کتاب ایمان · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 403

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب ایمان
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aisha

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ، أَنَّ عَائِشَةَ، زَوْجَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَخْبَرَتْهُ أَنَّهَا قَالَتْ كَانَ أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْوَحْىِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةَ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لاَ يَرَى رُؤْيَا إِلاَّ جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلاَءُ فَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ يَتَحَنَّثُ فِيهِ - وَهُوَ التَّعَبُّدُ - اللَّيَالِيَ أُولاَتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا أَنَا بِقَارِئٍ - قَالَ - فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ مَ�� أَنَا بِقَارِئٍ - قَالَ - فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ ‏.‏ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي ‏.‏ فَقَالَ ‏{‏ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ * خَلَقَ الإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ * اقْرَأْ وَرَبُّكَ الأَكْرَمُ * الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ * عَلَّمَ الإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ‏}‏ ‏"‏ ‏.‏ فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ ‏"‏ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي ‏"‏ ‏.‏ فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ ثُمَّ قَالَ لِخَدِيجَةَ ‏"‏ أَىْ خَدِيجَةُ مَا لِي ‏"‏ ‏.‏ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ قَالَ ‏"‏ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ كَلاَّ أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لاَ يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا وَاللَّهِ إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ ‏.‏ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخِي أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ وَيَكْتُبُ مِنَ الإِنْجِيلِ بِالْعَرَبِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ ‏.‏ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَىْ عَمِّ اسْمَعْ مِنِ ابْنِ أَخِيكَ ‏.‏ قَالَ وَرَقَةُ بْنُ نَوْفَلٍ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَبَرَ مَا رَآهُ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى صلى الله عليه وسلم يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا يَا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمَا جِئْتَ بِهِ إِلاَّ عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابو طاهر احمد بن عمرو بن عبدالله بن عمرو بن سرح برایم حدیث کرد و گفت: ابن وهب به ما خبر داد و گفت: یونس از ابن شهاب برایم نقل کرد که گفت: عروة بن زبیر برایم حدیث کرد که عایشه، همسر پیامبر ﷺ او را خبر داد که فرمود: نخستین آغاز وحی بر رسول خدا ﷺ رؤیای صادقه در خواب بود؛ هیچ رؤیایی نمی‌دید مگر آنکه مانند روشنایی سپیده‌دم آشکار می‌شد. سپس خلوت‌گزینی نزد ایشان محبوب گشت و در غار حراء به اعتکاف و عبادت (تحَنُّث) می‌پرداختند — چندین شب پی‌درپی — پیش از آنکه به سوی خانواده بازگردند و توشه‌ای برای این کار فراهم آورند. آنگاه نزد خدیجه بازمی‌گشتند و توشه‌ای مشابه برمی‌داشتند تا اینکه حق (وحی) هنگامی که در غار حراء بودند بر ایشان نازل شد. فرشته نزدشان آمد و گفت:

«بخوان!» فرمودند: «من خواندن نمی‌دانم.» فرمودند: «فرشته مرا گرفت و چنان فشرد که به سختی افتادم، سپس رهایم کرد و گفت: بخوان! گفتم: من خواندن نمی‌دانم. بار دوم مرا گرفت و فشرد تا به سختی افتادم، سپس رهایم کرد و گفت: بخوان! گفتم: من خواندن نمی‌دانم. بار سوم مرا گرفت و فشرد تا به سختی افتادم، سپس رهایم کرد و گفت: {به نام پروردگارت که آفرید * انسان را از خون بسته آفرید * بخوان و پروردگارت کریم‌ترین است * همان که با قلم آموخت * به انسان آنچه را نمی‌دانست بیاموخت}.» سپس رسول خدا ﷺ در حالی که بدنشان می‌لرزید بازگشتند و نزد خدیجه رفتند و فرمودند: «مرا بپوشانید، مرا بپوشانید!» ایشان را پوشاندند تا ترسشان فرو نشست. سپس به خدیجه فرمودند: «ای خدیجه، چه بر سرم آمده است؟» و ماجرا را برایشان بازگو کردند و فرمودند: «بر جان خود بیمناکم.» خدیجه به ایشان گفت: «هرگز چنین نیست، مژده باد! سوگند به الله، خداوند هرگز تو را خوار نخواهد کرد. سوگند به الله، تو صله رحم می‌کنی، راست می‌گویی، بار دیگران را بر دوش می‌کشی، نیازمندان را یاری می‌رسانی، مهمان‌نوازی می‌کنی و در حوادث حق یاری می‌دهی.» سپس خدیجه ایشان را نزد وَرَقَة بن نوفل بن اسد بن عبدالعزّی برد که پسر عموی خدیجه (برادر پدرش) بود. او در دوران جاهلیت مسیحی شده بود و کتاب عربی می‌نوشت و از انجیل به زبان عربی هر چه الله می‌خواست می‌نوشت. او پیری سالخورده و نابینا بود. خدیجه به او گفت: «ای عمو، سخن برادرزاده‌ات را بشنو.» ورقة بن نوفل گفت: «ای برادرزاده، چه دیدی؟» رسول خدا ﷺ آنچه دیده بودند برایش بازگو کردند. ورقة به ایشان گفت: «این همان ناموس (فرشته جبرئیل) است که بر موسی نازل شد. ای کاش در آن هنگام جوان بودم! ای کاش زنده می‌ماندم تا زمانی که قوم تو را بیرون کنند!» رسول خدا ﷺ فرمودند: «آیا مرا بیرون خواهند کرد؟» ورقة گفت: «آری، هیچ مردی هرگز چیزی مانند آنچه تو آورده‌ای نیاورده مگر آنکه با او دشمنی شده باشد. اگر روز تو را دریابم، تو را یاری نیرومند خواهم داد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نخستین وحی با رؤیاهای راستین و ندای غار حرا آغاز شد.

پیشینه و سبب بیان

این حدیث آغاز وحی بر پیامبر ﷺ در غار حرا و حمایت خدیجه از ایشان پس از بازگشت را توصیف می‌کند.

توضیح واژه‌های دشوار
تحنّث

عبادت و گوشه‌نشینی برای توجه به الله.

ناموس

فرشته‌ای که وحی را آورد؛ ورقه او را با فرشته‌ای که نزد موسی آمد مرتبط دانست.

ورقه بن نوفل

خویشاوند خدیجه که با نوشته‌های مسیحی آشنا بود و رویداد را تفسیر کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک با استناد به این روایت توضیح می‌دهند که پیش از وحی، رؤیاهای راستین رخ داد و سپس وحی با نخستین آیات سورهٔ علق آغاز شد. آنان همچنین به مراقبت خدیجه و ویژگی‌های اخلاقی‌ای اشاره می‌کنند که او برای اثبات حمایت الله به آن‌ها استناد کرد. این بخش آغاز وحی نبوی را وصف می‌کند و به‌تنهایی حکمی شرعی مستقل برای چهار مذهب فقهی به شمار نمی‌رود.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام هراس، از نزدیکان قابل‌اعتماد پشتیبانی بجویید و آنچه را تجربه کرده‌اید صادقانه بازگو کنید.
  2. با حفظ پیوندهای خانوادگی، راست‌گویی و کمک به نیازمندان، منش خود را تقویت کنید.
  3. برای عبادت و تأمل در خلوت زمان بگذارید، بی‌آنکه مسئولیت‌های روزمره را نادیده بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.