کتاب لعان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3746

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Umar. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب لعان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Umar

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي ح، وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي سُلَيْمَانَ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ، جُبَيْرٍ قَالَ سُئِلْتُ عَنِ الْمُتَلاَعِنَيْنِ، فِي إِمْرَةِ مُصْعَبٍ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا قَالَ فَمَا دَرَيْتُ مَا أَقُولُ فَمَضَيْتُ إِلَى مَنْزِلِ ابْنِ عُمَرَ بِمَكَّةَ فَقُلْتُ لِلْغُلاَمِ اسْتَأْذِنْ لِي ‏.‏ قَالَ إِنَّهُ قَائِلٌ فَسَمِعَ صَوْتِي ‏.‏ قَالَ ابْنُ جُبَيْرٍ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ قَالَ ادْخُلْ فَوَاللَّهِ مَا جَاءَ بِكَ هَذِهِ السَّاعَةَ إِلاَّ حَاجَةٌ فَدَخَلْتُ فَإِذَا هُوَ مُفْتَرِشٌ بَرْذَعَةً مُتَوَسِّدٌ وِسَادَةً حَشْوُهَا لِيفٌ قُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُتَلاَعِنَانِ أَيُفَرَّقُ بَيْنَهُمَا قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ نَعَمْ إِنَّ أَوَّلَ مَنْ سَأَلَ عَنْ ذَلِكَ فُلاَنُ بْنُ فُلاَنٍ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَرَأَيْتَ أَنْ لَوْ وَجَدَ أَحَدُنَا امْرَأَتَهُ عَلَى فَاحِشَةٍ كَيْفَ يَصْنَعُ إِنْ تَكَلَّمَ تَكَلَّمَ بِأَمْرٍ عَظِيمٍ ‏.‏ وَإِنْ سَكَتَ سَكَتَ عَلَى مِثْلِ ذَلِكَ قَالَ فَسَكَتَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ يُجِبْهُ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ أَتَاهُ فَقَالَ إِنَّ الَّذِي سَأَلْتُكَ عَنْهُ قَدِ ابْتُلِيتُ بِهِ ‏.‏ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هَؤُلاَءِ الآيَاتِ فِي سُورَةِ النُّورِ ‏{‏ وَالَّذِينَ يَرْمُونَ أَزْوَاجَهُمْ‏}‏ فَتَلاَهُنَّ عَلَيْهِ وَوَعَظَهُ وَذَكَّرَهُ وَأَخْبَرَهُ أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ قَالَ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا كَذَبْتُ عَلَيْهَا ‏.‏ ثُمَّ دَعَاهَا فَوَعَظَهَا وَذَكَّرَهَا وَأَخْبَرَهَا أَنَّ عَذَابَ الدُّنْيَا أَهْوَنُ مِنْ عَذَابِ الآخِرَةِ ‏.‏ قَالَتْ لاَ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنَّهُ لَكَاذِبٌ فَبَدَأَ بِالرَّجُلِ فَشَهِدَ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الصَّادِقِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ لَعْنَةَ اللَّهِ عَلَيْهِ إِنْ كَانَ مِنَ الْكَاذِبِينَ ثُمَّ ثَنَّى بِالْمَرْأَةِ فَشَهِدَتْ أَرْبَعَ شَهَادَاتٍ بِاللَّهِ إِنَّهُ لَمِنَ الْكَاذِبِينَ وَالْخَامِسَةُ أَنَّ غَضَبَ اللَّهِ عَلَيْهَا إِنْ كَانَ مِنَ الصَّادِقِينَ ثُمَّ فَرَّقَ بَيْنَهُمَا.‏

ترجمه

محمد بن عبدالله بن نمیر به ما حدیث کرد، پدرم به ما حدیث کرد، و ابوبکر بن ابی‌شیبه به ما حدیث کرد — و این لفظ از اوست — عبدالله بن نمیر به ما حدیث کرد، عبدالملک بن ابی‌سلیمان از سعید بن جبیر روایت کرد که گفت: در دوران حکومت مصعب از من درباره زن و شوهری که یکدیگر را لعان کرده بودند (متلاعنین) پرسیده شد که آیا میان آن‌ها جدایی انداخته می‌شود؟ گفت: ندانستم چه بگویم. پس به خانه ابن عمر در مکه رفتم و به غلامش گفتم: برایم اجازه ورود بگیر. او گفت: ایشان در حال استراحت هستند. اما ابن عمر صدای مرا شنید و پرسید: آیا تو ابن جبیر هستی؟ گفتم: بله. فرمود: داخل شو. به خدا قسم، تو را در این ساعت چیزی جز یک نیاز مهم به اینجا نکشانده است. وارد شدم و دیدم که بر روی پالانی دراز کشیده و سر بر بالشى از لیف خرما نهاده است. گفتم: ای ابوعبدالرحمن! آیا میان کسانی که لعان کرده‌اند جدایی انداخته می‌شود؟ فرمود: سبحان‌الله! بله، نخستین کسی که درباره این موضوع پرسید، فلان بن فلان بود. او گفت: ای رسول الله ﷺ، نظر شما چیست اگر یکی از ما همسرش را در حال ارتکاب فحشا ببیند، چه باید بکند؟ اگر سخن بگوید، سخنی بزرگ گفته است؛ و اگر سکوت کند، بر چنین امر بزرگی سکوت کرده است. پیامبر ﷺ سکوت کرد و پاسخی به او نداد. مدتی بعد، همان شخص نزد ایشان آمد و گفت: آن مسئله‌ای که از شما پرسیده بودم، اکنون خودم به آن مبتلا شده‌ام. سپس خداوند عزوجل این آیات را در سوره نور نازل فرمود: {و کسانی که همسرانشان را متهم می‌کنند...}. پیامبر ﷺ این آیات را برای او تلاوت کرد، او را موعظه نمود، به او تذکر داد و خبر داد که عذاب دنیا از عذاب آخرت سبک‌تر است. مرد گفت: نه، سوگند به آن کس که تو را به حق مبعوث کرده است، من بر او دروغ نبسته‌ام. سپس پیامبر ﷺ همسرش را طلبید و او را موعظه کرد، به او تذکر داد و خبر داد که عذاب دنیا از عذاب آخرت سبک‌تر است. زن گفت: نه، سوگند به آن کس که تو را به حق مبعوث کرده است، او دروغگو است. سپس از مرد شروع کردند؛ او چهار بار به نام الله شهادت داد که از راستگویان است و در مرتبه پنجم گفت که لعنت الله بر او باد اگر از دروغگویان باشد. سپس نوبت به زن رسید؛ او چهار بار به نام الله شهادت داد که شوهرش از دروغگویان است و در مرتبه پنجم گفت که خشم الله بر او باد اگر شوهرش از راستگویان باشد. آنگاه پیامبر ﷺ میان آن دو جدایی انداخت.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

در فرایند لعان، هر یک از همسران سوگندهای سنگینی یاد می‌کنند و سپس پیامبر ﷺ میان آن دو جدایی انداخت.

پیشینه و سبب بیان

در دوران حکومت مصعب، از سعید بن جبیر پرسیدند که آیا همسران پس از لعان باید از یکدیگر جدا شوند. ابن عمر ماجرای مردی را مثال زد که همسرش را به زنا متهم کرده بود. هنگامی که زن و شوهر یکدیگر را تکذیب کردند، آیات لعان از سوره نور نازل شد و هر دو سوگندهای مقرر را ادا کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
لعان

آیینی مقرر که در آن همسران در برابر اتهام زنا، با سوگند یکدیگر را تکذیب می‌کنند.

گواه گرفتن خدا

سوگندی که در آن شخص خدا را بر راست‌بودن گفته خود گواه می‌گیرد.

سوگند پنجم

سوگند پایانی که در آن مرد لعنت یا زن خشم خدا را در صورت دروغ‌گفتن بر خود فرامی‌خواند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که لعان آیینی ویژه و رسمی برای همسرانی است که یکدیگر را به زنا متهم می‌کنند و این آیین به جدایی می‌انجامد. مرد و زن هر یک چهار سوگند یاد می‌کنند و با سوگند پنجمی که در آن نفرینی سخت علیه خود می‌خوانند، آن را به پایان می‌رسانند. فقیهان پیامدها و شرایط دقیق آن را در چارچوب قواعد فقهی خود بررسی می‌کنند؛ این حدیث مجوزی نیست که افراد خودسرانه اتهامی مطرح کنند یا جدایی را تحمیل کنند. رسیدگی به این موضوع بر عهده مراجع دینی و قانونی صلاحیت‌دار است.

درس‌هایی برای امروز
  1. بر پایه شایعه، کسی را به زنا متهم نکنید؛ چنین سخنانی پیامدهای دینی و قانونی سنگینی دارد.
  2. اختلاف زناشویی همراه با اتهامی جدی را نزد کارشناسان صلاحیت‌دار ببرید و خودسرانه این آیین را اجرا نکنید.
  3. سوگندها و گواهی‌دادن در پیشگاه خدا را جدی بگیرید و تنها چیزی را بگویید که می‌توانید با اطمینان از آن دفاع کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.