مقدمه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3725

روایت‌شده توسط Umm Habiba, Zainab bint Jahsh, Umm Salama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: مقدمه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Habiba, Zainab bint Jahsh, Umm Salama

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ هَذِهِ الأَحَادِيثَ الثَّلاَثَةَ، قَالَ قَالَتْ زَيْنَبُ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا أَبُو سُفْيَانَ فَدَعَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِطِيبٍ فِيهِ صُفْرَةٌ خَلُوقٌ أَوْ غَيْرُهُ فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ زَيْنَبُ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ مِنْهُ ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ زَيْنَبُ سَمِعْتُ أُمِّي أُمَّ سَلَمَةَ، تَقُولُ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَتِي تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا وَقَدِ اشْتَكَتْ عَيْنُهَا أَفَنَكْحُلُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَقُولُ لاَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ وَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حُمَيْدٌ قُلْتُ لِزَيْنَبَ وَمَا تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَقَالَتْ زَيْنَبُ كَانَتِ الْمَرْأَةُ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا دَخَلَتْ حِفْشًا وَلَبِسَتْ شَرَّ ثِيَابِهَا وَلَمْ تَمَسَّ طِيبًا وَلاَ شَيْئًا حَتَّى تَمُرَّ بِهَا سَنَةٌ ثُمَّ تُؤْتَى بِدَابَّةٍ حِمَارٍ أَوْ شَاةٍ أَوْ طَيْرٍ فَتَفْتَضُّ بِهِ فَقَلَّمَا تَفْتَضُّ بِشَىْءٍ إِلاَّ مَاتَ ثُمَّ تَخْرُجُ فَتُعْطَى بَعَرَةً فَتَرْمِي بِهَا ثُمَّ تُرَاجِعُ بَعْدُ مَا شَاءَتْ مِنْ طِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ ‏.‏

ترجمه

یحیی بن یحیی برای ما حدیث نقل کرد و گفت: من بر مالک از عبدالله بن ابی‌بکر، او از حمید بن نافع، و او از زینب بنت ابی‌سلمه خواندم که این سه حدیث را به او خبر داد. زینب گفت:

«به نزد امّ حبیبه، همسر پیامبر ﷺ رفتم، هنگامی که پدرش ابوسفیان از دنیا رفت. امّ حبیبه عطری که در آن زردی بود (خلوق) یا چیزی شبیه آن طلبید و آن را به کنیزی مالید، سپس بر دو گونه‌ی خود کشید و گفت: 'به خدا سوگند! مرا نیازی به عطر نیست، جز اینکه شنیدم رسول الله ﷺ بر فراز منبر فرمودند: «برای زنی که به الله و روز بازپسین ایمان دارد، روا نیست که بیش از سه روز بر مرده‌ای سوگواری کند، مگر بر شوهرش که چهار ماه و ده روز است.»'» زینب گفت: «سپس به نزد زینب بنت جحش رفتم وقتی برادرش فوت شد. او عطر طلبید و آن را مالید، سپس گفت: 'به خدا سوگند! مرا نیازی به عطر نیست، جز اینکه شنیدم رسول الله ﷺ بر فراز منبر فرمودند: «برای زنی که به الله و روز بازپسین ایمان دارد، روا نیست که بیش از سه روز بر مرده‌ای سوگواری کند، مگر بر شوهرش که چهار ماه و ده روز است.»'» زینب گفت: «از مادرم امّ سلمه شنیدم که می‌گفت: زنی نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد: 'ای رسول خدا! دخترم شوهرش را از دست داده و چشمانش درد گرفته است؛ آیا می‌توانیم سرمه بکشیم؟' رسول الله ﷺ فرمودند: 'خیر،' دو یا سه بار، و هر بار فقط گفتند: 'خیر.' سپس فرمودند: 'این مدت تنها چهار ماه و ده روز است، در حالی که در دوران جاهلیت یکی از شما پیش از گذشت یک سال سرگین نمی‌افکند.'» حمید گفت: «به زینب گفتم: منظور از افکندن سرگین پس از یک سال چیست؟ زینب پاسخ داد: 'در جاهلیت وقتی شوهر زنی می‌مرد، او وارد کلبه‌ای کوچک می‌شد و بدترین لباس‌ها را می‌پوشید و تا یک سال نمی‌گذشت، عطر یا چیز دیگری استفاده نمی‌کرد. سپس حیوانی مانند الاغ، بز یا پرنده‌ای نزد او می‌آوردند و او دست بر آن می‌کشید؛ به ندرت اتفاق می‌افتاد که دست بر چیزی بکشد و آن نمیرد. سپس بیرون می‌آمد و سرگینی به او می‌دادند که آن را پرتاب می‌کرد، آنگاه می‌توانست طبق میل خود از عطر یا غیره استفاده کند.'»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

مدت سوگواری بیوه چهار ماه و ده روز است؛ سوگواری برای دیگران حداکثر سه روز است.

توضیح واژه‌های دشوار
سوگواری (اِحداد)

خودداری از آرایش و استفاده از عطر در مدت سوگواری مقرر.

عدّه

مدت انتظار شرعی که زن پس از طلاق یا درگذشت همسرش باید رعایت کند.

سرمه

ماده‌ای سنتی که پیرامون چشم استفاده می‌شود.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه گرفته‌اند که زن برای درگذشت کسی غیر از همسرش حداکثر سه روز سوگواری می‌کند، در حالی که مدت سوگواری بیوه چهار ماه و ده روز است. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این مدت را پذیرفته‌اند؛ در صورت بارداری نیز حکم جداگانه‌ای وجود دارد که بر اساس آن، عدّه با زایمان پایان می‌یابد. این حدیث همچنین تأکید می‌کند که رسم‌های سوگواری دوران پیش از اسلام، مانند یک سال گوشه‌نشینی، با مدتی محدود و مشخص جایگزین شده‌اند. منع استفاده از سرمه در چارچوب حکم سوگواری فهمیده می‌شود؛ فقیهان درباره ضرورت یا درمان پزشکی، استثناها و شرایط مربوط به آن را بررسی کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. کسی که از بیوه‌ای حمایت می‌کند، می‌تواند به او کمک کند مدت سوگواری مقرر را بدون تحمیل سختی غیرضروری رعایت کند.
  2. اندوه برای درگذشت عضوی از خانواده، غیر از همسر، جایز است؛ اما سوگواری رسمی بیش از سه روز ادامه نمی‌یابد.
  3. در صورت بیماری یا نیاز به درمان در دوران سوگواری، از عالمی آگاه و پزشکی متخصص راهنمایی بگیرید تا ضرورت و دستورهای دینی با دقت سنجیده شوند.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.