کتاب هبه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4182

روایت‌شده توسط Nu'man ibn Bashir. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب هبه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Nu'man ibn Bashir

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُسْهِرٍ، عَنْ أَبِي حَيَّانَ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، ح. وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نُمَيْرٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بِشْرٍ، حَدَّثَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، حَدَّثَنِي النُّعْمَانُ بْنُ بَشِيرٍ، أَنَّ أُمَّهُ بِنْتَ رَوَاحَةَ، سَأَلَتْ أَبَاهُ بَعْضَ الْمَوْهِبَةِ مِنْ مَالِهِ لاِبْنِهَا فَالْتَوَى بِهَا سَنَةً ثُمَّ بَدَا لَهُ فَقَالَتْ لاَ أَرْضَى حَتَّى تُشْهِدَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى مَا وَهَبْتَ لاِبْنِي ‏.‏ فَأَخَذَ أَبِي بِيَدِي وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلاَمٌ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أُمَّ هَذَا بِنْتَ رَوَاحَةَ أَعْجَبَهَا أَنْ أُشْهِدَكَ عَلَى الَّذِي وَهَبْتُ لاِبْنِهَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا بَشِيرُ أَلَكَ وَلَدٌ سِوَى هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ أَكُلَّهُمْ وَهَبْتَ لَهُ مِثْلَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ تُشْهِدْنِي إِذًا فَإِنِّي لاَ أَشْهَدُ عَلَى جَوْرٍ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه برای ما حدیث کرد، علی بن مُسهِر برای ما حدیث کرد، از ابوحیان، از شعبی، از نعمان بن بشیر. (و در روایت دیگر:) محمد بن عبدالله بن نمیر برای ما حدیث کرد — و این لفظ از اوست — محمد بن بِشر برای ما حدیث کرد، ابوحیان تیمی برای ما حدیث کرد، از شعبی، نعمان بن بشیر به من خبر داد که مادرش دختر رَواحه از پدرش خواست تا بخشی از مالش را به پسرش ببخشد. پدر این کار را یک سال به تأخیر انداخت، سپس تصمیم به انجام آن گرفت. مادر گفت:

«راضی نمی‌شوم مگر اینکه رسول الله ﷺ را بر آنچه به پسرم بخشیده‌ای گواه بگیری.» پدرم دست مرا گرفت — در حالی که من در آن روز کودکی بیش نبودم — و نزد رسول الله ﷺ آمد و عرض کرد: «یا رسول الله! مادر این فرزند، دختر رواحه، دوست دارد که شما را بر آنچه به پسرم بخشیده‌ام گواه بگیرم.» رسول الله ﷺ فرمودند: «ای بشیر! آیا غیر از این فرزند، فرزندان دیگری هم داری؟» گفت: «بله.» حضرت پرسیدند: «آیا به همه آنان نیز مانند این هدیه داده‌ای؟» گفت: «خیر.» آنگاه فرمودند: «پس مرا گواه مگیر، زیرا من بر ستم گواهی نمی‌دهم.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

والدین باید هنگام بخشیدن دارایی به فرزندان، با آنان عادلانه رفتار کنند.

پیشینه و سبب بیان

نعمان بن بشیر روایت کرد که مادرش از همسرش خواست هدیه‌ای به پسرشان بدهد. وقتی خواست پیامبر ﷺ شاهد این کار باشد، پیامبر پرسید آیا پدر به دیگر فرزندانش نیز همان هدیه را داده است. چون چنین نکرده بود، از شهادت دادن خودداری کرد و این کار را بی‌عدالتی خواند.

توضیح واژه‌های دشوار
هدیه

بخشش چیزی از دارایی شخصی به دیگری در زمان حیات.

بی‌عدالتی

رفتار نابرابری که بدون دلیل موجه به کسی زیان می‌رساند.

شاهد

کسی که تأیید می‌کند رویداد یا توافقی رخ داده است.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت نتیجه می‌گیرند که والدین باید در بخشیدن هدیه به فرزندانشان عادل باشند. این حدیث از ترجیح دادن یک فرزند بر دیگران بدون دلیل عادلانه برحذر می‌دارد. فقیهان درباره شکل دقیق برابری اختلاف نظر دارند: بسیاری از عالمان بخشیدن هدیه‌های برابر را توصیه می‌کنند، در حالی که مذهب حنبلی برابری را واجب می‌داند. از دیدگاه عالمان، دلیلی موجه مانند نیاز ویژه می‌تواند تفاوت در هدیه را توجیه کند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هدیه بزرگ به یک فرزند را آشکارا با والد دیگر در میان بگذارید و منصفانه بودن آن را بسنجید.
  2. هدیه‌هایی را که به هر یک از فرزندان می‌دهید ثبت کنید تا تفاوت‌ها روشن و قابل توجیه باشند.
  3. از روی ترجیح شخصی به یک فرزند بیش از خواهران و برادرانش ندهید؛ مگر آنکه دلیل عادلانه و قابل اثباتی در میان باشد.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.