کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4570

روایت‌شده توسط Awf ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Awf ibn Malik

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سَرْحٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي مُعَاوِيَةُ بْنُ صَالِحٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَتَلَ رَجُلٌ مِنْ حِمْيَرَ رَجُلاً مِنَ الْعَدُوِّ فَأَرَادَ سَلَبَهُ فَمَنَعَهُ خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ وَكَانَ وَالِيًا عَلَيْهِمْ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَوْفُ بْنُ مَالِكٍ فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لِخَالِدٍ ‏"‏ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُعْطِيَهُ سَلَبَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ اسْتَكْثَرْتُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ادْفَعْهُ إِلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ فَمَرَّ خَالِدٌ بِعَوْفٍ فَجَرَّ بِرِدَائِهِ ثُمَّ قَالَ هَلْ أَنْجَزْتُ لَكَ مَا ذَكَرْتُ لَكَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَسَمِعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَاسْتُغْضِبَ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تُعْطِهِ يَا خَالِدُ لاَ تُعْطِهِ يَا خَالِدُ هَلْ أَنْتُمْ تَارِكُونَ لِي أُمَرَائِي إِنَّمَا مَثَلُكُمْ وَمَثَلُهُمْ كَمَثَلِ رَجُلٍ اسْتُرْعِيَ إِبِلاً أَوْ غَنَمًا فَرَعَاهَا ثُمَّ تَحَيَّنَ سَقْيَهَا فَأَوْرَدَهَا حَوْضًا فَشَرَعَتْ فِيهِ فَشَرِبَتْ صَفْوَهُ وَتَرَكَتْ كَدَرَهُ فَصَفْوُهُ لَكُمْ وَكَدَرُهُ عَلَيْهِمْ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابوالطاهر احمد بن عمرو بن سرح برایم حدیث کرد، عبدالله بن وهب به ما خبر داد، معاویه بن صالح مرا خبر داد، از عبدالرحمن بن جبیر، از پدرش، از عوف بن مالک که گفت: مردی از قبیله حِمْیَر مردی از دشمنان را کشت و خواست غنیمت او را بگیرد، اما خالد بن ولید که امیر آنان بود مانع شد. پس عوف بن مالک نزد رسول الله ﷺ آمد و ایشان را از ماجرا آگاه کرد. پیامبر ﷺ به خالد فرمودند:

«چه چیزی تو را باز داشت که غنیمتش را به او بدهی؟» خالد عرض کرد: یا رسول‌الله، آن را بسیار دانستم. پیامبر ﷺ فرمودند: «آن را به او بده.» سپس چون خالد از کنار عوف گذشت، عوف ردای او را کشید و (با طعنه) گفت: «آیا آنچه از جانب رسول الله ﷺ برایت گفتم محقق نشد؟» رسول الله ﷺ این سخن را شنیدند و خشمگین شدند و فرمودند: «به او مده ای خالد! به او مده ای خالد! آیا امیرانی را که من گماشته‌ام رها خواهید کرد؟ مَثَل شما و آنان همچون کسی است که شتران یا گوسفندانی را به چرا برد؛ آن‌ها را چرانید و چون هنگام آب خوردنشان رسید، آن‌ها را پای آبشخوری آورد. حیوانات از آن نوشیدند؛ آب زلال را نوشیدند و آب تیره را باقی گذاشتند. پس آب زلال برای شماست و آب تیره برای آنان.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

فرمانده باید به‌عدالت داوری کند؛ احترام نیز مستلزم رعایت ادب است.

پیشینه و سبب بیان

جنگاوری از حِمیَر دشمنی را کشت و خواست تجهیزات او را به‌عنوان غنیمت بردارد. خالد بن ولید، فرمانده، در آغاز مانع او شد. عوف بن مالک موضوع را نزد پیامبر ﷺ مطرح کرد و ایشان به خالد دستور دادند غنیمت را به او بدهد. هنگامی که عوف با لحنی تمسخرآمیز خالد را به‌خاطر این موضوع خطاب کرد، پیامبر ﷺ او را سرزنش کردند و بر مسئولیت سنگین فرماندهان تأکید ورزیدند.

توضیح واژه‌های دشوار
سَلَب (سُلَب)

تجهیزات و وسایل شخصی‌ای که دشمنِ کشته‌شده همراه داشته است.

فرمانده

رهبر منصوبی که در برابر افرادی که زیر فرمان او هستند مسئولیت دارد.

آب زلال و آب کدر

استعاره‌ای است از اینکه مردم از مزایا بهره‌مند می‌شوند، در حالی که رهبران اغلب با انتقادها و دشواری‌ها روبه‌رو هستند.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک از این روایت چنین برداشت کرده‌اند که فرمانده منصوب دارای اختیار و مسئولیت است و نباید بی‌محابا جایگاه او را تضعیف یا او را مسخره کرد. پیامبر ﷺ ابتدا خالد را درباره غنیمت اصلاح کردند، اما سپس در برابر برخورد تمسخرآمیز عوف از او حمایت کردند. پس این روایت هم می‌آموزد که رهبران در برابر تصمیم‌هایشان پاسخ‌گو هستند و هم اینکه اصلاح باید با احترام انجام شود. این روایت به‌هیچ‌وجه مجوزی کلی برای اطاعت از بی‌عدالتی یا نافرمانی از خدا نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. اگر درباره مالکیت اختلافی پیش آمد، خواستار تصمیمی عادلانه شوید و موضوع را با آرامش به مرجع صلاحیت‌دار ارجاع دهید.
  2. با احترام با رهبر سخن بگویید؛ تمسخر و تحقیر، شکایتی را که به‌حق است بهتر نمی‌کند.
  3. هرکس رهبری می‌کند باید منصفانه تصمیم بگیرد و بداند در برابر دشواری‌ها و انتقادهایی که با وظیفه‌اش همراه‌اند مسئول است.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.