کتاب هبه · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4198

روایت‌شده توسط Jabir ibn Abdullah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب هبه
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Jabir ibn Abdullah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ أَعْمَرَتِ امْرَأَةٌ بِالْمَدِينَةِ حَائِطًا لَهَا ابْنًا لَهَا ثُمَّ تُوُفِّيَ وَتُوُفِّيَتْ بَعْدَهُ وَتَرَكَتْ وَلَدًا وَلَهُ إِخْوَةٌ بَنُونَ لِلْمُعْمِرَةِ فَقَالَ وَلَدُ الْمُعْمِرَةِ رَجَعَ الْحَائِطُ إِلَيْنَا وَقَالَ بَنُو الْمُعْمَرِ بَلْ كَانَ لأَبِينَا حَيَاتَهُ وَمَوْتَهُ ‏.‏ فَاخْتَصَمُوا إِلَى طَارِقٍ مَوْلَى عُثْمَانَ فَدَعَا جَابِرًا فَشَهِدَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْعُمْرَى لِصَاحِبِهَا فَقَضَى بِذَلِكَ طَارِقٌ ثُمَّ كَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ فَأَخْبَرَهُ ذَلِكَ وَأَخْبَرَهُ بِشَهَادَةِ جَابِرٍ فَقَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ صَدَقَ جَابِرٌ ‏.‏ فَأَمْضَى ذَلِكَ طَارِقٌ ‏.‏ فَإِنَّ ذَلِكَ الْحَائِطَ لِبَنِي الْمُعْمَرِ حَتَّى الْيَوْمِ ‏.‏

ترجمه

محمد بن رافع و اسحاق بن منصور برایم حدیث نقل کردند — لفظ از ابن رافع است — هر دو گفتند: عبدالرزاق برایمان حدیث گفت، ابن جریج ما را خبر داد، ابوالزبیر مرا خبر داد، از جابر که فرمود: زنی در مدینه باغ خود را به پسرش به صورت

«عُمری» (هبهٔ مادام‌العمر) واگذار کرد. سپس آن پسر مرد و پس از او آن زن نیز از دنیا رفت؛ فرزندی از او باقی ماند و برادرانی نیز از جانب هبه‌کننده بودند. آنگاه فرزندان هبه‌کننده گفتند: «باغ به ما بازگشته است.» و فرزندان دریافت‌کنندهٔ عُمری گفتند: «بلکه این باغ متعلق به پدرمان بود، هم در زمان حیاتش و هم پس از مرگش.» آنان این اختلاف را نزد طارق، غلام آزادشدهٔ عثمان بردند. او جابر را فراخواند و جابر شهادت داد که رسول خدا ﷺ فرموده‌اند: عُمری ملکِ کسی است که به او داده شده است. طارق بر همین اساس حکم کرد. سپس نامه‌ای به عبدالملک نوشت و او را از ماجرا و شهادت جابر آگاه ساخت. عبدالملک گفت: «جابر راست گفته است.» بدین ترتیب طارق آن حکم را اجرا کرد و از آن روز تاکنون، آن باغ در مالکیت فرزندان دریافت‌کنندهٔ عُمری باقی مانده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

هدیهٔ مادام‌العمر پس از مرگ در اختیار دریافت‌کننده و وارثان او باقی می‌ماند.

پیشینه و سبب بیان

زمینهٔ این روایت اختلافی در مدینه دربارهٔ باغی بود که زنی آن را به‌صورت هدیهٔ مادام‌العمر به پسرش بخشیده بود. پس از درگذشت آن دو، نوادگان زن و پسرش دربارهٔ مالکیت باغ اختلاف کردند.

توضیح واژه‌های دشوار
عُمرى

هدیه‌ای که در آن شخصی مالی را در دوران زندگی خود به دیگری واگذار می‌کند.

دریافت‌کننده

کسی که هدیه به او داده می‌شود.

وارثان

خویشاوندانی که بر پایهٔ احکام اسلامی، ارث می‌برند.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که هدیهٔ عُمرىِ کامل‌شده، ملک دریافت‌کننده می‌شود و پس از مرگ او جزو ترکه‌اش به شمار می‌آید؛ صرفاً به این دلیل که دریافت‌کننده زودتر از بخشنده درگذشته است، هدیه به بخشنده بازنمی‌گردد. دیدگاه مشهور چهار مذهب فقهی اهل‌سنت این است که چنین هدیه‌ای، به شرط کامل و معتبر بودن، مالکیت را به‌طور دائمی منتقل می‌کند. سپس وارثان، مال را طبق احکام ارث تقسیم می‌کنند.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام بخشیدن مال، روشن کنید مالک چه کسی می‌شود و پس از مرگ چه بر سر آن می‌آید.
  2. اختلاف‌های خانوادگی بر سر اموال را با مدرک معتبر و نزد قاضی صلاحیت‌دار حل کنید.
  3. پس از مرگ دریافت‌کننده، مالِ بخشیده‌شده را طبق احکام معتبر ارث تقسیم کنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.