Sahih Muslim، حدیث 4633
روایتشده توسط Sahl ibn Hunayf. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.
به روایت Sahl ibn Hunayf
صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته میشود.
روایت
حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، - وَتَقَارَبَا فِي اللَّفْظِ - حَدَّثَنَا أَبِي، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ سِيَاهٍ، حَدَّثَنَا حَبِيبُ بْنُ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، قَالَ قَامَ سَهْلُ بْنُ حُنَيْفٍ يَوْمَ صِفِّينَ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ اتَّهِمُوا أَنْفُسَكُمْ لَقَدْ كُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْحُدَيْبِيَةِ وَلَوْ نَرَى قِتَالاً لَقَاتَلْنَا وَذَلِكَ فِي الصُّلْحِ الَّذِي كَانَ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَبَيْنَ الْمُشْرِكِينَ فَجَاءَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَتَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَسْنَا عَلَى حَقٍّ وَهُمْ عَلَى بَاطِلٍ قَالَ " بَلَى " . قَالَ أَلَيْسَ قَتْلاَنَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلاَهُمْ فِي النَّارِ قَالَ " بَلَى " . قَالَ فَفِيمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا وَنَرْجِعُ وَلَمَّا يَحْكُمِ اللَّهُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَقَالَ " يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ وَلَنْ يُضَيِّعَنِي اللَّهُ أَبَدًا " . قَالَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ فَلَمْ يَصْبِرْ مُتَغَيِّظًا فَأَتَى أَبَا بَكْرٍ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ أَلَسْنَا عَلَى حَقٍّ وَهُمْ عَلَى بَاطِلٍ قَالَ بَلَى . قَالَ أَلَيْسَ قَتْلاَنَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلاَهُمْ فِي النَّارِ قَالَ بَلَى . قَالَ فَعَلاَمَ نُعْطِي الدَّنِيَّةَ فِي دِينِنَا وَنَرْجِعُ وَلَمَّا يَحْكُمِ اللَّهُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ فَقَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ وَلَنْ يُضَيِّعَهُ اللَّهُ أَبَدًا . قَالَ فَنَزَلَ الْقُرْآنُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْفَتْحِ فَأَرْسَلَ إِلَى عُمَرَ فَأَقْرَأَهُ إِيَّاهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَفَتْحٌ هُوَ قَالَ " نَعَمْ " . فَطَابَتْ نَفْسُهُ وَرَجَعَ .
ابوبکر بن ابیشیبه برای ما حدیث کرد، عبدالله بن نمیر برای ما حدیث کرد، و ابن نمیر نیز برای ما حدیث نمود - و الفاظشان نزدیک به هم بود - پدرم برای ما حدیث کرد، عبدالعزیز بن سیاه برای ما حدیث کرد، حبیب بن ابی ثابت از ابی وائل روایت کرد که گفت: در روز صفین، سهل بن حنیف برخاست و فرمود: ای مردم! به رأی خود شک کنید (و آن را متهم سازید). ما همراه رسول الله ﷺ در روز حدیبیه بودیم و اگر جنگ را صلاح میدانستیم، حتماً میجنگیدیم. این ماجرا مربوط به صلحی بود که میان رسول الله ﷺ و مشرکان برقرار شد. عمر بن خطاب آمد و نزد رسول الله ﷺ رفت و عرض کرد: یا رسول الله! آیا ما بر حق نیستیم و آنان بر باطل؟ فرمودند:
«آری.» پرسید: آیا کشتهشدگان ما در بهشت و کشتهشدگان آنان در دوزخ نیستند؟ فرمودند: «آری.» گفت: پس چرا در دینمان سستی نشان دهیم و بازگردیم، در حالی که هنوز خداوند میان ما و آنان داوری نکرده است؟ فرمودند: «ای پسر خطاب! من رسول خدا هستم و خداوند هرگز مرا تباه نخواهد کرد.» راوی گوید: عمر رفت ولی از شدت خشم قرار نداشت، پس نزد ابوبکر آمد و گفت: ای ابوبکر! آیا ما بر حق نیستیم و آنان بر باطل؟ گفت: آری. پرسید: آیا کشتهشدگان ما در بهشت و کشتهشدگان آنان در دوزخ نیستند؟ گفت: آری. گفت: پس چرا در دینمان سستی نشان دهیم و بازگردیم، در حالی که هنوز خداوند میان ما و آنان داوری نکرده است؟ ابوبکر گفت: ای پسر خطاب! همانا او رسول خداست و خداوند هرگز او را تباه نخواهد کرد. راوی گوید: سپس قرآن درباره فتح و پیروزی بر رسول الله ﷺ نازل شد. ایشان عمر را فراخواندند و آیات را بر او خواندند. عمر پرسید: یا رسول الله! آیا این پیروزی است؟ فرمودند: «آری.» بدین ترتیب دلش آرام گرفت و بازگشت.
ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمهشده از عربی.
حدیبیه آموخت که توکل گاهی مستلزم شکیبایی در برابر پیمانی دشوار است.
سهل بن حنیف در جریان جنگ صفین، پیمان صلح حدیبیه را یادآوری کرد. متن صریحاً میگوید که عمر در ابتدا به شروط پیمان اعتراض داشت و بعد، هنگامی که نزول سورهٔ فتح بهعنوان پیروزی تأیید شد، آرامش یافت.
مکانی که پیامبر ﷺ و قریش در آن پیمان صلح بستند.
تعبیر عمر برای شروطی که در آن زمان زیانبار و دشوار میدید.
سورهای که وحیِ مربوط به پیروزی را در بر داشت؛ پیامبر ﷺ تأیید کرد که پیمان، پیروزی بود.
عالمان کلاسیک، از جمله نووی در شرح خود بر صحیح مسلم، یادآور شدهاند که بستن پیمان صلح با غیرمسلمانان، هرگاه برای جامعهٔ مسلمانان سودی داشته باشد، میتواند جایز باشد. این رویداد میآموزد که حکمت یک تصمیم همیشه فوراً آشکار نمیشود و پیامبر ﷺ به الله توکل داشت. اعتراض عمر از غیرت و دلسوزی صادقانه سرچشمه میگرفت، اما مؤمن از دانش و راهنمایی پیامبر ﷺ پیروی میکند.
- شتابزده نتیجه نگیرید که توافقی دشوار به معنای شکست است؛ حکمت و پیامدهای بلندمدت آن را نیز بسنجید.
- اگر دربارهٔ تصمیمی نگرانی دارید، محترمانه پرسش کنید و برای پذیرش راهنمایی معتبر آمادگی داشته باشید.
- هنگامی که نتیجه هنوز آشکار نیست، شکیبایی کنید و در کنار عمل مسئولانه به الله توکل داشته باشید.
هر روز یک حدیث، به زبان خودت
اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه میدهد؛ حتی بهصورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.