کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4659

روایت‌شده توسط Usama ibn Zaid. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Usama ibn Zaid

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْحَنْظَلِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ رَافِعٍ - قَالَ ابْنُ رَافِعٍ حَدَّثَنَا وَقَالَ الآخَرَانِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ عُرْوَةَ، أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم رَكِبَ حِمَارًا عَلَيْهِ إِكَافٌ تَحْتَهُ قَطِيفَةٌ فَدَكِيَّةٌ وَأَرْدَفَ وَرَاءَهُ أُسَامَةَ وَهُوَ يَعُودُ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ فِي بَنِي الْحَارِثِ بْنِ الْخَزْرَجِ وَذَاكَ قَبْلَ وَقْعَةِ بَدْرٍ حَتَّى مَرَّ بِمَجْلِسٍ فِيهِ أَخْلاَطٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ وَالْمُشْرِكِينَ عَبَدَةِ الأَوْثَانِ وَالْيَهُودِ فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ وَفِي الْمَجْلِسِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ فَلَمَّا غَشِيَتِ الْمَجْلِسَ عَجَاجَةُ الدَّابَّةِ خَمَّرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَنْفَهُ بِرِدَائِهِ ثُمَّ قَالَ لاَ تُغَبِّرُوا عَلَيْنَا ‏.‏ فَسَلَّمَ عَلَيْهِمُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ وَقَفَ فَنَزَلَ فَدَعَاهُمْ إِلَى اللَّهِ وَقَرَأَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أُبَىٍّ أَيُّهَا الْمَرْءُ لاَ أَحْسَنَ مِنْ هَذَا إِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَلاَ تُؤْذِنَا فِي مَجَالِسِنَا وَارْجِعْ إِلَى رَحْلِكَ فَمَنْ جَاءَكَ مِنَّا فَاقْصُصْ عَلَيْهِ ‏.‏ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ اغْشَنَا فِي مَجَالِسِنَا فَإِنَّا نُحِبُّ ذَلِكَ ‏.‏ قَالَ فَاسْتَبَّ الْمُسْلِمُونَ وَالْمُشْرِكُونَ وَالْيَهُودُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَتَوَاثَبُوا فَلَمْ يَزَلِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُخَفِّضُهُمْ ثُمَّ رَكِبَ دَابَّتَهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فَقَالَ ‏ "‏ أَىْ سَعْدُ أَلَمْ تَسْمَعْ إِلَى مَا قَالَ أَبُو حُبَابٍ - يُرِيدُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَىٍّ - قَالَ كَذَا وَكَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ اعْفُ عَنْهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَاصْفَحْ فَوَاللَّهِ لَقَدْ أَعْطَاكَ اللَّهُ الَّذِي أَعْطَاكَ وَلَقَدِ اصْطَلَحَ أَهْلُ هَذِهِ الْبُحَيْرَةِ أَنْ يُتَوِّجُوهُ فَيُعَصِّبُوهُ بِالْعِصَابَةِ فَلَمَّا رَدَّ اللَّهُ ذَلِكَ بِالْحَقِّ الَّذِي أَعْطَاكَهُ شَرِقَ بِذَلِكَ فَذَلِكَ فَعَلَ بِهِ مَا رَأَيْتَ ‏.‏ فَعَفَا عَنْهُ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

ترجمه

اسحاق بن ابراهیم حنظلی، محمد بن رافع و عبد بن حمید برای ما حدیث نقل کردند (و این لفظ از ابن رافع است). ابن رافع گفت: برای ما حدیث گفت، و دو نفر دیگر گفتند: عبدالرزاق به ما خبر داد، معمر به او خبر داد، از زهری، از عروه، که اسامة بن زید به او خبر داد که پیامبر ﷺ بر الاغی سوار بودند که بر آن پالانی بود و زیر آن نمدی فدکی قرار داشت. اسامة را پشت سر خود سوار کردند و برای عیادت سعد بن عباده در میان بنی‌حارث بن خزرج می‌رفتند. این ماجرا پیش از جنگ بدر رخ داد. تا اینکه از کنار مجلسی گذشتند که گروهی آمیخته از مسلمانان، مشرکان، بت‌پرستان و یهودیان در آن بودند و عبدالله بن اُبیّ و عبدالله بن رواحه نیز در میان آنان حضور داشتند. چون گرد و غبار برخاسته از سمِ مرکب مجلس را فرا گرفت، عبدالله بن اُبیّ بینی خود را با ردایش پوشاند و گفت:

«بر ما گرد و خاک نکنید.» پیامبر ﷺ به آنان سلام کردند، سپس ایستادند و پیاده شدند و آنان را به سوی خدا دعوت نمودند و قرآن را بر ایشان خواندند. عبدالله بن اُبیّ گفت: «ای مرد! اگر آنچه می‌گویی حق است، بهتر از این نیست که در مجالس ما را آزار ندهی و به جایگاهت بازگردی؛ هر کس از ما نزد تو آمد، این مطالب را برای او بازگو کن.» عبدالله بن رواحه گفت: «به مجالس ما بیا که ما این کار را دوست داریم.» راوی گوید: پس مسلمانان، مشرکان و یهودیان به دشنام دادن به یکدیگر پرداختند تا جایی که نزدیک بود با هم درگیر شوند. پیامبر ﷺ پیوسته آنان را آرام می‌کردند. سپس بر مرکب خود سوار شدند و نزد سعد بن عباده رفتند و فرمودند: «ای سعد! آیا نشنیدی ابوحباب (منظور عبدالله بن اُبیّ) چه گفت؟ فلان و فلان حرف را زد.» سعد عرض کرد: «ای رسول خدا! از او درگذر و چشم‌پوشی کن. سوگند به خدا! خداوند آنچه را که به تو داده، عطا فرموده است و مردم این دیار توافق کرده بودند که او را پادشاه کنند و تاج و دستار بر سرش بگذارند، اما چون خداوند این امر را با حقی که به تو بخشید، دفع کرد، او از این رو به خشم آمد و حسادت ورزید و همین باعث شد آنچه دیدی از او سر بزند.» پس پیامبر ﷺ از او درگذشتند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

پیامبر ﷺ در برابر توهین با آرامش و گذشت واکنش نشان داد.

پیشینه و سبب بیان

این رویداد پیش از جنگ بدر رخ داد؛ هنگامی که پیامبر ﷺ به دیدار سعد بن عباده رفت و در راه با گروهی مختلط سخن گفت.

توضیح واژه‌های دشوار
پارچهٔ فدک

پارچه‌ای از فدک که به‌عنوان زیرانداز نرم روی زین قرار داشت.

ابو حُباب

لقبی که سعد بن عباده برای عبدالله بن اُبی به کار برد.

با نرمی رفتار کن

کینه را کنار بگذار و با طرف مقابل مدارا کن.

برداشت‌های عالمان

عالمان کلاسیک خاطرنشان کرده‌اند که پیامبر ﷺ با وجود شنیدن سخنی آزاردهنده، آرام ماند، گروه را آرام کرد و توهین‌کننده را بخشید. این روایت، شکیبایی و نرم‌خویی را هنگام رنجش شخصی می‌ستاید. همچنین نشان می‌دهد که دعوت به‌سوی خدا باید با حکمت و احترام باشد و بخشش به معنای تأیید ستم نیست.

درس‌هایی برای امروز
  1. هنگام توهین دیگران آرام بمان و نگذار اختلاف به مشاجره بینجامد.
  2. با مردم محترمانه سخن بگو، حتی اگر پیام تو را نپذیرند.
  3. هرگاه بخشش بتواند روابط را بهبود بخشد، برای آن مجال فراهم کن.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.