کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4668

روایت‌شده توسط Salama ibn al-Akwa. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Salama ibn al-Akwa

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ عَبَّادٍ، - وَاللَّفْظُ لاِبْنِ عَبَّادٍ - قَالاَ حَدَّثَنَا حَاتِمٌ، - وَهُوَ ابْنُ إِسْمَاعِيلَ - عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ، مَوْلَى سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ، قَالَ خَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى خَيْبَرَ فَتَسَيَّرْنَا لَيْلاً فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ لِعَامِرِ بْنِ الأَكْوَعِ أَلاَ تُسْمِعُنَا مِنْ هُنَيْهَاتِكَ وَكَانَ عَامِرٌ رَجُلاً شَاعِرًا فَنَزَلَ يَحْدُو بِالْقَوْمِ يَقُولُ اللَّهُمَّ لَوْلاَ أَنْتَ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَاغْفِرْ فِدَاءً لَكَ مَا اقْتَفَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَأَلْقِيَنْ سَكِينَةً عَلَيْنَا إِنَّا إِذَا صِيحَ بِنَا أَتَيْنَا وَبِالصِّيَاحِ عَوَّلُوا عَلَيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ هَذَا السَّائِقُ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا عَامِرٌ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ مِنَ الْقَوْمِ وَجَبَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْلاَ أَمْتَعْتَنَا بِهِ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْنَا خَيْبَرَ فَحَصَرْنَاهُمْ حَتَّى أَصَابَتْنَا مَخْمَصَةٌ شَدِيدَةٌ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ فَتَحَهَا عَلَيْكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا أَمْسَى النَّاسُ مَسَاءَ الْيَوْمِ الَّذِي فُتِحَتْ عَلَيْهِمْ أَوْقَدُوا نِيرَانًا كَثِيرَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا هَذِهِ النِّيرَانُ عَلَى أَىِّ شَىْءٍ تُوقِدُونَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا عَلَى لَحْمٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَىُّ لَحْمٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا لَحْمُ حُمُرِ الإِنْسِيَّةِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أَهْرِيقُوهَا وَاكْسِرُوهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ يُهَرِيقُوهَا وَيَغْسِلُوهَا فَقَالَ ‏"‏ أَوْ ذَاكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَمَّا تَصَافَّ الْقَوْمُ كَانَ سَيْفُ عَامِرٍ فِيهِ قِصَرٌ فَتَنَاوَلَ بِهِ سَاقَ يَهُودِيٍّ لِيَضْرِبَهُ وَيَرْجِعُ ذُبَابُ سَيْفِهِ فَأَصَابَ رُكْبَةَ عَامِرٍ فَمَاتَ مِنْهُ قَالَ فَلَمَّا قَفَلُوا قَالَ سَلَمَةُ وَهُوَ آخِذٌ بِيَدِي قَالَ فَلَمَّا رَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاكِتًا قَالَ ‏"‏ مَا لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لَهُ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي زَعَمُوا أَنَّ عَامِرًا حَبِطَ عَمَلُهُ قَالَ ‏"‏ مَنْ قَالَهُ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ وَأُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ الأَنْصَارِيُّ فَقَالَ ‏"‏ كَذَبَ مَنْ قَالَهُ إِنَّ لَهُ لأَجْرَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ وَجَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ ‏"‏ إِنَّهُ لَجَاهِدٌ مُجَاهِدٌ قَلَّ عَرَبِيٌّ مَشَى بِهَا مِثْلَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَخَالَفَ قُتَيْبَةُ مُحَمَّدًا فِي الْحَدِيثِ فِي حَرْفَيْنِ وَفِي رِوَايَةِ ابْنِ عَبَّادٍ وَأَلْقِ سَكِينَةً عَلَيْنَا ‏.‏

ترجمه

قتیبه بن سعید و محمد بن عبّاد برای ما حدیث نقل کردند - و این لفظ از ابن عبّاد است - هر دو گفتند: حاتم (که پسر اسماعیل است) برای ما حدیث گفت، از یزید بن ابی عبید، مولای سلمه بن اکوع، که او از سلمه بن اکوع روایت کرد که گفت: همراه رسول خدا ﷺ به سوی خیبر حرکت کردیم و شبانه راه پیمودیم. مردی از قوم به عامر بن اکوع گفت: آیا از اشعار خود برای ما نمی‌خوانی؟ عامر شاعر بود، پس پیاده شد و در حالی که شتران را می‌راند برای قوم شعر خواند و گفت:

«خدایا اگر تو نبودی ما هدایت نمی‌شدیم، نه صدقه می‌دادیم و نه نماز می‌خواندیم. جانمان فدای تو باد، پس لغزش‌های ما را ببخش و هنگام رویارویی با دشمن گام‌هایمان را استوار دار. بر ما آرامش فرو فرست، زیرا چون ما را بخوانند شتابان می‌آییم و آنان با فریاد بر سر ما ناله سرداده‌اند.» رسول خدا ﷺ پرسیدند: «این ساربان کیست؟» گفتند: «عامر است.» فرمودند: «خداوند او را رحمت کند.» مردی از قوم گفت: «ای رسول خدا! شهادت بر او واجب شد، کاش ما را از وجودش بهره‌مند می‌ساختید.» سلمه گفت: سپس به خیبر رسیدیم و آنان را محاصره کردیم تا اینکه گرسنگی شدیدی به ما رسید. آنگاه پیامبر ﷺ فرمودند: «همانا خداوند آن را برای شما گشود.» وقتی عصر همان روزی که خیبر فتح شد فرا رسید، مردم آتش‌های بسیاری افروختند. رسول خدا ﷺ پرسیدند: «این آتش‌ها چیست و بر چه چیزی روشن کرده‌اید؟» گفتند: «برای گوشت.» فرمودند: «چه گوشتی؟» گفتند: «گوشت خران اهلی.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «آن را دور بریزید و دیگ‌ها را بشکنید.» مردی گفت: «یا آنها را دور بریزیم و دیگ‌ها را بشوییم؟» فرمودند: «یا همان کار را بکنید.» وقتی دو سپاه در برابر هم صف‌آرایی کردند، شمشیر عامر کوتاه بود؛ او ساق پای یک یهودی را هدف گرفت تا ضربه بزند، اما تیغه شمشیر برگشت و به زانوی خودِ عامر اصابت کرد و او بر اثر آن جان باخت. وقتی مردم بازگشتند، سلمه دست مرا گرفت و گفت: رسول خدا ﷺ مرا ساکت و اندوهگین دیدند و پرسیدند: «تو را چه شده است؟» گفتم: «پدر و مادرم فدایت باد، مردم گمان می‌کنند که عمل عامر تباه شده است.» پرسیدند: «چه کسی چنین گفته است؟» گفتم: «فلان و فلان و اسید بن حضیر انصاری.» فرمودند: «هر کس این را گفته دروغ گفته است. همانا برای او دو پاداش است» و دو انگشت خود را به هم چسباندند. سپس فرمودند: «او مجاهدی خالص بود؛ کمتر عربی پیدا می‌شود که مانند او جنگیده باشد.» (قتیبه در دو کلمه با محمد در حدیث اختلاف دارد و در روایت ابن عبّاد عبارت «و بر ما آرامش فرو فرست» آمده است.)

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

عامر به‌سبب تلاش صادقانه و پیکار خود دو پاداش دریافت کرد.

توضیح واژه‌های دشوار
حُداء

آوازی آهنگین که با آن مسافران و شتران را به حرکت وامی‌داشتند.

الاغ‌های اهلی

الاغ‌هایی که به‌عنوان حیوان خانگی یا بارکش نگهداری می‌شوند؛ خوردن گوشتشان در خیبر ممنوع شد.

دو پاداش

پیامبر ﷺ تأیید کرد که عامر برای ایمان و پیکار خود پاداش گرفت.

برداشت‌های عالمان

عالمان از فرمان پیامبر ﷺ نتیجه می‌گیرند که گوشت الاغ‌های اهلی حرام است؛ چهار مذهب فقهی اهل‌سنت نیز همین حکم را دارند. همان‌گونه که از پاسخ پیامبر ﷺ برمی‌آید، می‌شد دیگ‌ها را دور انداخت یا به‌خوبی شست. این روایت همچنین نشان می‌دهد که می‌توان از شعر و آوازِ مجاز برای تشویق مردم بهره برد. امام نووی یادآور می‌شود که عامر عمداً جان نباخت: شمشیرش برگشت و به او اصابت کرد؛ پیامبر ﷺ پاداش او را تأیید کرد و این ادعا را رد کرد که اعمالش بی‌ثمر مانده است.

درس‌هایی برای امروز
  1. دیگران را با سخنانی که یاد خدا را زنده می‌کند و پایداری را برمی‌انگیزد تشویق کنید.
  2. خوراکی‌ها را از نظر احکام اسلامی بررسی کنید و از راهنمایی‌های روشن پیامبر پیروی کنید.
  3. از فرجامی اندوه‌بار دربارهٔ پاداش نهایی کسی داوری نکنید؛ داوری را بر دانش معتبر استوار سازید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.