کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4596

روایت‌شده توسط Abu Sa'id al-Khudri. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Sa'id al-Khudri

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ - وَأَلْفَاظُهُمْ مُتَقَارِبَةٌ - قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ، عَنْ شُعْبَةَ، وَقَالَ الآخَرَانِ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، - عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ، الْخُدْرِيَّ قَالَ نَزَلَ أَهْلُ قُرَيْظَةَ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى سَعْدٍ فَأَتَاهُ عَلَى حِمَارٍ فَلَمَّا دَنَا قَرِيبًا مِنَ الْمَسْجِدِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِلأَنْصَارِ ‏"‏ قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ - أَوْ خَيْرِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ هَؤُلاَءِ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ تَقْتُلُ مُقَاتِلَتَهُمْ وَتَسْبِي ذُرِّيَّتَهُمْ ‏.‏ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَضَيْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ - وَرُبَّمَا قَالَ - قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ ‏"‏ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنُ الْمُثَنَّى وَرُبَّمَا قَالَ ‏"‏ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ ‏"‏ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه، محمد بن مثَنّی و ابن بَشّار برای ما حدیث کردند — و الفاظشان به هم نزدیک است — ابوبکر گفت: غُندَر از شُعبه برای ما حدیث کرد؛ و دو راوی دیگر گفتند: محمد بن جعفر برای ما حدیث کرد، شُعبه برای ما حدیث کرد، از سعد بن ابراهیم، که گفت: شنیدم ابوامامه بن سهل بن حُنَیف می‌گفت: شنیدم ابوسعید خُدری می‌گفت: مردم بنی‌قُرَیظه حکم سعد بن مُعاذ را پذیرفتند و تسلیم شدند. پس رسول خدا ﷺ کسی را نزد سعد فرستاد و او سوار بر الاغی آمد. چون به مسجد نزدیک شد، رسول خدا ﷺ به انصار فرمودند:

«به پیشواز سرور خود — یا بهترینِ خود — برخیزید.» سپس فرمودند: «این قوم به حکم تو تن داده‌اند.» سعد گفت: جنگجویانشان کشته شوند و زنانشان و فرزندانشان به اسارت گرفته شوند. آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند: «تو به حکم الله داوری کردی — و شاید فرمودند — به حکم پادشاه (المَلِک) داوری کردی.» ابن مثَنّی عبارت «و شاید فرمودند: به حکم پادشاه داوری کردی» را ذکر نکرده است.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

سعد دربارهٔ بنی‌قریظه داوری کرد، پس از آنکه آنان داوری او را پذیرفتند.

پیشینه و سبب بیان

پس از محاصرهٔ بنی‌قریظه، آنان داوری سعد بن معاذ را پذیرفتند. پیامبر ﷺ سعد را فراخواند و حکم او را تأیید کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
انصار

یاران مدینه که از پیامبر ﷺ و مسلمانان حمایت کردند.

جنگجویان

مردانی که در جنگ شرکت داشتند؛ این حکم به معنای اعطای اختیار عمومی به افراد نیست.

حکم خدا

اشاره به حکمی مطابق با شریعت الهی است، نه مجوزی برای خشونت خودسرانه.

برداشت‌های عالمان

دانشمندان از این رویداد چنین برداشت کرده‌اند که یک جامعه در جریان منازعه می‌تواند داوری صلاحیت‌دار را بپذیرد و حکم او باید در چارچوب شریعت الهی باقی بماند. سلام و درود به سعد نشان‌دهندهٔ احترام به رهبری و شایستگی است، نه اینکه رهبران از پاسخ‌گویی معاف باشند. فقیهان کلاسیک با استناد به این رویداد، قواعدی دربارهٔ جنگ و اسارت بررسی کرده‌اند؛ این ماجرا اجازه‌ای برای افراد عادی جهت به‌کارگیری خشونت نیست. چنین احکامی به مقامات صلاحیت‌دار و رعایت شرایط فقه اسلامی مربوط است.

درس‌هایی برای امروز
  1. اختلاف‌های جدی را به مراجع صلاحیت‌دار و دادگر بسپارید، نه اینکه خودسرانه اقدام کنید.
  2. به شایستگی رهبران احترام بگذارید، اما تصمیم‌های آنان را با معیارهای عدالت و هنجارهای دینی بسنجید.
  3. احکام تاریخی دربارهٔ جنگ را در بافت حقوقی و تاریخی خود بخوانید و شخصاً آن‌ها را در زمان حاضر اجرا نکنید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.