Sahih Muslim، حدیث 4522
روایتشده توسط Buraydah ibn al-Hasib. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Buraydah ibn al-Hasib
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا وَكِيعُ بْنُ الْجَرَّاحِ، عَنْ سُفْيَانَ، ح وَحَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَخْبَرَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، قَالَ أَمْلاَهُ عَلَيْنَا إِمْلاَءً ح. وَحَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ هَاشِمٍ، - وَاللَّفْظُ لَهُ - حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - يَعْنِي ابْنَ مَهْدِيٍّ - حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ مَرْثَدٍ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا أَمَّرَ أَمِيرًا عَلَى جَيْشٍ أَوْ سَرِيَّةٍ أَوْصَاهُ فِي خَاصَّتِهِ بِتَقْوَى اللَّهِ وَمَنْ مَعَهُ مِنَ الْمُسْلِمِينَ خَيْرًا ثُمَّ قَالَ " اغْزُوا بِاسْمِ اللَّهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَاتِلُوا مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ اغْزُوا وَ لاَ تَغُلُّوا وَلاَ تَغْدِرُوا وَلاَ تَمْثُلُوا وَلاَ تَقْتُلُوا وَلِيدًا وَإِذَا لَقِيتَ عَدُوَّكَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ فَادْعُهُمْ إِلَى ثَلاَثِ خِصَالٍ - أَوْ خِلاَلٍ - فَأَيَّتُهُنَّ مَا أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى الإِسْلاَمِ فَإِنْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ ثُمَّ ادْعُهُمْ إِلَى التَّحَوُّلِ مِنْ دَارِهِمْ إِلَى دَارِ الْمُهَاجِرِينَ وَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا ذَلِكَ فَلَهُمْ مَا لِلْمُهَاجِرِينَ وَعَلَيْهِمْ مَا عَلَى الْمُهَاجِرِينَ فَإِنْ أَبَوْا أَنْ يَتَحَوَّلُوا مِنْهَا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّهُمْ يَكُونُونَ كَأَعْرَابِ الْمُسْلِمِينَ يَجْرِي عَلَيْهِمْ حُكْمُ اللَّهِ الَّذِي يَجْرِي عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَلاَ يَكُونُ لَهُمْ فِي الْغَنِيمَةِ وَالْفَىْءِ شَىْءٌ إِلاَّ أَنْ يُجَاهِدُوا مَعَ الْمُسْلِمِينَ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَسَلْهُمُ الْجِزْيَةَ فَإِنْ هُمْ أَجَابُوكَ فَاقْبَلْ مِنْهُمْ وَكُفَّ عَنْهُمْ فَإِنْ هُمْ أَبَوْا فَاسْتَعِنْ بِاللَّهِ وَقَاتِلْهُمْ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تَجْعَلَ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ نَبِيِّهِ فَلاَ تَجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّةَ اللَّهِ وَلاَ ذِمَّةَ نَبِيِّهِ وَلَكِنِ اجْعَلْ لَهُمْ ذِمَّتَكَ وَذِمَّةَ أَصْحَابِكَ فَإِنَّكُمْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَمَكُمْ وَذِمَمَ أَصْحَابِكُمْ أَهْوَنُ مِنْ أَنْ تُخْفِرُوا ذِمَّةَ اللَّهِ وَذِمَّةَ رَسُولِهِ . وَإِذَا حَاصَرْتَ أَهْلَ حِصْنٍ فَأَرَادُوكَ أَنْ تُنْزِلَهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ فَلاَ تُنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِ اللَّهِ وَلَكِنْ أَنْزِلْهُمْ عَلَى حُكْمِكَ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي أَتُصِيبُ حُكْمَ اللَّهِ فِيهِمْ أَمْ لاَ " . قَالَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ وَزَادَ إِسْحَاقُ فِي آخِرِ حَدِيثِهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ آدَمَ قَالَ فَذَكَرْتُ هَذَا الْحَدِيثَ لِمُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ - قَالَ يَحْيَى يَعْنِي أَنَّ عَلْقَمَةَ يَقُولُهُ لاِبْنِ حَيَّانَ - فَقَالَ حَدَّثَنِي مُسْلِمُ بْنُ هَيْصَمٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ مُقَرِّنٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ .
ابوبکر بن ابیشیبه به ما حدیث کرد، وکیع بن جراح از سفیان برای ما حدیث کرد؛ و اسحاق بن ابراهیم به ما حدیث کرد، یحیی بن آدم به ما خبر داد، سفیان برای ما حدیث کرد و گفت که آن را بر ما املا نمود؛ و عبدالله بن هاشم - و لفظ از اوست - به من حدیث کرد، عبدالرحمن (یعنی ابن مهدی) به من حدیث کرد، سفیان از علقمه بن مرثد، از سلیمان بن بریده، از پدرش روایت کرد که گفت: هرگاه رسول الله ﷺ کسی را بر لشکری یا سریهای امیر میگماشتند، او را به طور ویژه به تقوای الهی و نیکی کردن با مسلمانانی که همراهش بودند سفارش میفرمودند. سپس میفرمودند:
«به نام خدا و در راه خدا بجنگید. با کسانی که به خدا کفر ورزیدهاند پیکار کنید. جهاد کنید اما در غنایم خیانت نکنید، عهد نشکنید، اجساد را مثله نکنید و کودکی را نکشید. چون با دشمنان مشرک خود روبرو شدید، آنان را به سه خصلت دعوت کنید؛ هر کدام را پذیرفتند، از ایشان قبول کن و دست از جنگ بردار. نخست آنان را به اسلام دعوت کن؛ اگر پاسخ مثبت دادند، بپذیر و از جنگ با آنان خودداری کن. سپس آنان را به مهاجرت از دیارشان به سرزمین مهاجرین دعوت کن و به ایشان اطلاع ده که اگر چنین کنند، حقوق و تکالیفی همچون مهاجرین خواهند داشت. اگر از مهاجرت امتناع کردند، به آنان بگو که مانند بادیهنشینان مسلمان خواهند بود و حکم خداوند درباره آنان همانند سایر مؤمنان جاری میشود، اما سهمی از غنیمت و فیء نخواهند داشت مگر اینکه همراه مسلمانان جهاد کنند. اگر از پذیرش اسلام سرباز زدند، از آنان جزیه مطالببه کن. اگر پرداخت آن را پذیرفتند، قبول کن و دست از جنگ بردار. اگر امتناع کردند، از خدا یاری طلب کن و با آنان بجنگ. و چون بر دژ محاصرهشدهای فشار آوردی و ساکنانش از تو خواستند که به آنان پناه خدا و پیامبرش را بدهی، به آنان پناه خدا و پیامبرش را مده، بلکه پناه خود و یارانت را به ایشان بده؛ زیرا نقض پناهی که تو و یارانت دادهاید، سبکتر از نقض پناه خدا و رسول اوست. و چون بر دژی محاصره افکندی و ساکنانش خواستند که بر اساس حکم خدا با آنان رفتار کنی، بر اساس حکم خدا با آنان رفتار مکن، بلکه بر اساس رأی خود عمل کن؛ زیرا نمیدانی که آیا حکم خدا را درباره آنان درست اجرا خواهی کرد یا خیر.» عبدالرحمن گفت این حدیث یا شبیه آن بود. و اسحاق در پایان حدیث خود از یحیی بن آدم افزود: این حدیث را برای مقاتل بن حیان بازگو کردم - یحیی میگوید یعنی علقمه آن را به ابن حیان میگفت - پس او گفت: مسلم بن هیصم از نعمان بن مقرن از پیامبر ﷺ حدیثی مشابه آن برایم نقل کرد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
جنگاوری مستلزم پرهیزگاری در برابر خدا، وفاداری به پیمانها و حفاظت از کودکان است.
پنهانکردن یا تصرف غیرمجاز اموالی از غنائم جنگی.
مالیاتی تاریخی در چارچوب نظام حقوقی سیاسی آن دوران که با حفاظت و حقوق و تکالیف معینی پیوند داشت.
اموالی که در نظام حکومتی آن زمان بهعنوان درآمد عمومی تقسیم میشد و لزوماً غنیمت یک نبرد نبود.
عالمان کلاسیک، از جمله نووی، از این روایت چنین برداشت کردهاند که فرماندهان باید از خدا پروا کنند، با نیروهای خود نیکو رفتار کنند و از کارهای ممنوعی مانند خیانت، تصرف غیرمجاز اموال و مُثلهکردن بپرهیزند. این متن همچنین کشتن کودکان را منع میکند. احکام مربوط به هجرت، جزیه و غنائم جنگی به نظام حقوقی تاریخی مربوطاند و فقیهان آنها را در پیوند با متون دیگر، پیمانها و اختیارات حکومت مشروع بررسی میکنند. هشدار درباره نسبتدادن حمایت یا داوری به خدا تأکید میکند که افراد، هنگامی که از درستی کاربرد آن مطمئن نیستند، نباید ادعای حکم الهی کنند.
- با کسانی که مسئولیتشان را بر عهده داری با دقت رفتار کن و پیمانهایی ببند که بتوانی بهطور قابلاعتماد به آنها وفا کنی.
- از کودکان حفاظت کن و در برابر هرگونه ترغیب به خیانت، غارت یا مُثلهکردن ایستادگی کن.
- بدون دانش از جانب خدا حکم نکن؛ رسیدگی به دعاوی را به مراجع صلاحیتدار و متخصص واگذار کن.
این روایت مرتبط، مسیر نقل و دستورالعملهای خطاب به فرمانده منصوب را با این روایت مشترک دارد.
Sahih Muslim · #4523 (Sahih)این روایت، نسخهای مرتبط از دستورالعملهای نظامی را از مسیر نقل دیگری ارائه میدهد.
Sahih Muslim · #4524 (Sahih)این نسخه متنی مشابه نقل میکند و به درک پیوند میان گزارشهای این باب کمک میکند.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.