کتاب لعان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3758

روایت‌شده توسط Abdullah ibn Abbas. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب لعان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abdullah ibn Abbas

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحِ بْنِ الْمُهَاجِرِ، وَعِيسَى بْنُ حَمَّادٍ الْمِصْرِيَّانِ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رُمْحٍ - قَالاَ أَخْبَرَنَا اللَّيْثُ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ، عَنِ الْقَاسِمِ، بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّهُ قَالَ ذُكِرَ التَّلاَعُنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ عَدِيٍّ فِي ذَلِكَ قَوْلاً ثُمَّ انْصَرَفَ فَأَتَاهُ رَجُلٌ مِنْ قَوْمِهِ يَشْكُو إِلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ مَعَ أَهْلِهِ رَجُلاً ‏.‏ فَقَالَ عَاصِمٌ مَا ابْتُلِيتُ بِهَذَا إِلاَّ لِقَوْلِي فَذَهَبَ بِهِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ بِالَّذِي وَجَدَ عَلَيْهِ امْرَأَتَهُ وَكَانَ ذَلِكَ الرَّجُلُ مُصْفَرًّا قَلِيلَ اللَّحْمِ سَبِطَ الشَّعَرِ وَكَانَ الَّذِي ادَّعَى عَلَيْهِ أَنَّهُ وَجَدَ عِنْدَ أَهْلِهِ خَدْلاً آدَمَ كَثِيرَ اللَّحْمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ اللَّهُمَّ بَيِّنْ ‏"‏ ‏.‏ فَوَضَعَتْ شَبِيهًا بِالرَّجُلِ الَّذِي ذَكَرَ زَوْجُهَا أَنَّهُ وَجَدَهُ عِنْدَهَا فَلاَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَيْنَهُمَا فَقَالَ رَجُلٌ لاِبْنِ عَبَّاسٍ فِي الْمَجْلِسِ أَهِيَ الَّتِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَوْ رَجَمْتُ أَحَدًا بِغَيْرِ بَيِّنَةٍ رَجَمْتُ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ لاَ تِلْكَ امْرَأَةٌ كَانَتْ تُظْهِرُ فِي الإِسْلاَمِ السُّوءَ ‏.‏

ترجمه

محمد بن رُمح بن مهاجر و عیسی بن حماد مصری برای ما حدیث کردند — این لفظ از ابن رُمح است — هر دو گفتند: لیث به ما خبر داد، از یحیی بن سعید، از عبدالرحمن بن قاسم، از قاسم بن محمد، از ابن عباس رضی الله عنهما که فرمود: در محضر رسول خدا ﷺ سخن از

«لعان» به میان آمد. عاصم بن عدی سخنی در این باره گفت و سپس رفت. آنگاه مردی از قوم او نزدش آمد و شکایت کرد که مردی را با همسرش یافته است. عاصم گفت: «جز به سبب همان سخنی که گفتم، دچار این بلا نشدم.» سپس آن مرد را نزد رسول خدا ﷺ برد و ماجرای مردی را که با همسرش یافته بود بازگو کرد. آن مردِ متهم، زردرو، لاغر و مویش صاف بود؛ اما کسی که شوهر ادعا می‌کرد او را با همسرش دیده، گندمگون، فربه و دارای ساق‌های پرگوشت بود. رسول خدا ﷺ دعا فرمودند: «بار خدایا، (حقیقت را) آشکار ساز.» چون آن زن زایید، نوزاد شبیه همان مردی بود که شوهر گفته بود او را با همسرش دیده است. آنگاه رسول خدا ﷺ میان آن زن و شوهر لعان جاری کردند. مردی در مجلس از ابن عباس پرسید: «آیا این همان زنی است که رسول خدا ﷺ درباره‌اش فرمودند: اگر قرار بود کسی را بدون دلیل سنگسار کنم، این زن را سنگسار می‌کردم؟» ابن عباس پاسخ داد: «خیر، آن زن دیگری بود که در اسلام آشکارا بدی و فساد را نمایان می‌ساخت.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

لیعان راهکاری رسمی برای رسیدگی به اتهام زنا در نبود شاهد است.

پیشینه و سبب بیان

وقتی موضوع لیعان در حضور پیامبر ﷺ مطرح شد، عاصم بن عدی دربارهٔ آن سخن گفت. سپس مردی از قبیلهٔ او خبر داد که همسرش را با مرد دیگری دیده است. عاصم او را نزد پیامبر ﷺ برد و ایشان آن زوج را به انجام لیعان واداشت.

توضیح واژه‌های دشوار
لیعان

روندی مقرر که در آن، وقتی مرد همسرش را به زنا متهم می‌کند و شاهد معمولی وجود ندارد، زوجین با سوگندهای متقابل لعنت خدا را بر دروغگو می‌طلبند.

لعنت

خواستن داوری خدا دربارهٔ کسی که دروغ می‌گوید؛ در لیعان این کار بخشی از سوگندهای رسمی است.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این روایت را دلیلی بر آن می‌دانند که لیعان روندی رسمی و زیر نظر قاضی است، نه چیزی که زوجین خودسرانه تحمیل کنند. توصیف کودک و شباهت ظاهری، به‌تنهایی دلیلی برای متهم‌کردن کسی به زنا یا مجازات او نیست. چهار مذهب فقهی اهل‌سنت لیعان را در چارچوب حقوق زناشویی بررسی می‌کنند و برای آن پیامدهای حقوقی قائل‌اند؛ جزئیات در مذاهب متفاوت است. ابن‌عباس همچنین روشن می‌کند زنی که در روایتی دیگر پیامبر ﷺ فرمود اگر مدرکی نداشت او را سنگسار می‌کرد، همان زن نبوده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. بر پایهٔ گمان، ظاهر یا شایعه کسی را به زنا متهم نکنید؛ اتهام جدی را به عالمان حقوقی یا مراجع ذی‌صلاح ارجاع دهید.
  2. اختلاف دربارهٔ ازدواج و نسب باید از راه روندی معتبر رسیدگی شود، نه با اقدام خودسرانه.
  3. حکمی دربارهٔ یک رویداد را بدون دلیل به شخص یا پرونده‌ای دیگر تعمیم ندهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.