کتاب مساقات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4100

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب مساقات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، - وَاللَّفْظُ لِعُثْمَانَ - قَالَ إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا وَقَالَ، عُثْمَانُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، عَنْ مُغِيرَةَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَتَلاَحَقَ بِي وَتَحْتِي نَاضِحٌ لِي قَدْ أَعْيَا وَلاَ يَكَادُ يَسِيرُ قَالَ فَقَالَ لِي ‏"‏ مَا لِبَعِيرِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ عَلِيلٌ - قَالَ - فَتَخَلَّفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَزَجَرَهُ وَدَعَا لَهُ فَمَازَالَ بَيْنَ يَدَىِ الإِبِلِ قُدَّامَهَا يَسِيرُ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ لِي ‏"‏ كَيْفَ تَرَى بَعِيرَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قُلْتُ بِخَيْرٍ قَدْ أَصَابَتْهُ بَرَكَتُكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَتَبِيعُنِيهِ ‏"‏ ‏.‏ فَاسْتَحْيَيْتُ وَلَمْ يَكُنْ لَنَا نَاضِحٌ غَيْرُهُ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَبِعْتُهُ إِيَّاهُ عَلَى أَنَّ لِي فَقَارَ ظَهْرِهِ حَتَّى أَبْلُغَ الْمَدِينَةَ - قَالَ - فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي عَرُوسٌ فَاسْتَأْذَنْتُهُ فَأَذِنَ لِي فَتَقَدَّمْتُ النَّاسَ إِلَى الْمَدِينَةِ حَتَّى انْتَهَيْتُ فَلَقِيَنِي خَالِي فَسَأَلَنِي عَنِ الْبَعِيرِ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا صَنَعْتُ فِيهِ فَلاَمَنِي فِيهِ - قَالَ - وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِي حِينَ اسْتَأْذَنْتُهُ ‏"‏ مَا تَزَوَّجْتَ أَبِكْرًا أَمْ ثَيِّبًا ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ تَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَفَلاَ تَزَوَّجْتَ بِكْرًا تُلاَعِبُكَ وَتُلاَعِبُهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تُوُفِّيَ وَالِدِي - أَوِ اسْتُشْهِدَ - وَلِي أَخَوَاتٌ صِغَارٌ فَكَرِهْتُ أَنْ أَتَزَوَّجَ إِلَيْهِنَّ مِثْلَهُنَّ فَلاَ تُؤَدِّبُهُنَّ وَلاَ تَقُومُ عَلَيْهِنَّ فَتَزَوَّجْتُ ثَيِّبًا لِتَقُومَ عَلَيْهِنَّ وَتُؤَدِّبَهُنَّ - قَالَ - فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ غَدَوْتُ إِلَيْهِ بِالْبَعِيرِ فَأَعْطَانِي ثَمَنَهُ وَرَدَّهُ عَلَىَّ ‏.‏

ترجمه

عثمان بن ابی‌شیبه و اسحاق بن ابراهیم برای ما حدیث نقل کردند (و این لفظ از عثمان است). اسحاق گفت به ما خبر داده شد، و عثمان گفت جریر از مغیره، او از شعبی، و او از جابر بن عبدالله برای ما روایت کرد. جابر گفت: همراه رسول خدا ﷺ در غزوه‌ای شرکت کردم. در بین راه ایشان به من رسیدند در حالی که من سوار بر شتری آبکش بودم که خسته شده و به سختی حرکت می‌کرد. ایشان ﷺ به من فرمودند:

«شترت را چه شده است؟» گفتم: بیمار است. سپس رسول خدا ﷺ عقب رفتند، شتر را راندند و برایش دعا کردند. پس از آن، شتر همواره پیشاپیش سایر شتران حرکت می‌کرد. ایشان ﷺ پرسیدند: «شترت را چگونه می‌بینی؟» گفتم: خوب است، برکت دعای شما به آن رسیده است. فرمودند: «آیا آن را به من می‌فروشی؟» من حیا کردم زیرا جز آن شتر آبکشی نداشتیم، اما گفتم: «بله.» آن را به ایشان فروختم به این شرط که تا رسیدن به مدینه حق سواری بر پشت آن را داشته باشم. سپس عرض کردم: «ای رسول خدا! من تازه داماد هستم.» و از ایشان اجازه خواستم تا پیشاپیش کاروان بروم. ایشان اجازه دادند و من زودتر از دیگران به مدینه رسیدم. در آنجا دایی‌ام مرا دید و درباره شتر پرسید. ماجرا را برایش تعریف کردم و او مرا بابت این کار سرزنش کرد. جابر گفت: هنگامی که از ایشان اجازه گرفتم، رسول خدا ﷺ از من پرسیدند: «با دختر باکره ازدواج کرده‌ای یا غیرباکره؟» گفتم: «با غیرباکره.» فرمودند: «چرا با دختری باکره ازدواج نکردی تا با او شوخی کنی و او با تو شوخی کند؟» عرض کردم: «ای رسول خدا! پدرم فوت کرد (یا شهید شد) و من خواهران کوچکی دارم. دوست نداشتم با دختری همسن و سال خودشان ازدواج کنم که نه بتواند آنها را تربیت کند و نه سرپرستی نماید. لذا با زنی باتجربه ازدواج کردم تا بتواند از آنان مراقبت کرده و ایشان را ادب بیاموزد.» وقتی رسول خدا ﷺ به مدینه رسیدند، صبحگاه شتر را نزد ایشان بردم. ایشان قیمت آن را به من پرداختند و خود شتر را نیز به من بازگرداندند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

جابر شترش را پس از آن‌که پیامبر ﷺ بهایش را پرداخت، پس گرفت.

پیشینه و سبب بیان

جابر همراه رسول‌الله ﷺ سفر می‌کرد و پس از درگذشت پدرش از خواهران کوچک خود سرپرستی می‌کرد. او شتر خسته‌اش را فروخت، به این شرط که تا مدینه بتواند با آن سفر کند؛ آنجا پیامبر ﷺ بهای شتر را پرداخت و شتر را به جابر بازگرداند.

توضیح واژه‌های دشوار
شتر بارکش

شتری که برای حمل بار یا سواری به کار می‌رود.

زنی که پیش‌تر ازدواج کرده است

زنی که قبلاً ازدواج کرده است؛ این تعبیر به‌خودی‌خود چیزی دربارهٔ شخصیت یا ارزش او نمی‌گوید.

شرط در معامله

توافقی که بخشی از خریدوفروش است؛ در اینجا جابر اجازه داشت تا مدینه همچنان با شتر سفر کند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت برداشت کرده‌اند که فروش می‌تواند با شرطی روشن و مورد توافق دو طرف، مانند استفادهٔ موقت از حیوان فروخته‌شده، صحیح باشد. این ماجرا همچنین نشان می‌دهد که پیامبر ﷺ به مسئولیت‌های خانوادگی افراد توجه داشت و زنِ پیش‌تر ازدواج‌کرده را کم‌ارزش نمی‌دانست؛ جابر او را به‌دلیل تجربه‌اش و مراقبتش از خواهران کوچک او انتخاب کرد. احکام فقهی شروط در خریدوفروش جزئیات و اختلاف‌نظرهایی میان مذاهب فقهی دارد؛ این روایت مجوزی برای توافق‌های مبهم یا ناعادلانه نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. همهٔ شروط فروش را از پیش روشن کنید و در صورت لزوم آن‌ها را مکتوب سازید.
  2. هنگام ازدواج، مسئولیت‌های واقعی خانوادگی و ویژگی‌های هر دو همسر را جدی بگیرید.
  3. به انسان‌ها و حیوانات خسته توجه کنید و با دلسوزی و مهربانی یاری‌رسان باشید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.