کتاب طلاق · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3728

روایت‌شده توسط Umm Salama. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب طلاق
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Umm Salama

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ نَافِعٍ، عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ أَبِي سَلَمَةَ، أَنَّهَا أَخْبَرَتْهُ هَذِهِ الأَحَادِيثَ الثَّلاَثَةَ، قَالَ قَالَتْ زَيْنَبُ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ حَبِيبَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ تُوُفِّيَ أَبُوهَا أَبُو سُفْيَانَ فَدَعَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِطِيبٍ فِيهِ صُفْرَةٌ خَلُوقٌ أَوْ غَيْرُهُ فَدَهَنَتْ مِنْهُ جَارِيَةً ثُمَّ مَسَّتْ بِعَارِضَيْهَا ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ زَيْنَبُ ثُمَّ دَخَلْتُ عَلَى زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ حِينَ تُوُفِّيَ أَخُوهَا فَدَعَتْ بِطِيبٍ فَمَسَّتْ مِنْهُ ثُمَّ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا لِي بِالطِّيبِ مِنْ حَاجَةٍ غَيْرَ أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ تُحِدُّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ زَيْنَبُ سَمِعْتُ أُمِّي أُمَّ سَلَمَةَ، تَقُولُ جَاءَتِ امْرَأَةٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ ابْنَتِي تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا وَقَدِ اشْتَكَتْ عَيْنُهَا أَفَنَكْحُلُهَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ ‏"‏ ‏.‏ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلاَثًا كُلَّ ذَلِكَ يَقُولُ لاَ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّمَا هِيَ أَرْبَعَةُ أَشْهُرٍ وَعَشْرٌ وَقَدْ كَانَتْ إِحْدَاكُنَّ فِي الْجَاهِلِيَّةِ تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ حُمَيْدٌ قُلْتُ لِزَيْنَبَ وَمَا تَرْمِي بِالْبَعَرَةِ عَلَى رَأْسِ الْحَوْلِ فَقَالَتْ زَيْنَبُ كَانَتِ الْمَرْأَةُ إِذَا تُوُفِّيَ عَنْهَا زَوْجُهَا دَخَلَتْ حِفْشًا وَلَبِسَتْ شَرَّ ثِيَابِهَا وَلَمْ تَمَسَّ طِيبًا وَلاَ شَيْئًا حَتَّى تَمُرَّ بِهَا سَنَةٌ ثُمَّ تُؤْتَى بِدَابَّةٍ حِمَارٍ أَوْ شَاةٍ أَوْ طَيْرٍ فَتَفْتَضُّ بِهِ فَقَلَّمَا تَفْتَضُّ بِشَىْءٍ إِلاَّ مَاتَ ثُمَّ تَخْرُجُ فَتُعْطَى بَعَرَةً فَتَرْمِي بِهَا ثُمَّ تُرَاجِعُ بَعْدُ مَا شَاءَتْ مِنْ طِيبٍ أَوْ غَيْرِهِ ‏.‏

ترجمه

یحیی بن یحیی برای ما حدیث کرد و گفت: من بر مالک از عبدالله بن ابی‌بکر، از حمید بن نافع، از زینب بنت ابی‌سلمه خواندم که او این سه حدیث را به وی خبر داد. زینب گفت:

«به نزد امّ حبیبۀ همسر پیامبر ﷺ رفتم هنگامی که پدرش ابوسفیان درگذشته بود. امّ حبیبۀ عطری طلبید که در آن زردی (خَلوق) یا غیر آن بود؛ آن را به کنیزی مالید و سپس بر دو گونه‌اش کشید و آنگاه فرمود: 'به خدا سوگند! مرا نیازی به عطر نیست، جز اینکه شنیده‌ام رسول الله ﷺ بر فراز منبر می‌فرمودند: «برای زنی که به الله و روز بازپسین ایمان دارد، روا نیست که بیش از سه روز بر مرده‌ای سوگواری کند، مگر بر شوهرش که چهار ماه و ده روز است.»'» زینب گفت: «سپس به نزد زینب بنت جَحَش رفتم وقتی برادرش درگذشت. او عطری خواست و از آن استفاده کرد و سپس گفت: 'به خدا سوگند! مرا نیازی به عطر نیست، جز اینکه شنیده‌ام رسول الله ﷺ بر فراز منبر می‌فرمودند: «برای زنی که به الله و روز بازپسین ایمان دارد، روا نیست که بیش از سه روز بر مرده‌ای سوگواری کند، مگر بر شوهرش که چهار ماه و ده روز است.»'» زینب گفت: «از مادرم امّ سلمه شنیدم که می‌گفت: زنی نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد: 'ای رسول خدا! دخترم شوهرش را از دست داده و چشمش درد گرفته است؛ آیا به آن سرمه بکشیم؟' رسول الله ﷺ فرمودند: 'نه.' دو یا سه بار تکرار کردند و هر بار فرمودند: 'نه.' سپس فرمودند: 'این مدت تنها چهار ماه و ده روز است؛ حال آنکه در دوران جاهلیت یکی از شما پیش از گذشت یک سال سرگین نمی‌افکند.'» حمید گفت: از زینب پرسیدم: 'منظور از افکندن سرگین پس از یک سال چیست؟' زینب پاسخ داد: «در جاهلیت چون شوهر زنی می‌مرد، او به کلبی کوچک وارد می‌شد و پست‌ترین لباس‌ها را می‌پوشید و تا یک سال تمام نه عطر به کار می‌برد و نه چیز دیگری. سپس حیوانی مانند خر، بز یا پرنده نزد او می‌آوردند و او بدن خود را بر آن می‌مالید؛ به ندرت پیش می‌آمد که چیزی را بمالد و آن نمیرد. پس از آن بیرون می‌آمد و سرگینی به او می‌دادند که آن را پرتاب می‌کرد و سپس هر چه می‌خواست از عطر و غیره استفاده می‌نمود.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

زن بیوه احکام سوگواری را به مدت چهار ماه و ده روز رعایت می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
عدّه

مدت انتظار مقرر که زن پس از درگذشت شوهرش رعایت می‌کند.

سوگواری

پرهیز از زینت و عطر در مدت مقرر؛ این حکم به معنای منع اندوه یا گریه نیست.

کُحل

ماده‌ای که پیرامون چشم به کار می‌رود و اغلب برای زینت یا مراقبت است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک استنباط کرده‌اند که زن بیوه باید احکام سوگواری را به مدت چهار ماه و ده روز رعایت کند، در حالی که سوگواری برای دیگر درگذشتگان نباید بیش از سه روز ادامه یابد. هر چهار مذهب فقهی اهل سنت این مدت را پذیرفته‌اند؛ برای زن باردارِ بیوه نیز حکم ویژه‌ای وجود دارد که بر اساس آن، عدّه‌اش با زایمان پایان می‌یابد. تکرارِ ردّ کُحل تأکید می‌کند که در دوران سوگواری باید از زینت پرهیز شود، هرچند فقیهان دربارهٔ استثناهای مربوط به درمان پزشکی ضروری بحث کرده‌اند.

درس‌هایی برای امروز
  1. زن بیوه می‌تواند مدت چهار ماه و ده روز را یادداشت کند و برای دریافت حمایت و کمک‌های عملی مناسب با خانواده‌اش هماهنگ شود.
  2. کسی که عزیزی را از دست می‌دهد می‌تواند اندوه خود را نشان دهد؛ احکام سوگواری مقرر نمی‌کنند که احساسات انکار شوند.
  3. اگر در دوران سوگواری به مراقبت پزشکی ضروری نیاز است، از عالمی مورد اعتماد و متخصص درمانی راهنمایی بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.