کتاب جهاد و سریه‌ها · Sahih Muslim

Sahih Muslim، حدیث 4669

روایت‌شده توسط Salama ibn al-Akwa. متن عربی همراه با ترجمه و توضیح اختصاصی.

Sahih (معتبر)کتاب: کتاب جهاد و سریه‌ها
صحيح مسلم
چه کسی روایت کرد؟

به روایت Salama ibn al-Akwa

Sahih (معتبر)

صحيح مسلم در مجموع معتبر دانسته می‌شود.

روایت

متن عربی

وَحَدَّثَنِي أَبُو الطَّاهِرِ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ، - وَنَسَبَهُ غَيْرُ ابْنِ وَهْبٍ فَقَالَ ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - أَنَّ سَلَمَةَ، بْنَ الأَكْوَعِ قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ خَيْبَرَ قَاتَلَ أَخِي قِتَالاً شَدِيدًا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَارْتَدَّ عَلَيْهِ سَيْفُهُ فَقَتَلَهُ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي ذَلِكَ وَشَكُّوا فِيهِ رَجُلٌ مَاتَ فِي سِلاَحِهِ ‏.‏ وَشَكُّوا فِي بَعْضِ أَمْرِهِ ‏.‏ قَالَ سَلَمَةُ فَقَفَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ خَيْبَرَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ ائْذَنْ لِي أَنْ أَرْجُزَ لَكَ ‏.‏ فَأَذِنَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ أَعْلَمُ مَا تَقُولُ قَالَ فَقُلْتُ وَاللَّهِ لَوْلاَ اللَّهُ مَا اهْتَدَيْنَا وَلاَ تَصَدَّقْنَا وَلاَ صَلَّيْنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ صَدَقْتَ ‏"‏ ‏.‏ وَأَنْزِلَنَّ سَكِينَةً عَلَيْنَا وَثَبِّتِ الأَقْدَامَ إِنْ لاَقَيْنَا وَالْمُشْرِكُونَ قَدْ بَغَوْا عَلَيْنَا قَالَ فَلَمَّا قَضَيْتُ رَجَزِي قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ قَالَ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ قَالَهُ أَخِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَرْحَمُهُ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ نَاسًا لَيَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ يَقُولُونَ رَجُلٌ مَاتَ بِسِلاَحِهِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ ثُمَّ سَأَلْتُ ابْنًا لِسَلَمَةَ بْنِ الأَكْوَعِ فَحَدَّثَنِي عَنْ أَبِيهِ مِثْلَ ذَلِكَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ - حِينَ قُلْتُ إِنَّ نَاسًا يَهَابُونَ الصَّلاَةَ عَلَيْهِ - فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ كَذَبُوا مَاتَ جَاهِدًا مُجَاهِدًا فَلَهُ أَجْرُهُ مَرَّتَيْنِ ‏"‏ ‏.‏ وَأَشَارَ بِإِصْبَعَيْهِ ‏.‏

ترجمه

ابوالطاهر برایم حدیث کرد و گفت: ابن وهب ما را خبر داد و گفت: یونس مرا خبر داد، از ابن شهاب، که گفت: عبدالرحمن مرا خبر داد - و غیر از ابن وهب او را این‌گونه نسب دادند و گفتند: پسر عبدالله بن کعب بن مالک - که سلمه بن اکوع گفت: در روز خیبر، برادرم در کنار رسول خدا ﷺ نبردی سخت کرد. سپس شمشیرش به خودش برگشت و او را کشت. یاران رسول خدا ﷺ درباره این موضوع سخن گفتند و در مورد او دچار تردید شدند و گفتند: مردی که با سلاح خودش کشته شد و در کارش شک کردند. سلمه گفت: چون رسول خدا ﷺ از خیبر بازگشتند، گفتم: ای رسول خدا! اجازه بفرمایید برایتان رجز بخوانم. رسول خدا ﷺ به او اجازه دادند. عمر بن خطاب گفت: می‌دانم چه می‌گویی. سلمه گفت: پس گفتم:

«به خدا سوگند اگر خدا نبود، هدایت نمی‌شدیم و صدقه نمی‌دادیم و نماز نمی‌خواندیم.» رسول خدا ﷺ فرمودند: «راست گفتی.» و ادامه دادم: «و آرامش را بر ما فرو فرست و اگر با دشمن روبرو شدیم قدم‌هایمان را استوار دار، که مشرکان بر ما ستم کرده‌اند.» چون رجزم تمام شد، رسول خدا ﷺ پرسیدند: «چه کسی این را گفته است؟» گفتم: برادرم آن را سروده است. رسول خدا ﷺ فرمودند: «خداوند او را رحمت کند.» گفتم: ای رسول خدا! برخی مردم از دعا کردن برای او ابا دارند و می‌گویند مردی است که با شمشیر خود مرده است. رسول خدا ﷺ فرمودند: «او در حال جهاد و مجاهدت مرده است.» ابن شهاب گفت: سپس از یکی از پسران سلمه بن اکوع پرسیدم و او نیز همانند پدرش برایم حدیث کرد، جز اینکه وقتی گفتم برخی مردم از دعا برای او ابا دارند، رسول خدا ﷺ فرمودند: «دروغ گفتند. او در حال جهاد و مجاهدت مرده است و دو اجر دارد» و با دو انگشتش اشاره کردند.

ترجمه و توضیح توسط Khutba World، ترجمه‌شده از عربی.

پیام اصلی

برادرِ سَلَمه با وجود آن‌که شمشیر خودش به او آسیب رساند، پاداش یک رزمنده را دریافت کرد.

پیشینه و سبب بیان

در نبرد خیبر، برادر سلمه هنگامی کشته شد که شمشیرش به سوی خودش برگشت. برخی از صحابه تردید داشتند که آیا او شهید به شمار می‌آید؛ پیامبر ﷺ این تردید را رد کرد و فضیلت او را تأیید فرمود.

توضیح واژه‌های دشوار
رَجَز

گونه‌ای از شعر عربی با وزن آهنگین که اغلب برای بیان شجاعت و پایداری خوانده می‌شود.

سَکینه

آرامش و آسودگی درونی که خداوند عطا می‌کند.

جهاد

در اینجا: نبرد مسلحانه در خیبر به فرماندهی پیامبر ﷺ.

برداشت‌های عالمان

مفسرانی چون نووی از این روایت برداشت می‌کنند که کشته‌شدن ناخواسته با سلاح خودی در میدان نبرد، لزوماً شهادت شخص را از او سلب نمی‌کند. نیت و شرایط اهمیت دارند؛ پیامبر ﷺ تأیید کرد که برادر سلمه در مقام رزمنده جان باخته بود. روایت تکمیلی نیز از دو پاداش برای او یاد می‌کند. این سخن مجوزی عمومی نیست که بدون آگاهی درباره سرانجام نهایی افراد داوری کنیم: عالمان میان داوری فقهیِ ظاهری و پاداش نهایی نزد خداوند تفاوت می‌گذارند.

درس‌هایی برای امروز
  1. فقط بر پایه چگونگی مرگ یک شخص، درباره ایمان یا فضیلت او شتاب‌زده داوری نکنید.
  2. تلاش صادقانه و نیت نیک را ارج نهید و داوری درباره پاداش نهایی را به خداوند واگذار کنید.
  3. در شرایط دشوار، از خداوند پایداری و آرامش درونی بخواهید.
الْحَدِيثُ الشَّرِيفُ

هر روز یک حدیث، به زبان خودت

اپلیکیشن هر روز یک حدیث همراه با توضیح به تو ارائه می‌دهد؛ حتی به‌صورت ویجت روی تلفنت. استفاده از آن رایگان است.