کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4622

روایت‌شده توسط Abu Hurayrah. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Abu Hurayrah

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ فَرُّوخَ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ، حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ رَبَاحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ وَفَدَتْ وُفُودٌ إِلَى مُعَاوِيَةَ وَذَلِكَ فِي رَمَضَانَ فَكَانَ يَصْنَعُ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ الطَّعَامَ فَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ مِمَّا يُكْثِرُ أَنْ يَدْعُوَنَا إِلَى رَحْلِهِ فَقُلْتُ أَلاَ أَصْنَعُ طَعَامًا فَأَدْعُوَهُمْ إِلَى رَحْلِي فَأَمَرْتُ بِطَعَامٍ يُصْنَعُ ثُمَّ لَقِيتُ أَبَا هُرَيْرَةَ مِنَ الْعَشِيِّ فَقُلْتُ الدَّعْوَةُ عِنْدِي اللَّيْلَةَ فَقَالَ سَبَقْتَنِي ‏.‏ قُلْتُ نَعَمْ ‏.‏ فَدَعَوْتُهُمْ فَقَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ أَلاَ أُعْلِمُكُمْ بِحَدِيثٍ مِنْ حَدِيثِكُمْ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ثُمَّ ذَكَرَ فَتْحَ مَكَّةَ فَقَالَ أَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَبَعَثَ الزُّبَيْرَ عَلَى إِحْدَى الْمُجَنِّبَتَيْنِ وَبَعَثَ خَالِدًا عَلَى الْمُجَنِّبَةِ الأُخْرَى وَبَعَثَ أَبَا عُبَيْدَةَ عَلَى الْحُسَّرِ فَأَخَذُوا بَطْنَ الْوَادِي وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي كَتِيبَةٍ - قَالَ - فَنَظَرَ فَرَآنِي فَقَالَ ‏"‏ أَبُو هُرَيْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ لاَ يَأْتِينِي إِلاَّ أَنْصَارِيٌّ ‏"‏ ‏.‏ زَادَ غَيْرُ شَيْبَانَ فَقَالَ ‏"‏ اهْتِفْ لِي بِالأَنْصَارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَطَافُوا بِهِ وَوَبَّشَتْ قُرَيْشٌ أَوْبَاشًا لَهَا وَأَتْبَاعًا ‏.‏ فَقَالُوا نُقَدِّمُ هَؤُلاَءِ فَإِنْ كَانَ لَهُمْ شَىْءٌ كُنَّا مَعَهُمْ ‏.‏ وَإِنْ أُصِيبُوا أَعْطَيْنَا الَّذِي سُئِلْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَرَوْنَ إِلَى أَوْبَاشِ قُرَيْشٍ وَأَتْبَاعِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ بِيَدَيْهِ إِحْدَاهُمَا عَلَى الأُخْرَى ثُمَّ قَالَ ‏"‏ حَتَّى تُوَافُونِي بِالصَّفَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَمَا شَاءَ أَحَدٌ مِنَّا أَنْ يَقْتُلَ أَحَدًا إِلاَّ قَتَلَهُ وَمَا أَحَدٌ مِنْهُمْ يُوَجِّهُ إِلَيْنَا شَيْئًا - قَالَ - فَجَاءَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُبِيحَتْ خَضْرَاءُ قُرَيْشٍ لاَ قُرَيْشَ بَعْدَ الْيَوْمِ ‏.‏ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ مَنْ دَخَلَ دَارَ أَبِي سُفْيَانَ فَهُوَ آمِنٌ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَتِ الأَنْصَارُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أَمَّا الرَّجُلُ فَأَدْرَكَتْهُ رَغْبَةٌ فِي قَرْيَتِهِ وَرَأْفَةٌ بِعَشِيرَتِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ وَجَاءَ الْوَحْىُ وَكَانَ إِذَا جَاءَ الْوَحْىُ لاَ يَخْفَى عَلَيْنَا فَإِذَا جَاءَ فَلَيْسَ أَحَدٌ يَرْفَعُ طَرْفَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى يَنْقَضِيَ الْوَحْىُ فَلَمَّا انْقَضَى الْوَحْىُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا مَعْشَرَ الأَنْصَارِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ قُلْتُمْ أَمَّا الرَّجُلُ فَأَدْرَكَتْهُ رَغْبَةٌ فِي قَرْيَتِهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا قَدْ كَانَ ذَاكَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَلاَّ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ هَاجَرْتُ إِلَى اللَّهِ وَإِلَيْكُمْ وَالْمَحْيَا مَحْيَاكُمْ وَالْمَمَاتُ مَمَاتُكُمْ ‏"‏ ‏.‏ فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَبْكُونَ وَيَقُولُونَ وَاللَّهِ مَا قُلْنَا الَّذِي قُلْنَا إِلاَّ الضِّنَّ بِاللَّهِ وَبِرَسُولِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُصَدِّقَانِكُمْ وَيَعْذِرَانِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَقْبَلَ النَّاسُ إِلَى دَارِ أَبِي سُفْيَانَ وَأَغْلَقَ النَّاسُ أَبْوَابَهُمْ - قَالَ - وَأَقْبَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَقْبَلَ إِلَى الْحَجَرِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ طَافَ بِالْبَيْتِ - قَالَ - فَأَتَى عَلَى صَنَمٍ إِلَى جَنْبِ الْبَيْتِ كَانُوا يَعْبُدُونَهُ - قَالَ - وَفِي يَدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَوْسٌ وَهُوَ آخِذٌ بِسِيَةِ الْقَوْسِ فَلَمَّا أَتَى عَلَى الصَّنَمِ جَعَلَ يَطْعُنُهُ فِي عَيْنِهِ وَيَقُولُ ‏"‏ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ طَوَافِهِ أَتَى الصَّفَا فَعَلاَ عَلَيْهِ حَتَّى نَظَرَ إِلَى الْبَيْتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَحْمَدُ اللَّهَ وَيَدْعُو بِمَا شَاءَ أَنْ يَدْعُوَ ‏.‏

ترجمه

شیبان بن فروخ برای ما حدیث کرد، سلیمان بن مغیره برای ما حدیث کرد، ثابت بنانی از عبدالله بن رباح، و او از ابوهُرَیره روایت نمود که گفت: در ماه رمضان هیئت‌هایی نزد معاویه آمدند و ما برای یکدیگر طعام تهیه می‌کردیم. ابوهُرَیره بسیار ما را به منزل خود دعوت می‌کرد. گفتم: آیا غذایی آماده نکنم و آنان را به خانه خود بخوانم؟ پس دستور دادم غذایی پختند. سپس عصرگاه ابوهُرَیره را دیدم و گفتم: امشب ضیافت نزد من است. گفت: بر من پیشی گرفتی! گفتم: آری. سپس آنان را دعوت کردم. ابوهُرَیره گفت: ای جماعت انصار، آیا حدیثی از احادیث شما برایتان نقل نکنم؟ آنگاه ماجرای فتح مکه را یادآور شد و گفت: رسول الله ﷺ پیش رفت تا به مکه رسید. زبیر را بر یکی از دو جناح لشکر و خالد را بر جناح دیگر گماشت و ابوعُبیده را بر سپاهیان بدون زره فرماندهی داد و آنان شکم دره را گرفتند. رسول الله ﷺ در میان گردانی از رزمندگان بود. مرا دید و فرمود:

«ابوهُرَیره!» گفتم: لبیک یا رسول الله! فرمود: «جز انصار کسی نزد من نیاید.» راوی دیگری افزوده است که فرمود: «انصار را برایم فراخوان.» پس انصار گرد او جمع شدند. قریش نیز اوباش و پیروان پست خود را گرد آوردند و گفتند: اینان را پیش می‌فرستیم؛ اگر پیروز شدند ما نیز با آنان شریک خواهیم بود و اگر آسیب دیدند، هر چه خواسته شود پرداخت می‌کنیم. رسول الله ﷺ فرمود: «آیا اوباش قریش و پیروانشان را می‌بینید؟» سپس یک دست خود را بر دست دیگر زد و فرمود: «تا زمانی که در صفا به من ملحق شوید (با آنان بجنگید).» پس حرکت کردیم و هر کس از ما قصد کشتن کسی را داشت، او را می‌کشت و هیچ‌کس از دشمن یارای مقاومت نداشت. ابوسُفیان آمد و گفت: ای رسول الله، خون قریش حلال شمرده شده است؛ پس از امروز قریشی باقی نخواهد ماند. سپس پیامبر ﷺ فرمود: «هر کس وارد خانه ابوسفیان شود، در امان است.» برخی از انصار به یکدیگر گفتند: گویی مرد نسبت به شهر خود رغبت و نسبت به خویشاوندانش شفقت پیدا کرده است. ابوهُرَیره گفت: وحی نازل شد و چون وحی نازل می‌شد بر ما پوشیده نبود و هنگام نزول وحی، هیچ‌کس جرأت نمی‌کرد چشم به سوی رسول الله ﷺ بلند کند تا آنکه وحی پایان می‌یافت. چون وحی تمام شد، رسول الله ﷺ فرمود: «ای جماعت انصار!» گفتند: لبیک یا رسول الله! فرمود: «گفتید که مرد نسبت به شهر خود رغبت یافته است؟» گفتند: چنین سخنی گفتیم. فرمود: «هرگز! من بنده خدا و فرستاده اویم. به سوی خدا و به سوی شما هجرت کردم. زندگی‌ام با زندگی شماست و مرگم با مرگ شما.» پس انصار در حالی که می‌گریستند به سوی او روی آوردند و گفتند: به خدا سوگند، آنچه گفتیم تنها از سر غیرت نسبت به خدا و رسولش بود. رسول الله ﷺ فرمود: «همانا خدا و رسولش شما را تصدیق می‌کنند و عذرتان را می‌پذیرند.» سپس مردم به سوی خانه ابوسفیان رفتند و درهای خود را بستند. رسول الله ﷺ پیش رفت تا به حجرالاسود رسید و آن را استلام کرد، سپس طواف خانه را آغاز نمود. در کنار خانه بتی بود که مردم آن را می‌پرستیدند. در دست رسول الله ﷺ کمانی بود که از گوشه آن گرفته بود. چون به بت رسید، با کمان در چشم آن فرو می‌کرد و می‌فرمود: «حق آمد و باطل نابود شد.» چون از طواف فارغ شد، به صفا رفت و بر آن بالا رفت تا اینکه به خانه نظر افکند و دستانش را بلند کرد و شروع به حمد خدا و دعا نمود.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ انصار را آرام کرد و هنگام فتح مکه امنیت را تضمین نمود.

پیشینه و سبب بیان

این روایت در جریان فتح مکه رخ می‌دهد. پس از آنکه پیامبر ﷺ اعلام کرد هرکس وارد خانهٔ ابوسفیان شود در امان است، برخی از انصار بیمناک شدند که ایشان به شهر و قبیلهٔ خود بازگشته باشد. پیامبر ﷺ آنان را آرام کرد و پیوند خود را با ایشان تأیید نمود.

توضیح واژه‌های دشوار
انصار

مردم مدینه که پیامبر ﷺ و مسلمانان را پناه دادند و یاری کردند.

صفا

تپه‌ای در کنار کعبه که پیامبر ﷺ پس از طواف بر آن بالا رفت و خدا را خواند.

وحی

پیام خداوند که به پیامبر ﷺ ابلاغ شد.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک تأکید می‌کنند که پیامبر ﷺ با مهربانی به انصار پاسخ داد و دلبستگی خالصانهٔ آنان به خدا و فرستاده‌اش را به رسمیت شناخت. سخن ایشان مبنی بر اینکه زندگی و مرگش با آنان پیوند دارد، وفاداری او به جامعه‌ای را نشان می‌دهد که پشتیبانش بود. عالمان همچنین از اعلام امنیت برای واردشوندگان به خانهٔ ابوسفیان نتیجه گرفته‌اند که امان‌دادن هنگام فتح می‌توانست از خون‌ریزی جلوگیری کند. سخن دربارهٔ حق و باطل به ازمیان‌رفتن بت‌پرستی اشاره دارد و مجوزی برای آسیب‌زدن به اماکن مقدس یا اموال بدون اختیار و صلاحیت نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. نگرانی یا سوءتفاهم را به‌موقع و محترمانه بیان کنید و به طرف مقابل فرصت دهید آن را برطرف کند.
  2. به کسانی که از شما حمایت کرده‌اند وفادار بمانید، حتی وقتی شرایط تغییر می‌کند.
  3. در زمان تنش، راه‌هایی برای برقراری امنیت و جلوگیری از خشونت غیرضروری بیابید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.