کارم عزم خواهم کرد. چون سه روز گذشت، تصمیم قطعی گرفت که آن را ویران کند. مردم از ترس اینکه مبادا آسمانی بر نخستین کسی که بالا رود فرود آید، دست نگه داشتند، تا اینکه مردی بالا رفت و سنگی از آن پرتاب کرد. چون مردم دیدند بلایی بر او نازل نشد، پیروی کردند و آن را تا زمین ویران ساختند. سپس ابن زبیر ستونهایی برپا کرد و پردههایی بر آن آویخت تا ساختمان بالا رود. ابن زبیر گفت: من از عایشه (رضی الله عنها) شنیدم که پیامبر ﷺ فرمودند:
«اگر مردم تازه از کفر خارج نشده بودند و هزینه کافی برای ساختن داشتم، پنج ذراع از حجر را در کعبه وارد میکردم و دری برای ورود مردم و دری برای خروج آنان قرار میدادم.» او گفت: امروز من هزینه دارم و از مردم بیمی ندارم. پس پنج ذراع از حجر را افزود تا اینکه پایهای نمایان شد که مردم آن را دیدند و بر همان پایه بنا را بالا برد. طول کعبه هجده ذراع بود؛ چون بر عرض آن افزود، طول کوتاه به نظر رسید، بنابراین ده ذراع بر طول آن اضافه کرد و دو در ساخت؛ یکی برای ورود و دیگری برای خروج. چون ابن زبیر کشته شد، حجاج به عبدالملک بن مروان نوشت و او را از این امر آگاه کرد و اطلاع داد که ابن زبیر بنا را بر پایهای نهاده که عادلان مکه آن را دیدهاند. عبدالملک به او نوشت: ما با سرزنش ابن زبیر کاری نداریم؛ اما آنچه بر طول افزوده، باقی بگذار و آنچه از حجر افزوده، به بنای پیشین بازگردان و دری را که گشوده مسدود کن. پس حجاج آن بخش را ویران کرد و بر بنای پیشین بازگرداند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
بازسازی کعبه به دانش، مشورت و احترام نیاز دارد.
کعبه در جریان محاصره مکه در روزگار یزید بن معاویه آسیب دید. ابنزبیر درباره مرمت یا بازسازی با مردم مشورت کرد و کعبه را با گسترش حجر بازسازی کرد. پس از وفات او، حجاج به فرمان عبدالملک بخشی از این تغییر را برگرداند.
فضایی نیمدایره و دیوارکشیشده در کنار کعبه که بخشی از آن جزئی از بنای اصلی خانه است.
درخواست هدایت از خداوند هنگام تصمیمگیری.
واحدی قدیمی برای اندازهگیری طول که اندازه دقیق آن به معیار مورد استفاده بستگی داشت.
دانشمندان از این روایت نتیجه گرفتهاند که مشورت در تصمیمهای مهم عمومی شایسته است و باید راهنمایی نبوی را با دقت در نظر گرفت. پیامبر ﷺ میخواست کعبه را بر پایههای اصلی آن بازسازی کند، اما وضعیت تازهمسلمانان و محدودیت امکانات را نیز در نظر داشت. ابن حجر و دیگر شارحان بر اهمیت پیشگیری از سردرگمی و آسیب تأکید کردهاند. تصمیم بعدی برای برگرداندن بخشی از بنای ابنزبیر نیز نشان میدهد که حاکمان ملاحظات مربوط به وحدت و آرامش جامعه را در نظر میگرفتند؛ این گزارش بهتنهایی فرمانی کلی برای تغییر بناهای مقدس نیست.
- در تصمیمهای بزرگ جمعی از متخصصان مشورت بخواهید و راهنماییهای مرتبط نبوی را در کنار شرایط عملی بسنجید.
- هنگام ایجاد تغییر در مکانهای دینی مشترک، نهفقط آرمان، بلکه پیامدها برای مردم و وحدت جامعه را نیز بسنجید.
- با مکانهای مقدس محترمانه رفتار کنید و سخنان خود درباره تاریخ آنها را بر دانش معتبر استوار سازید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.