کتاب قسم، محاربین و قصاص · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4349

روایت‌شده توسط Sahl ibn Abi Hathma. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب قسم، محاربین و قصاص
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Sahl ibn Abi Hathma

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَخْبَرَنَا بِشْرُ بْنُ عُمَرَ، قَالَ سَمِعْتُ مَالِكَ بْنَ أَنَسٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي أَبُو لَيْلَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَهْلٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ رِجَالٍ، مِنْ كُبَرَاءِ قَوْمِهِ أَنَّ عَبْدَ، اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ وَمُحَيِّصَةَ خَرَجَا إِلَى خَيْبَرَ مِنْ جَهْدٍ أَصَابَهُمْ فَأَتَى مُحَيِّصَةُ فَأَخْبَرَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ قَدْ قُتِلَ وَطُرِحَ فِي عَيْنٍ أَوْ فَقِيرٍ فَأَتَى يَهُودَ فَقَالَ أَنْتُمْ وَاللَّهِ قَتَلْتُمُوهُ ‏.‏ قَالُوا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ ثُمَّ أَقْبَلَ حَتَّى قَدِمَ عَلَى قَوْمِهِ فَذَكَرَ لَهُمْ ذَلِكَ ثُمَّ أَقْبَلَ هُوَ وَأَخُوهُ حُوَيِّصَةُ وَهُوَ أَكْبَرُ مِنْهُ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ فَذَهَبَ مُحَيِّصَةُ لِيَتَكَلَّمَ وَهُوَ الَّذِي كَانَ بِخَيْبَرَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمُحَيِّصَةَ ‏"‏ كَبِّرْ كَبِّرْ ‏"‏ ‏.‏ يُرِيدُ السِّنَّ فَتَكَلَّمَ حُوَيِّصَةُ ثُمَّ تَكَلَّمَ مُحَيِّصَةُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِمَّا أَنْ يَدُوا صَاحِبَكُمْ وَإِمَّا أَنْ يُؤْذِنُوا بِحَرْبٍ ‏"‏ ‏.‏ فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَيْهِمْ فِي ذَلِكَ فَكَتَبُوا إِنَّا وَاللَّهِ مَا قَتَلْنَاهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِحُوَيِّصَةَ وَمُحَيِّصَةَ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ ‏"‏ أَتَحْلِفُونَ وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَتَحْلِفُ لَكُمْ يَهُودُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَيْسُوا بِمُسْلِمِينَ ‏.‏ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ عِنْدِهِ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِائَةَ نَاقَةٍ حَتَّى أُدْخِلَتْ عَلَيْهِمُ الدَّارَ ‏.‏ فَقَالَ سَهْلٌ فَلَقَدْ رَكَضَتْنِي مِنْهَا نَاقَةٌ حَمْرَاءُ ‏.‏

ترجمه

اسحاق بن منصور برایم حدیث کرد، بشر بن عمر ما را خبر داد و گفت: شنیدم که مالک بن انس می‌فرمود: ابولیلا بن عبدالله بن عبدالرحمن بن سهل از سهل بن ابی‌حَثْمه برایم روایت کرد که بزرگان قومش به او خبر دادند که عبدالله بن سهل و مُحَیِّصه به دلیل تنگدستی به خیبر رفتند. سپس محیصه آمد و خبر داد که عبدالله بن سهل کشته شده و جسدش در چاه یا گودالی انداخته شده است. او نزد یهودیان رفت و گفت:

«به خدا سوگند، شما او را کشته‌اید.» آن‌ها گفتند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» سپس بازگشت و ماجرا را برای قوم خود تعریف کرد. آنگاه او همراه برادرش حُوَیِّصه (که از او بزرگتر بود) و عبدالرحمن بن سهل به خدمت پیامبر آمدند. محیصه خواست سخن بگوید زیرا او همسفر مقتول در خیبر بود، اما رسول الله ﷺ به محیصه فرمودند: «بزرگتر را مقدم بدار، بزرگتر را مقدم بدار» و منظورشان رعایت حق سن و سال بود. پس حویصه سخن گفت و سپس محیصه صحبت کرد. رسول الله ﷺ فرمودند: «یا باید دیه companionتان را بپردازند و یا اعلام جنگ کنند.» رسول الله ﷺ در این باره به آنان نامه نوشتند و آن‌ها در پاسخ نوشتند: «به خدا سوگند، ما او را نکشته‌ایم.» رسول الله ﷺ به حویصه، محیصه و عبدالرحمن فرمودند: «آیا حاضرید قسم بخورید تا مستحق دریافت دیه companionتان شوید؟» گفتند: «خیر.» فرمودند: «پس آیا یهودیان برای شما قسم بخورند؟» گفتند: «آن‌ها مسلمان نیستند (و قسمشان اعتبار ندارد).» سرانجام رسول الله ﷺ دیه را از اموال خود پرداختند و صد شتر برای آنان فرستادند تا اینکه شتران وارد خانه‌هایشان شدند. سهل گفت: «یکی از آن شتران ماده‌ی سرخ‌رنگ بود که مرا لگد زد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

وقتی پرونده بی‌نتیجه ماند، پیامبر ﷺ دستور پرداخت خون‌بها را داد.

پیشینه و سبب بیان

عبدالله بن سهل پس از سفری به خیبر، کشته‌شده پیدا شد. همراهانش یهودیان را متهم کردند، اما آنان قتل را انکار کردند؛ خانوادهٔ او سوگند نخوردند و اشاره کردند که یهودیان مسلمان نبودند.

توضیح واژه‌های دشوار
خون‌بها (دیه)

غرامت مالی‌ای که طبق شریعت اسلامی می‌توان به بازماندگان فرد کشته‌شده پرداخت کرد.

قَسامه

رویه‌ای ویژه در پروندهٔ قتل که در آن، وجود شواهد و قرائن موجب سوءظن رسمی می‌شود و سوگندهایی ادا می‌گردد.

برداشت‌های عالمان

عالمان از این روایت چنین برداشت می‌کنند که اتهام قتل بدون دلیل به محکومیت نمی‌انجامد و قسامه رویه‌ای رسمی است، نه مجوزی برای اقدام خودسرانه. شرایط دقیق آن و این‌که چه کسی سوگند یاد می‌کند، در میان مذاهب فقهی متفاوت است. پیامبر ﷺ به بازماندگان حق تقدم داد تا سخن بگویند و بدین‌سان ترتیب سنی را رعایت کرد؛ و چون پرونده با سوگندها فیصله نیافت، خون‌بها را از دارایی خود پرداخت کرد.

درس‌هایی برای امروز
  1. بدون دلیل کسی را به جرم سنگینی متهم نکنید و رسیدگی را به مراجع قضایی صلاحیت‌دار بسپارید.
  2. در گفت‌وگو با احترام به بزرگ‌ترها حق تقدم بدهید، بی‌آن‌که حق دیگران برای سخن گفتن پس از آنان را نادیده بگیرید.
  3. برای اختلاف حل‌نشده راه‌حلی قانونی بجویید و از اقدام خودسرانه بپرهیزید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.