کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4598

روایت‌شده توسط Aisha. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Aisha

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ الْهَمْدَانِيُّ، كِلاَهُمَا عَنِ ابْنِ نُمَيْرٍ، قَالَ ابْنُ الْعَلاَءِ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أُصِيبَ سَعْدٌ يَوْمَ الْخَنْدَقِ رَمَاهُ رَجُلٌ مِنْ قُرَيْشٍ يُقَالُ لَهُ ابْنُ الْعَرِقَةِ ‏.‏ رَمَاهُ فِي الأَكْحَلِ فَضَرَبَ عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْمَةً فِي الْمَسْجِدِ يَعُودُهُ مِنْ قَرِيبٍ فَلَمَّا رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْخَنْدَقِ وَضَعَ السِّلاَحَ فَاغْتَسَلَ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ وَهُوَ يَنْفُضُ رَأْسَهُ مِنَ الْغُبَارِ فَقَالَ وَضَعْتَ السِّلاَحَ وَاللَّهِ مَا وَضَعْنَاهُ اخْرُجْ إِلَيْهِمْ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏ "‏ فَأَيْنَ ‏"‏ ‏.‏ فَأَشَارَ إِلَى بَنِي قُرَيْظَةَ فَقَاتَلَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَنَزَلُوا عَلَى حُكْمِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَرَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْحُكْمَ فِيهِمْ إِلَى سَعْدٍ قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ فِيهِمْ أَنْ تُقْتَلَ الْمُقَاتِلَةُ وَأَنْ تُسْبَى الذُّرِّيَّةُ وَالنِّسَاءُ وَتُقْسَمَ أَمْوَالُهُمْ ‏.‏

ترجمه

ابوبکر بن ابی‌شیبه و محمد بن علاء همدانی برای ما حدیث کردند، هر دو از ابن نمیر. ابن علاء گفت: ابن نمیر برای ما حدیث کرد، هشام از پدرش نقل کرد، او از عایشه رضی الله عنها روایت نمود که فرمود: در روز جنگ خندق، سعد مجروح شد. مردی از قریش به نام ابن عرقه تیری به سوی او پرتاب کرد که به رگ میانی بازویش اصابت کرد. سپس رسول الله ﷺ برای او در مسجد خیمه‌ای برپا کردند تا از نزدیک جویای احوالش شوند. هنگامی که رسول الله ﷺ از خندق بازگشتند، سلاح را زمین گذاشتند و غسل کردند، جبرئیل نزد ایشان آمد در حالی که پیامبر ﷺ گرد و غبار را از سر خود می‌تکاندند. جبرئیل عرض کرد:

«سلاح را زمین گذاشته‌اید؟ به خدا سوگند، ما هنوز سلاح نگذاشته‌ایم. به سوی آنان خارج شوید!» رسول الله ﷺ پرسیدند: «به کجا؟» پس جبرئیل به سوی بنی‌قریظه اشاره کرد. آنگاه رسول الله ﷺ با آنان جنگیدند و آن‌ها تسلیم حکم رسول الله ﷺ شدند. سپس رسول الله ﷺ قضاوت درباره آنان را به سعد واگذار کردند. سعد گفت: «من درباره آنان چنین حکم می‌کنم که جنگجویانشان کشته شوند، زنان و کودکانشان به اسارت گرفته شوند و اموالشان تقسیم گردد.»

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پس از نبرد خندق، پیامبر ﷺ به سوی بنی‌قریظه حرکت کرد.

پیشینه و سبب بیان

پس از نبرد خندق، سعد بن معاذ زخمی شد. هنگامی که پیامبر ﷺ بازگشت و سلاح خود را کنار گذاشت، جبرئیل به او فرمان داد به سوی بنی‌قریظه حرکت کند. پس از تسلیم آنان، پیامبر داوری را به سعد سپرد.

توضیح واژه‌های دشوار
خندق

نبردی که مسلمانان با حفر خندق از مدینه در برابر سپاه‌های متحد دشمن دفاع کردند.

بنی‌قریظه

قبیله‌ای یهودی در مدینه که در رویدادهای مربوط به نبرد خندق نقش داشت.

داوری

حکمی که سعد بن معاذ دربارهٔ گروه تسلیم‌شده صادر کرد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک این روایت را در چارچوب لشکرکشی به بنی‌قریظه و اختیار پیامبر ﷺ برای سپردن داوری به سعد بررسی می‌کنند. حکم سعد دربارهٔ رزمندگان و پیامدهای آن برای جامعه‌شان در آن وضعیت تاریخیِ خاص بود؛ این حکم مجوزی برای توسل افراد به خشونت نیست. چهار مکتب فقهی اهل سنت، تصمیم‌های مربوط به حقوق جنگ را در شمار امورِ دارای مرجعیت و نیازمند داوری فقهی می‌دانند، نه اقدام شخصی.

درس‌هایی برای امروز
  1. از بیماران و مجروحان مراقبت کنید؛ پیامبر ﷺ نیز دستور داد از سعد در نزدیکی او مراقبت شود.
  2. در منازعات جدی به داوری صلاحیت‌دار و دادگر مراجعه کنید و خودسرانه انتقام نگیرید.
  3. لشکرکشی‌های تاریخی را با توجه به زمینه‌شان مطالعه کنید و آن‌ها را جدا از آن زمینه به کار نبرید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.