Sahih Muslim، حدیث 4431
روایتشده توسط Buraydah ibn al-Husayb. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Buraydah ibn al-Husayb
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَعْلَى، - وَهُوَ ابْنُ الْحَارِثِ الْمُحَارِبِيُّ - عَنْ غَيْلاَنَ، - وَهُوَ ابْنُ جَامِعٍ الْمُحَارِبِيُّ - عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ، بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ جَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ طَهِّرْنِي . فَقَالَ " وَيْحَكَ ارْجِعْ فَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَتُبْ إِلَيْهِ " . قَالَ فَرَجَعَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ طَهِّرْنِي . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " وَيْحَكَ ارْجِعْ فَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ وَتُبْ إِلَيْهِ " . قَالَ فَرَجَعَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ طَهِّرْنِي . فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِثْلَ ذَلِكَ حَتَّى إِذَا كَانَتِ الرَّابِعَةُ قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " فِيمَ أُطَهِّرُكَ " . فَقَالَ مِنَ الزِّنَى . فَسَأَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَبِهِ جُنُونٌ " . فَأُخْبِرَ أَنَّهُ لَيْسَ بِمَجْنُونٍ . فَقَالَ " أَشَرِبَ خَمْرًا " . فَقَامَ رَجُلٌ فَاسْتَنْكَهَهُ فَلَمْ يَجِدْ مِنْهُ رِيحَ خَمْرٍ . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَزَنَيْتَ " . فَقَالَ نَعَمْ . فَأَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ فَكَانَ النَّاسُ فِيهِ فِرْقَتَيْنِ قَائِلٌ يَقُولُ لَقَدْ هَلَكَ لَقَدْ أَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ وَقَائِلٌ يَقُولُ مَا تَوْبَةٌ أَفْضَلَ مِنْ تَوْبَةِ مَاعِزٍ أَنَّهُ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَوَضَعَ يَدَهُ فِي يَدِهِ ثُمَّ قَالَ اقْتُلْنِي بِالْحِجَارَةِ - قَالَ - فَلَبِثُوا بِذَلِكَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلاَثَةً ثُمَّ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ جُلُوسٌ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ فَقَالَ " اسْتَغْفِرُوا لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ " . قَالَ فَقَالُوا غَفَرَ اللَّهُ لِمَاعِزِ بْنِ مَالِكٍ . - قَالَ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " لَقَدْ تَابَ تَوْبَةً لَوْ قُسِمَتْ بَيْنَ أُمَّةٍ لَوَسِعَتْهُمْ " . قَالَ ثُمَّ جَاءَتْهُ امْرَأَةٌ مِنْ غَامِدٍ مِنَ الأَزْدِ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ طَهِّرْنِي . فَقَالَ " وَيْحَكِ ارْجِعِي فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ " . فَقَالَتْ أَرَاكَ تُرِيدُ أَنْ تُرَدِّدَنِي كَمَا رَدَّدْتَ مَاعِزَ بْنَ مَالِكٍ . قَالَ " وَمَا ذَاكِ " . قَالَتْ إِنَّهَا حُبْلَى مِنَ الزِّنَا . فَقَالَ " آنْتِ " . قَالَتْ نَعَمْ . فَقَالَ لَهَا " حَتَّى تَضَعِي مَا فِي بَطْنِكِ " . قَالَ فَكَفَلَهَا رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ حَتَّى وَضَعَتْ قَالَ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ قَدْ وَضَعَتِ الْغَامِدِيَّةُ . فَقَالَ " إِذًا لاَ نَرْجُمَهَا وَنَدَعَ وَلَدَهَا صَغِيرًا لَيْسَ لَهُ مَنْ يُرْضِعُهُ " . فَقَامَ رَجُلٌ مِنَ الأَنْصَارِ فَقَالَ إِلَىَّ رَضَاعُهُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ . قَالَ فَرَجَمَهَا .
سلیمان بن بریده از پدرش روایت کرد که ماعز بن مالک نزد پیامبر ﷺ آمد و گفت: ای رسول خدا، مرا پاک گردان. ایشان فرمودند:
«وای بر تو! برگرد و از خداوند آمرزش بخواه و به سوی او توبه کن.» راوی گفت: او مسافت کوتاهی رفت، سپس بازگشت و گفت: ای رسول خدا، مرا پاک گردان. رسول خدا ﷺ دوباره فرمودند: «وای بر تو! برگرد و از خداوند آمرزش بخواه و به سوی او توبه کن.» راوی گفت: او دوباره مسافت کوتاهی رفت، سپس آمد و گفت: ای رسول خدا، مرا پاک گردان. پیامبر ﷺ همان پاسخ پیشین را دادند. وقتی برای بار چهارم آمد، رسول خدا ﷺ از او پرسیدند: «از چه چیزی تو را پاک کنم؟» گفت: از زنا. رسول خدا ﷺ پرسیدند: «آیا دیوانه است؟» به ایشان اطلاع داده شد که دیوانه نیست. فرمودند: «آیا شراب نوشیده است؟» مردی برخاست و دهان او را بوئید اما بویی از شراب نیافت. آنگاه رسول خدا ﷺ پرسیدند: «آیا واقعاً زنا کردهای؟» گفت: بله. پس ایشان درباره او حکم صادر کردند و او سنگسار شد. مردم درباره او دو دسته شدند؛ گروهی میگفتند: «او هلاک شد و گناهانش او را فرا گرفت»، و گروهی دیگر میگفتند: «هیچ توبهای برتر از توبه ماعز نیست، زیرا او نزد پیامبر ﷺ آمد، دست خود را در دست ایشان گذاشت و گفت: مرا با سنگ بکشید.» این گفتگو دو یا سه روز ادامه داشت. سپس رسول خدا ﷺ در حالی که اصحاب نشسته بودند نزد آنان آمدند، سلام کردند و نشستند و فرمودند: «برای ماعز بن مالک از خداوند آمرزش بخواهید.» آنان گفتند: «خداوند ماعز بن مالک را بیامرزد.» آنگاه رسول خدا ﷺ فرمودند: «او چنان توبهای کرد که اگر میان یک امت تقسیم شود، همه آنان را کفایت میکند.» راوی گفت: سپس زنی از قبیله غامد (شاخهای از ازد) نزد ایشان آمد و گفت: ای رسول خدا، مرا پاک گردان. ایشان فرمودند: «وای بر تو! برگرد و از خداوند آمرزش بخواه و به سوی او توبه کن.» زن گفت: گمان میکنم میخواهید مرا مانند ماعز بن مالک بازگردانید. ایشان فرمودند: «ماجرا چیست؟» زن گفت که بر اثر زنا باردار شده است. ایشان پرسیدند: «آیا تو این کار را کردهای؟» گفت: بله. ایشان به او فرمودند: «(مجازات نمیشوی) تا آنچه در شکم داری را بزایی.» مردی از انصار سرپرستی او را بر عهده گرفت تا زمانی که زایمان کرد. آن مرد نزد پیامبر ﷺ آمد و گفت: زن غامدی زایمان کرده است. ایشان فرمودند: «پس آیا او را سنگسار کنیم و کودکش را بدون شیردهنده رها سازیم؟» مردی از انصار برخاست و گفت: ای پیامبر خدا، شیر دادن او بر عهده من است. آنگاه ایشان حکم سنگسار او را صادر کردند.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
توبهٔ ماعز صادقانه بود، اما پروندههای کیفری نیازمند بررسی دقیقاند.
ماعز خواست با اجرای مجازاتی مقرر از گناه پاک شود؛ پیامبر ﷺ ابتدا او را به توبه و طلب آمرزش فراخواند.
بازگشت صادقانه به سوی خدا، پشیمانی از گناه و دست کشیدن از آن.
قبیلهای از گروه عربی اَزد؛ زنِ این روایت از این قبیله بود.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه میگیرند که راه توبه نزد خدا باز است و پیامبر ﷺ توبهٔ ماعز را بهعنوان توبهای بسیار صادقانه ستود. بازگشت مکرر او به معنای تکلیف عمومی برای آشکار کردن گناه پنهان نیست: بسیاری از فقیهان تأکید میکنند که شخص گناه خود را علنی نکند و از خدا آمرزش بخواهد. این روایت همچنین تأکید میکند که افراد حق ندارند مجازاتهای کیفری را خودسرانه اجرا کنند: احراز و اجرای آنها بر عهدهٔ مرجع صالح و منوط به بررسی دقیق است. دربارهٔ زن باردار، اجرای مجازات تا پس از زایمان و فراهم شدن ترتیبات لازم برای مراقبت از کودک به تعویق افتاد.
- پس از لغزش، صادقانه به سوی خدا بازگردید، آمرزش بخواهید و از گناه دست بکشید.
- گناه شخصی را بیدلیل علنی نکنید؛ اگر جبران یا حقوق دیگران در میان است، از راهنمایی دینیِ قابل اعتماد بهره بگیرید.
- دربارهٔ پروندههای کیفری خودسرانه داوری نکنید و هرگز شخصاً مجازاتی اجرا نکنید؛ این امور به مرجع صالح و روند قضایی دقیق مربوطاند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.