کتاب معاملات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 3945

روایت‌شده توسط Rafi ibn Khadij. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب معاملات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Rafi ibn Khadij

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، وَيَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ، - وَهُوَ ابْنُ عُلَيَّةَ - عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ يَعْلَى بْنِ حَكِيمٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، قَالَ كُنَّا نُحَاقِلُ الأَرْضَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنُكْرِيهَا بِالثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَالطَّعَامِ الْمُسَمَّى فَجَاءَنَا ذَاتَ يَوْمٍ رَجُلٌ مِنْ عُمُومَتِي فَقَالَ نَهَانَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنْ أَمْرٍ كَانَ لَنَا نَافِعًا وَطَوَاعِيَةُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ أَنْفَعُ لَنَا نَهَانَا أَنْ نُحَاقِلَ بِالأَرْضِ فَنُكْرِيَهَا عَلَى الثُّلُثِ وَالرُّبُعِ وَالطَّعَامِ الْمُسَمَّى وَأَمَرَ رَبَّ الأَرْضِ أَنْ يَزْرَعَهَا أَوْ يُزْرِعَهَا وَكَرِهَ كِرَاءَهَا وَمَا سِوَى ذَلِكَ ‏.‏

ترجمه

علی بن حجر سعدی و یعقوب بن ابراهیم برایم حدیث کردند و گفتند: اسماعیل -که پسر عُلیّه است- از ایوب، او از یعلی بن حکیم، او از سلیمان بن یسار و او از رافع بن خدیج روایت کرده است که گفت: در دوران رسول خدا ﷺ زمین‌ها را اجاره می‌دادیم و آن‌ها را در برابر یک‌سوم یا یک‌چهارم محصول همراه با مقدار معینی غذا واگذار می‌کردیم. تا اینکه روزی مردی از عموهایم نزد ما آمد و گفت: رسول خدا ﷺ ما را از کاری که برایمان سودمند بود نهی فرمودند، اما اطاعت از خدا و رسولش ﷺ برای ما سودمندتر است. ایشان ما را از اینکه زمین را در برابر یک‌سوم یا یک‌چهارم محصول و غذای تعیین‌شده اجاره دهیم منع کردند و به صاحب زمین دستور دادند که یا خودش زراعت کند یا به دیگری بسپارد تا زراعت کند، و کرایه دادن زمین یا هر روش دیگری غیر از این را مکروه دانستند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

اطاعت از الله بر منفعت حاصل از اجارهٔ ممنوع زمین مقدم است.

پیشینه و سبب بیان

رافع بن خدیج نقل می‌کند که یکی از خویشاوندانشان به آنان خبر داد که پیامبر ﷺ این نوع اجارهٔ زمین را ممنوع کرده بود؛ او دلیل دیگری ذکر نمی‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
یک‌سوم یا یک‌چهارم محصول

توافقی که بر اساس آن مالک زمین سهم مشخصی از محصول دریافت می‌کند.

مقدار معینی از غذا

بخشی از محصول که از پیش تعیین شده بود و صرف‌نظر از میزان محصول زمین باید پرداخت می‌شد.

اجارهٔ زمین

قراردادی که بر اساس آن کسی زمین را برای کشت‌وکار، در برابر پرداخت یا سهمی از محصول، استفاده می‌کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان این روایت را در کنار متون دیگری دربارهٔ کشاورزی و اجارهٔ زمین بررسی می‌کنند. آنان از آن چنین برداشت می‌کنند که شرایط قرارداد باید روشن و منصفانه باشد و هیچ‌یک از طرفین را در معرض زیانی نامعلوم قرار ندهد. مذاهب فقهی دربارهٔ انواع مشارکت در محصول دیدگاه‌های متفاوتی دارند؛ حکم فقهی با توجه به روایات دیگر و شرایط دقیق قرارداد تعیین می‌شود. سخن رافع تأکید می‌کند که اطاعت از پیامبر ﷺ بر منفعت شخصی مقدم است.

درس‌هایی برای امروز
  1. در قرارداد کشاورزی، پیشاپیش و به‌روشنی مشخص کنید هر طرف چه چیزی دریافت می‌کند و چه تعهداتی دارد.
  2. پیش از امضای قرارداد، از متخصص بخواهید آن را با احکام اسلامی تطبیق دهد.
  3. اطاعت از الله و پیامبرش ﷺ را بر منفعت مالی مقدم بدارید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.