کتاب نذورات · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4245

روایت‌شده توسط Imran ibn Husain. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب نذورات
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Imran ibn Husain

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، وَعَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ، - وَاللَّفْظُ لِزُهَيْرٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ أَبِي الْمُهَلَّبِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ، قَالَ كَانَتْ ثَقِيفُ حُلَفَاءَ لِبَنِي عُقَيْلٍ فَأَسَرَتْ ثَقِيفُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَأَسَرَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَجُلاً مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ وَأَصَابُوا مَعَهُ الْعَضْبَاءَ فَأَتَى عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ فِي الْوَثَاقِ قَالَ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ بِمَ أَخَذْتَنِي وَبِمَ أَخَذْتَ سَابِقَةَ الْحَاجِّ فَقَالَ إِعْظَامًا لِذَلِكَ ‏"‏ أَخَذْتُكَ بِجَرِيرَةِ حُلَفَائِكَ ثَقِيفَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ انْصَرَفَ عَنْهُ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَحِيمًا رَقِيقًا فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي مُسْلِمٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لَوْ قُلْتَهَا وَأَنْتَ تَمْلِكُ أَمْرَكَ أَفْلَحْتَ كُلَّ الْفَلاَحِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ انْصَرَفَ فَنَادَاهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ يَا مُحَمَّدُ ‏.‏ فَأَتَاهُ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ إِنِّي جَائِعٌ فَأَطْعِمْنِي وَظَمْآنُ فَأَسْقِنِي ‏.‏ قَالَ ‏"‏ هَذِهِ حَاجَتُكَ ‏"‏ ‏.‏ فَفُدِيَ بِالرَّجُلَيْنِ - قَالَ - وَأُسِرَتِ امْرَأَةٌ مِنَ الأَنْصَارِ وَأُصِيبَتِ الْعَضْبَاءُ فَكَانَتِ الْمَرْأَةُ فِي الْوَثَاقِ وَكَانَ الْقَوْمُ يُرِيحُونَ نَعَمَهُمْ بَيْنَ يَدَىْ بُيُوتِهِمْ فَانْفَلَتَتْ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنَ الْوَثَاقِ فَأَتَتِ الإِبِلَ فَجَعَلَتْ إِذَا دَنَتْ مِنَ الْبَعِيرِ رَغَا فَتَتْرُكُهُ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى الْعَضْبَاءِ فَلَمْ تَرْغُ قَالَ وَنَاقَةٌ مُنَوَّقَةٌ فَقَعَدَتْ فِي عَجُزِهَا ثُمَّ زَجَرَتْهَا فَانْطَلَقَتْ وَنَذِرُوا بِهَا فَطَلَبُوهَا فَأَعْجَزَتْهُمْ - قَالَ - وَنَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا فَلَمَّا قَدِمَتِ الْمَدِينَةَ رَآهَا النَّاسُ ‏.‏ فَقَالُوا الْعَضْبَاءُ نَاقَةُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّهَا نَذَرَتْ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا ‏.‏ فَأَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرُوا ذَلِكَ لَهُ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ سُبْحَانَ اللَّهِ بِئْسَمَا جَزَتْهَا نَذَرَتْ لِلَّهِ إِنْ نَجَّاهَا اللَّهُ عَلَيْهَا لَتَنْحَرَنَّهَا لاَ وَفَاءَ لِنَذْرٍ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ الْعَبْدُ ‏"‏ ‏.‏ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ حُجْرٍ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةِ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

زُهَیر بن حَرب و علی بن حُجر سَعدی به من حدیث کردند - و این لفظ از زُهَیر است - گفتند: اسماعیل بن ابراهیم به ما حدیث کرد، ایّوب به ما حدیث کرد، از ابوقِلابه، از ابومُهَلَّب، از عمران بن حُصَین رضی الله عنه که فرمود: قبیله ثقیف هم‌پیمان بنی‌عُقَیل بودند. ثقیف دو نفر از یاران رسول خدا ﷺ را اسیر کرد و یاران رسول خدا ﷺ مردی از بنی‌عُقَیل را اسیر نمودند و همراه او

«عَضباء» (شتر ماده پیامبر ﷺ) را نیز به غنیمت گرفتند. رسول خدا ﷺ نزد او آمد در حالی که در بند بود. گفت: ای محمد! پیامبر ﷺ نزد او رفت و فرمود: «چه مشکلی داری؟» گفت: چرا مرا اسیر کرده‌ای و چرا پیش‌آهنگ حاجیان (آن شتر ماده) را گرفته‌ای؟ پیامبر ﷺ برای بزرگ شمردن آن موضوع فرمود: «تو را به سبب جرم هم‌پیمانانت ثقیف دستگیر کردم.» سپس از او روی گرداند. او دوباره صدا زد: ای محمد! ای محمد! و چون رسول خدا ﷺ بسیار مهربان و دلسوز بودند، به سوی او بازگشت و فرمود: «چه مشکلی داری؟» گفت: من مسلمان هستم. فرمود: «اگر زمانی که اختیار کار خود را داشتی این سخن را می‌گفتی، به رستگاری کامل می‌رسیدی.» سپس روی گرداند. او بار دیگر صدا زد: ای محمد! ای محمد! پیامبر ﷺ نزد او آمد و فرمود: «چه مشکلی داری؟» گفت: گرسنه‌ام، مرا غذا بده و تشنه‌ام، مرا آب بده. فرمود: «این نیاز توست.» پس او در برابر آن دو نفر آزاد شد. (راوی گفت): زنی از انصار اسیر شده بود و عَضباء نیز گرفته شده بود. آن زن در بند بود و مردم چهارپایان خود را جلوی خانه‌هایشان می‌خواباندند. یک شب او از بند گریخت و نزد شتران آمد. هرگاه به شتری نزدیک می‌شد، نعره می‌کشید، پس آن را رها می‌کرد تا اینکه به عَضباء رسید. آن شتر نعره نکشید؛ شتری رام بود. زن بر پشت آن نشست و آن را راند و رفت. وقتی دشمنان متوجه شدند، به تعقیب او پرداختند اما نتوانستند او را بگیرند. (راوی گفت): آن زن برای خدا نذر کرده بود که اگر خداوند او را بر روی این شتر نجات دهد، حتماً آن را قربانی خواهد کرد. وقتی به مدینه رسید، مردم او را دیدند و گفتند: این عَضباء، شتر ماده رسول خدا ﷺ است. زن گفت که نذر کرده است اگر خدا او را بر روی آن نجات دهد، آن را قربانی کند. مردم نزد رسول خدا ﷺ آمدند و این ماجرا را برای ایشان نقل کردند. پیامبر ﷺ فرمود: «سبحان الله! چه پاداش بدی داد! نذر کرده بود که اگر خدا او را بر روی آن نجات دهد، آن را قربانی کند. وفای به نذر در معصیت جایز نیست و همچنین در چیزی که بنده مالک آن نیست.» و در روایت ابن حُجر آمده است: «در معصیت خدا نذری وجود ندارد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

نذر برای نافرمانی یا درباره چیزی که در اختیار انسان نیست، الزام‌آور نیست.

پیشینه و سبب بیان

این روایت از اسارت مردی از بنی عقیل و زنی از انصار سخن می‌گوید. آن زن با شتر «العضباء» گریخت و نذر کرده بود اگر خدا او را با آن نجات دهد، شتر را قربانی کند. پیامبر ﷺ بیان فرمود که نذر برای نافرمانی انجام نمی‌شود و انسان نمی‌تواند درباره چیزی که مالک آن نیست تصمیم بگیرد.

توضیح واژه‌های دشوار
نذر

تعهدی به خداوند برای انجام کاری.

نافرمانی

کاری که با آنچه خداوند اجازه داده یا فرمان داده است مخالفت دارد.

العضباء

شتر پیامبر ﷺ که در این روایت نام برده شده است.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان کلاسیک از این روایت نتیجه می‌گیرند که نذر برای انجام کار حرام نباید به‌جا آورده شود. همچنین نذری که به چیزی مربوط باشد که شخص حق تصرف در آن را ندارد، مانند شتر دیگری، الزام‌آور نیست. پیامبر ﷺ با اسیر نیز با مهربانی رفتار کرد و نیاز مشخص او به خوراک و نوشیدنی را به رسمیت شناخت. مذاهب فقهی درباره احکام تکمیلی نذر و کفاره احتمالی بحث می‌کنند؛ این احکام با توجه به موقعیت و عبارت نذر تفاوت دارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. پیش از آنکه به انجام کاری وعده دهید، بررسی کنید که آیا آن کار مجاز است و آیا اختیار انجام آن را دارید.
  2. اگر نذر نافرمانی کرده‌اید، آن را انجام ندهید و از عالمی آگاه بپرسید که با توجه به وضعیت شما چه اقدام دیگری لازم است.
  3. با افراد نیازمند مهربان باشید و نیاز آنان به خوراک و نوشیدنی را جدی بگیرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.