Sahih Muslim، حدیث 4621
روایتشده توسط Anas ibn Malik. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
از مسلم تا پیامبر ﷺ
- 1أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَآن را به مسلم روایت کرد
- 2عَفَّانُ
- 3حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ
- 4ثَابِتٍ
- 5أَنَسٍ
- 6رسول خدا ﷺ
ترتیب مطابق متن عربی این روایت است. صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَفَّانُ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم شَاوَرَ حِينَ بَلَغَهُ إِقْبَالُ أَبِي سُفْيَانَ قَالَ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ فَأَعْرَضَ عَنْهُ ثُمَّ تَكَلَّمَ عُمَرُ فَأَعْرَضَ عَنْهُ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ فَقَالَ إِيَّانَا تُرِيدُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ أَمَرْتَنَا أَنْ نُخِيضَهَا الْبَحْرَ لأَخَضْنَاهَا وَلَوْ أَمَرْتَنَا أَنْ نَضْرِبَ أَكْبَادَهَا إِلَى بَرْكِ الْغِمَادِ لَفَعَلْنَا - قَالَ - فَنَدَبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم النَّاسَ فَانْطَلَقُوا حَتَّى نَزَلُوا بَدْرًا وَوَرَدَتْ عَلَيْهِمْ رَوَايَا قُرَيْشٍ وَفِيهِمْ غُلاَمٌ أَسْوَدُ لِبَنِي الْحَجَّاجِ فَأَخَذُوهُ فَكَانَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَسْأَلُونَهُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ وَأَصْحَابِهِ . فَيَقُولُ مَا لِي عِلْمٌ بِأَبِي سُفْيَانَ وَلَكِنْ هَذَا أَبُو جَهْلٍ وَعُتْبَةُ وَشَيْبَةُ وَأُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ . فَإِذَا قَالَ ذَلِكَ ضَرَبُوهُ فَقَالَ نَعَمْ أَنَا أُخْبِرُكُمْ هَذَا أَبُو سُفْيَانَ . فَإِذَا تَرَكُوهُ فَسَأَلُوهُ فَقَالَ مَا لِي بِأَبِي سُفْيَانَ عِلْمٌ وَلَكِنْ هَذَا أَبُو جَهْلٍ وَعُتْبَةُ وَأُمَيَّةُ بْنُ خَلَفٍ فِي النَّاسِ . فَإِذَا قَالَ هَذَا أَيْضًا ضَرَبُوهُ وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَائِمٌ يُصَلِّي فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ انْصَرَفَ قَالَ " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَضْرِبُوهُ إِذَا صَدَقَكُمْ وَتَتْرُكُوهُ إِذَا كَذَبَكُمْ " . قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " هَذَا مَصْرَعُ فُلاَنٍ " . قَالَ وَيَضَعُ يَدَهُ عَلَى الأَرْضِ هَا هُنَا وَهَا هُنَا قَالَ فَمَا مَاطَ أَحَدُهُمْ عَنْ مَوْضِعِ يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم .
ابوبکر بن ابیشیبه به ما حدیث کرد، عفّان به ما حدیث کرد، حمّاد بن سلمه از ثابت، و او از انس روایت کرد که چون خبر پیشروی ابوسفیان به رسول خدا ﷺ رسید، ایشان با یارانش مشورت کردند. راوی گوید: ابوبکر سخن گفت، اما پیامبر ﷺ روی از او برگرداند. سپس عمر سخن گفت، باز هم پیامبر ﷺ روی از او برگرداند. آنگاه سعد بن عباده برخاست و عرض کرد: ای رسول خدا! آیا مقصود شما ماییم؟ سوگند به آن کس که جانم در دست اوست، اگر فرمان دهی اسبانمان را به دریا برانیم، چنین خواهیم کرد؛ و اگر فرمان دهی تا برکالغِماد بتازیم، آن را نیز انجام خواهیم داد. راوی گوید: پس رسول خدا ﷺ مردم را فراخواندند و آنان حرکت کردند تا اینکه در بدر فرود آمدند. آبآوران قریش نزدشان آمدند که در میانشان غلامی سیاه از قبیله بنیالحجّاج بود. مسلمانان او را گرفتند و درباره ابوسفیان و همراهانش پرسیدند. او گفت: من از ابوسفیان خبری ندارم، ولی این ابوجهل، عُتبه، شیبه و امیّه بن خلف هستند که در لشکرند. چون چنین میگفت، او را میزدند. آنگاه میگفت: بسیار خوب، به شما خبر میدهم، این ابوسفیان است. چون رهایش میکردند و دوباره درباره ابوسفیان میپرسیدند، باز میگفت: از ابوسفیان بیخبرم، اما ابوجهل، عتبه و امیّه بن خلف در میان مردم هستند. باز هم که چنین میگفت، او را میزدند. در این حال رسول خدا ﷺ ایستاده نماز میخواندند. چون این صحنه را دیدند، نماز را تمام کردند و فرمودند:
«سوگند به آن کس که جانم در دست اوست، هنگامی که راست میگوید او را میزنید و چون دروغ میگوید رهایش میکنید!» راوی گوید: سپس رسول خدا ﷺ فرمودند: «اینجا محل هلاکت فلانی است» و دست مبارکشان را بر زمین نهادند و فرمودند: «اینجا و اینجا». و هیچیک از آنان از محلی که رسول خدا ﷺ با دست نشان داده بودند، جابهجا نشد.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
پیامبر ﷺ با یارانش مشورت کرد و بدرفتاری را محکوم نمود.
این روایت رویدادهای مربوط به حرکت به سوی بدر را شرح میدهد؛ پس از آنکه پیامبر ﷺ از نزدیکشدن ابوسفیان آگاه شد.
نظرخواهی از دیگران و شنیدن دیدگاهشان پیش از تصمیمگیری.
مکانی دوردست که سعد بن عباده برای تأکید بر آمادگی خود برای فرمانبرداری از آن نام برد.
کسانی که برای سپاه آب حمل میکردند.
عالمان کلاسیک از این روایت نتیجه گرفتهاند که رهبر میتواند مشورت کند و یاران نیز میتوانند آمادگی و نظر خود را صریحانه بیان کنند. پیامبر ﷺ یاران را سرزنش کرد، زیرا اسیر را هنگامی که راست میگفت میزدند و وقتی دروغ میگفت رهایش میکردند. این امر بر حرامبودن ستم و اهمیت برخورد راستمدارانه با اطلاعات تأکید دارد. مشخصکردن مکانهایی که افراد در آن کشته میشدند، نشانهای از دانش نبوی او به شمار میرود.
- در تصمیمهای مهم مشورت کنید و با دقت به دیدگاه دیگران گوش دهید.
- با مردم منصفانه رفتار کنید، حتی اگر اسیر یا از طرف مقابل باشند.
- اطلاعات را با دقت بررسی کنید و کسی را بهخاطر گفتن حقیقتی که نمیپسندید، مجازات نکنید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.